Bạn nên chườm lạnh trong cơn đau cấp tính như bong gân, chấn thương thể thao; chườm nóng khi đau mãn tính.

Chườm nóng hay lạnh nếu áp dụng đúng sẽ giúp giảm đau, giảm sưng rất nhanh, rút ngắn thời gian điều trị và kết quả phục hồi tốt. Tùy tình trạng thương tổn và thời điểm có chỉ định sử dụng nóng hay lạnh.

Sử dụng chườm lạnh trong cơn đau cấp tính hoặc sưng, viêm chấn thương mới. Ví dụ bong gân, chấn thương phần mềm, chấn thương thể thao, đau lưng sau khuân vác nặng hay đau lưng do sai tư thế làm giãn cơ… Việc chườm lạnh nên được tiến hành trong vòng 48 giờ kể từ khi bị chấn thương hoặc đau do viêm cấp.

Sử dụng chườm nóng cho các cơn đau mãn tính hoặc chấn thương sau 48 giờ, ví dụ đau khuỷu tay do viêm gân, hội chứng tennis elbow (hội chứng đau khuỷu tay), đau gót chân do viêm gân, viêm cân gan chân, viêm bao gân gập – duỗi ngón…

Lưu ý khi chườm nóng để điều trị giảm đau

Nóng làm thư giãn. Khi cơ bắp làm việc quá sức, đáp ứng tốt nhất là dùng nóng. Nhiệt kích thích sự lưu thông máu, giúp thư giãn co thắt và làm dịu đau cơ bắp.

Cơ bắp làm việc quá sức bị đau vì một hóa chất gọi là acid lactic. Acid lactic tích tụ khi các cơ bắp được đặt dưới sự căng thẳng và thiếu oxy. Khi giảm lưu lượng máu đến khu vực bị quá tải, các acid lactic bị mắc kẹt. Đây là nguyên nhân tạo ra đau cơ đau đớn. Liệu pháp nhiệt có thể giúp phục hồi lưu lượng máu và tăng tốc độ loại bỏ các acid lactic từ các cơ bắp.

Nhiệt tốt nhất để điều trị đau mãn tính. Đau mãn tính là đau dai dẳng hoặc tái phát. Nhiệt làm tăng cung cấp máu, kích thích việc loại bỏ các độc tố, làm giảm đau nhức và sự căng cứng.

Túi chườm nóng. Ảnh: whstatic

Nếu bị một chấn thương mãn tính như giãn cơ đùi, cơ lưng, hội chứng tennis elbow… nên chườm nóng trước khi tập thể dục giúp các mô lỏng lẻo và làm thư giãn vùng bị chấn thương. Cần lưu ý áp dụng nhiệt sau khi tập thể dục có thể làm trầm trọng thêm tình trạng đau hiện tại.

Có 2 dạng điều trị nhiệt

Nhiệt cục bộ được áp dụng cho một khu vực cụ thể với một:

– Chai nước nóng.

– Túi chườm nóng.

– Nhiệt ẩm (nóng, khăn ướt).

– Vòi xịt nước nóng.

Nhiệt hệ thống làm tăng nhiệt độ cơ thể của bạn với một:

– Tắm nước nóng.

– Phòng tắm hơi.

Khi áp dụng nhiệt, cần bảo vệ bản thân khỏi tiếp xúc trực tiếp với các thiết bị sưởi ấm. Không dùng nhiệt quá nóng sẽ gây bỏng. Quấn nguồn nhiệt bên trong một chiếc khăn xếp lại để tránh bị bỏng. Tránh tiếp xúc kéo dài với nhiệt trị liệu toàn thân. Không chườm nóng trong khi ngủ. Không chườm nóng quá 20 phút.

Lưu ý khi chườm lạnh để giảm đau

Nước đá được sử dụng để giúp vết thương lành. Khi cơ thể bị tổn thương, các mô bị tổn thương trở nên sưng tấy. Điều này có thể gây đau, sưng, hoặc đỏ. Đá lạnh làm tê chấn thương. Lạnh làm co mạch máu và làm giảm lưu lượng máu. Điều này có thể làm giảm sự tích tụ chất dịch viêm trong khu vực bị ảnh hưởng.

