Các nhà nghiên cứu đã tìm ra mối liên hệ 2 chiều giữa bệnh đái tháo đường và trầm cảm. Những người bị trầm cảm có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường cao hơn và ngược lại, bệnh đái tháo đường có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm.

Bệnh đái tháo đường làm tăng nguy cơ trầm cảm

Đái tháo đường làm thay đổi cuộc sống của người bệnh. Người bệnh sẽ phải bắt đầu theo dõi mức đường huyết, uống thuốc, kiểm soát chế độ ăn uống, tập thể dục và có thể cần phải dùng insulin. Tất cả những điều này có thể làm tăng nguy cơ phát triển hội chứng rối loạn lo âu hoặc trầm cảm. Khi biết tin mình bị bệnh đái tháo đường, người bệnh sẽ có thể cảm thấy tức giận, không tin vào sự thật, sợ hãi… cuối cùng dẫn đến trầm cảm.

Tức giận

Đây là phản ứng thông thường và hoàn toàn tự nhiên khi bạn biết tin mình mắc bệnh đái tháo đường. Khi được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường, người bệnh sẽ bắt đầu tự hỏi tại sao căn bệnh này lại ảnh hưởng đến họ trong khi bạn bè hoặc họ hàng của mình lại không mắc bệnh? Cảm giác tức giận có thể dẫn đến việc người bệnh bỏ bê quản lý hoặc điều trị bệnh đái tháo đường.

Không tin vào sự thật

Đây là một cảm xúc phổ biến sau khi người bệnh được chẩn đoán mắc đái tháo đường. Phần lớn người bệnh sẽ không tin rằng mình đã mắc phải căn bệnh này. Họ tìm đến những bác sỹ, bệnh viện khác để chẩn đoán lại xem liệu mình có thật sự mắc phải căn bệnh này hay không.

Sợ hãi

Sợ hãi là một phản ứng thông thường sau khi được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường. Bệnh đái tháo đường là một tình trạng nghiêm trọng, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm và đòi hỏi phải được theo dõi thường xuyên. Điều này khiến người bệnh cảm thấy sợ hãi khi nghĩ tới.

Trầm cảm

Nếu những cảm xúc nêu trên không được kiểm soát kịp thời thì dần dần người bệnh đái tháo đường sẽ bị trầm cảm. Do đó, chăm sóc sức khỏe tinh thần là một trong những vấn đề đầu tiên mà người bệnh cần làm sau khi được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường. Hãy nói chuyện với các bác sỹ để được tư vấn về giải pháp điều trị các vấn đề này cũng như cách điều trị bệnh đái tháo đường hợp lý nhất.

Một trong những điều khiến tai biến mạch máu não (TBMMN) trở thành căn bệnh kinh khủng nhất chính là những di chứng nặng nệ sau bệnh. Bên cạnh các di chứng vật lý như: liệt nửa người, chứng khó nuốt, cơ giật động kinh… thì những di chứng cảm xúc còn kinh khủng hơn nữa.

Đề cập đến vấn đề này, trong sách giáo khoa về tâm thần, nhà tâm lý và tâm thần học Thụy Sĩ Eugen Bleuler nhận xét: trầm cảm kéo dài hàng tháng hoặc thường xuyên xuất hiện sau TBMMN.

Thế nhưng giả thuyết trầm cảm là một biến chứng đặc biệt của TBMMN chỉ mới được đưa ra nhờ các nghiên cứu của trường phái Baltimore – Robinson và Price. Những tác giả này cho rằng: “trầm cảm sau TBMMN” không phải do phản ứng tâm lý đối với độ nặng của bệnh nhưng lại liên kết với vị trí tổn thương bán cầu.

Bên cạnh hội chứng trầm cảm, Robinson và cộng sự cũng chỉ ra những trạng thái cảm xúc bất thường sau TBMMN như: hưng cảm, lo âu, hoảng loạn, thiếu kiên nhẫn, rối loạn ngữ điệu, vô cảm, mất năng lực, cũng như tâm thần phân liệt, hoang tưởng,…

Nguyên nhân gây trầm cảm sau tai biến

Tại Việt Nam, trung bình mỗi năm có 200.000 người mắc tai biến mạch máu não, trong đó có 100.000 tử vong. Như vậy một nửa trong số đó có nguy cơ phải đối mặt với những di chứng tâm lý nặng nề sau bệnh.

Ảnh minh họa

Nguyên nhân gây rối loạn tâm lý sau tai biến chính là việc tự nhìn thấy những xuống cấp trầm trọng về thể xác của cơ thể. Người bị TBMMN hầu như rơi vào tình trạng tàn phế sau khi bệnh và điều này dường như quá sức chịu đựng với một cơ thể đã từng rất khỏe mạnh trước đó vài tháng hay vài tuần.

Chính sự xuống cấp về “vật chất” đã kéo đến sự khủng hoảng về “tinh thần”. Mặt khác, thái độ chăm sóc, quan tâm từng ly từng tí của người thân cũng khiến họ cảm thấy mình bị phụ thuộc, bất lực, từ đó càng buồn bã và sống khép mình.

Rối loạn tâm lý sau tai biến sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy và hậu quả, điển hình là người bệnh trở nên khó chiều, từ chối điều trị, không có ý thức tập vật lý trị liệu khiến khả năng phục hồi bị suy giảm, thậm chí là nghĩ đến cái chết.

Cách giải tỏa trầm cảm người bệnh sau tai biến

Các nghiên cứu tiền cứu của nhóm Baltimore (Robinson, Price và Starkstein) nhận xét rằng nếu không điều trị, trầm cảm có thể kéo dài hơn hai năm sau TBMMN. Bên cạnh việc sử dụng thuốc thì thái độ, biên pháp chăm sóc của người thân cực kỳ quan trọng và gần như chiếm vị trí quyết định.

Điều cần làm lúc này là giúp người bệnh “tái hòa nhập” với cuộc sống.

Điều trị rối loạn tâm lý dau TBMMN cũng khó như cai nghiện mà túy vậy nên nguyên tắc cần nhớ là hãy kiền trì. Hồi phục không phải là chuyện “ngày một ngày hai”, vì thế cả người bệnh và người thân của người bệnh cần chấp nhận thực tế: đây sẽ là cả một quá trình dai dẳng.

Bạn cần kiên nhẫn thuyết phục và động viên bệnh nhân luyện tập vật lý trị liệu, tạo đà tiến đến phục hồi vận động.

Khi chức năng vận động phục hồi, áp lực tâm lý đối diện với tình trạng thể chất sẽ được hóa giải.

Thêm vào đó, vận động còn giúp phòng tránh những triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân tai biến như cao huyết áp, táo bón, loét tì đè…

Về cơ bản, bệnh nhân tai biến thường có mặc cảm rằng mình đang là gánh nặng khi phải để người thân chăm sóc nên thường buồn bực, tự ti.

Do đó người thân cần khéo léo trong cách cư xử với người bệnh: chăm sóc tỉ mỉ nhưng vẫn cho họ được tự chủ.

Dĩ nhiên điều này còn phụ thuộc vào mức độ nặng nhẹ của bệnh nhưng tự chủ là một trong những phương pháp hiệu quả giúp giải tỏa tâm lý tiêu cực.

Chẳng hạn thay vì nói “để con làm cho” thì hãy nói “Mẹ sẽ làm được mà”.

Cụ thể là người bệnh có thể tự chủ trong các hoạt động đơn giản như ăn uống, rửa mặt, thay quần áo… và hơn hết là tìm cách khuyến khích họ tự chủ trong vấn đề nhạy cảm như vệ sinh.

Một trong những phương pháp rèn luyện tính tự chủ trong vệ sinh chính là lựa chọn sản phẩm chăm sóc vệ sinh phù hợp với khả năng vận động của người bệnh chẳng hạn như tã quần phù hợp .

Như vậy, có thể tóm lại, phương pháp điều trị trầm cảm sau TBMMN hiệu quả nhất chính là kiên nhẫn và yêu thương.