Chườm lạnh trong cơn đau cấp tính trước 48 giờ. Ảnh: natural

Chườm lạnh được cho là hỗ trợ trong việc kiểm soát tình trạng viêm và sưng. Nó làm giảm đau nhưng không điều trị các nguyên nhân cơ bản. Phương pháp này giúp giảm tình trạng viêm và đau xảy ra sau khi tập thể dục. Nên chườm lạnh sau khi tập thể dục.

Điều trị chườm lạnh đôi khi giúp giảm đau, giảm viêm trong chấn thương mãn tính, như làm việc quá nhiều lặp đi lặp lại gây ra viêm mãn tính, chơi thể thao chuyên nghiệp. Lưu ý không chườm lạnh trước khi vận động thể thao. Lạnh chỉ nên được áp dụng khu trú không làm toàn thân và không bao giờ được sử dụng trong hơn 20 phút tại một thời điểm.

Có thể chườm lạnh bằng:

– Một túi nước đá.

– Một khăn ẩm đã được đặt trong tủ lạnh khoảng 15 phút.

– Một gói gel lạnh.

– Một túi rau quả đông lạnh.

Có thể chườm lạnh ngay sau khi chấn thương hoặc căng thẳng, tập thể dục cường độ cao. Không chườm trực tiếp cục nước đá mà quấn qua một cái khăn để chườm. Không chườm chỗ sưng đau liên tục, nên nghỉ giữa các thời điểm chườm lạnh. Không sử dụng nước đá ở các khu vực có vấn đề lưu thông máu kém

Sử dụng quá lạnh có thể gây tổn thương mô. Lưu ý đau lưng cấp do giãn cơ (cụp lưng) nên chườm lạnh trong 48-72 giờ đầu, sau đó có thể luân phiên chườm lạnh hoặc nóng. Bệnh đau khuỷu mãn tính do viêm gân hoặc hội chứng Tennis elbow, nên chườm nóng trước khi tập luyện, giúp tăng lưu thông máu, giãn gân cơ. Không chườm nóng sau tập luyện vì sẽ gây đau nhức nhiều hơn. Sau tập nên chườm đá giúp giảm sưng, giảm đau.

Dù nhẹ hơn so với gãy xương, nhưng bong gân cổ chân cũng khiến bạn khó chịu không kém. Khi bị bong gân cổ chân, bạn phải chú ý những gì?

Bong gân là một cách nói dân gian, nếu nói đúng phải là bong dây chằng. Đây là tình trạng tổn thương dây chằng (phần mô nối xương với xương tại khớp). Bong gân thường gặp tại khớp cổ tay và cổ chân. Song, bong gân cổ chân phổ biến và có mức độ trầm trọng hơn.

Nguyên nhân

Bong gân cổ chân (mắt cá chân) còn gọi là trật sơ-mi, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, miễn là có sự chấn động khiến cổ chân phải chống đỡ theo kiểu xoay lật. Các tình huống thường gặp là chơi thể thao, té ngã, trẹo chân khi đi bộ (đặc biệt khi đi giày cao gót hoặc trên bề mặt không bằng phẳng).

Triệu chứng

Nếu chỉ là bong gân đơn thuần không có tổn thương khác, triệu chứng nhận biết là:

Đau: đặc biệt đau nhiều khi đứng hoặc đi.

Sưng có khi bầm tím ở một hoặc hai bên mắt cá chân.

Cử động hạn chế: không như gãy xương và trật khớp, bạn vẫn cử động bàn chân được, thậm chí nếu bị nhẹ bạn còn đứng và đi được chút ít.

Cách sơ cứu

Ngay khi bị chấn thương, nếu nghi ngờ tổn thương cổ chân, bạn cũng nên nhớ bốn điều sau đây (nếu có vết thương hở, bạn không làm điều số 2):

– Bất động

– Chườm đá hai mắt cá chân

– Băng ép bằng băng thun, vải và nẹp

– Kê cao chân.

Luyện tập sau khi phục hồi

Khi bàn chân đã lành, bạn không nên chơi thể thao ngay mà kiên trì tập vật lý trị liệu với các động tác sau để đôi chân vững vàng hơn:

Động tác 1: Ngồi trên ghế, nhón gót chân cao nhất có thể rồi đặt xuống hay đặt gót chân cố định, xoay mũi chân sang trái, phải.

Động tác 2: Hai tay chống tường, chân lành khuỵu ra trước, chân đau duỗi ra sau, kéo căng, giữ 30 giây.

Động tác 3: Bong gân mắt cá trong: Đứng ép sát cạnh ngoài bàn chân đau vào chân bàn hoặc cửa, giữ 3 giây. Bong gân mắt cá ngoài: tương tự trên nhưng dùng cạnh trong bàn chân.

Động tác 4: Ngồi xuống nền nhà, duỗi 2 chân, dùng vải hoặc khăn kéo chân, giữ 30 giây. Mỗi động tác, bạn làm 20-30 nhịp/lần, ngày tập 2-3 lần.

Theo SKDS

Chườm đá khi gặp chấn thương không phải lúc nào cũng tốt, có những vết thương như bong gân, sử dụng cơ bắp quá mức nếu chườm đá sẽ khiến vết thương trầm trọng hơn, chỉ nên chườm đá khi bị các vết thương kín, không bị chảy máu, vết thương bị tụ máu trong..

Phương pháp RICE của Mirkin bao gồm 4 yếu tố: Rest (nghỉ ngơi), Ice (chườm đá), Compression (băng ép), Elevation (nâng lên) là phương pháp sơ cứu và điều trị các chấn thương như bong gân, đứt dây chằng, chuột rút.Tuy nhiên, theo Men’s Health, RICE không hiệu quả đến vậy và bản thân Mirkin đã lên tiếng đính chính rằng nghiên cứu của mình còn nhiều thiếu sót. Bởi trong nhiều trường hợp, RICE không những không làm lành vết thương mà còn khiến bạn đau trầm trọng hơn. Nguyên nhân là khi bạn bong gân hoặc sử dụng cơ bắp quá mức, cơ thể sẽ tự điều động hormone đến vùng bị thương để khởi động quá trình hồi phục. Đá và các quy trình làm lạnh khác sẽ cản trở máu lưu thông đến khu vực bị thương, khiến bạn lâu khỏi.

Chườm đá chữa chấn thương

Khi nào nên chườm lạnh

Vết thương tụ máu, chườm lạnh tốt nhất Trong sinh hoạt thể dục thể thao, có thể xảy ra các chấn thương ở cơ, gân và dây chằng. Do mức độ tổn thương nhẹ nên bệnh nhân có thể tự chăm sóc vết thương tại nhà. Người bệnh tuyệt đối không được vận động, không xoa bóp mạnh vào vết thương mà phải cố định vết thương để giảm đau, tránh phù nề.

Nếu là vết thương phần mềm, không hở, bị bầm tím, đọng máu (bong gân) thì chườm lạnh để phòng ngừa biến chứng, không gây tụ máu hay chảy máu. Dùng túi đá ướp chườm lạnh ngay tại chỗ 10 – 15 phút, mỗi lần cách nhau khoảng 1 giờ, lặp lại nhiều lần trong ngày. Có thể chườm lạnh trong 1 – 3 ngày đầu sau khi bị thương. Không nên chườm một lần quá lâu hoặc chườm lạnh trực tiếp vì da sẽ bị bỏng.

Nếu vết thương bị chảy máu, loét da không được sử dụng các biện pháp dân gian như đắp lá, bôi các loại dầu, mỡ, tránh nguy cơ nhiễm trùng mà nên cố định vết thương, rửa sạch bằng nước muối loãng rồi băng ép, cố định. Mục đích là làm giảm chảy máu, sưng bầm và đau nhức. Dùng băng thun quấn ép dưới vùng tổn thương, những vòng đầu phải quấn chặt, sau đó lỏng dần.

Điều trị vết thương một cách hiệu quả hơn

Để điều trị vết thương một cách hiệu quả hơn, chuyên gia khoa học thể thao Julio Veloso từ Men’s Health khuyên bạn nên làm theo các bước sau:

– Vận động nhẹ nhàng: Vận động giúp máu và chất dinh dưỡng lưu thông đến vùng bị thương, mang đi các chất thải. Bạn có thể tưởng tượng mình đang vẽ một chữ cái trong không khí bằng bàn chân, bàn tay hoặc ngón tay bị đau. Nên bắt đầu ngay sau khi gặp chấn thương.

– Nâng lên: Hãy cố gắng nâng vết thương khi ngủ, bạn sẽ cảm thấy dễ chịu và ngon giấc hơn.

– Băng ép: Băng bó cẩn thận vết thương giúp bạn nhanh chóng di chuyển, cử động trở lại mà không làm ảnh hưởng đến chấn thương.

– Điều trị: Đừng quên tìm cho mình một nhà trị liệu để đưa các gân, khớp trở về hoạt động bình thường. Bạn cũng có thể thử các phương pháp chữa trị Đông Y như châm cứu.

Tiến sĩ Mirkin khuyến nghị, nếu cơn đau quá dữ dội, bạn vẫn có thể dùng đá đắp lên vết thương 2-3 lần, mỗi lần 10 phút và phải trước 6 tiếng tính từ thời điểm bị thương. Ngoài ra, nếu đang ở giữa một trận đấu, chườm đá sẽ giúp bạn bớt đau để tiếp tục. Tuy nhiên cần cân nhắc kỹ và không nên bất chấp hệ quả.

Theo songkhoeplus

Bẻ khớp tay, chân, đầu… không tốt cho sức khỏe, vì dễ khiến khớp bị tổn thương, thoái hóa. (phongnguyenqn14@)

Bẻ khớp tay, chân, đầu… không tốt cho sức khỏe, vì dễ khiến khớp bị tổn thương, thoái hóa. Ảnh minh họa: internet

BS Hồ Phạm Thục Lan – Trưởng khoa cơ xương khớp, BV Nhân Dân 115 trả lời:

Những thao tác vặn khớp tay, vai, lưng, cổ… sẽ giúp tinh thần sảng khoái, lấy lại tập trung sau những giờ làm việc căng thẳng. Tuy nhiên lại ảnh hưởng đến thẩm mỹ như khớp phì đại, giảm sức cầm nắm (bàn tay), tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại sức khỏe. Vì mỗi khớp chỉ chịu được một lực nhất định. Nắn, bẻ khớp làm khớp hoạt động nhiều, gây lực ép lớn lên khớp khiến khớp bị tổn thương.

Điểm nối giữa hai khớp có dây chằng, chất hoạt dịch lỏng, gân… Khi bẻ vặn khớp làm gân, dây chằng giãn ra hết mức và gây tổn thương cấp tính như bong gân, trật khớp, thậm chí giãn hoặc rách dây chằng.

Ngoài ra, sụn khớp là thành phần trắng, giòn, làm lớp đệm giữa hai đầu xương, giúp giảm lực ma sát khi chúng trượt lên nhau, giúp con người có thể đi lại, vận động, sinh hoạt dễ dàng. Trong sụn khớp có 2% là tế bào sụn và không có khả năng hồi phục khi bị thương. Nắn, bẻ khớp sẽ làm sụn bào mòn, thương tổn dẫn đến thoái hóa.

Chưa kể, do sụn bị bào mòn và không có khả năng hồi phục, gai xương sẽ mọc ra tấn công vào mô gây đau nhức khớp. Nếu tuổi càng lớn, gân, sụn, dây chằng kém linh động và dễ tổn thương hơn nên việc vặn bẻ khớp sẽ làm tốc độ thoái hóa khớp diễn ra nhanh hơn.

Để giảm cảm giác mệt mỏi, bạn có thể tập các động tác tay nhẹ nhàng thay vì bẻ khớp. Nếu phải làm việc văn phòng, không nên ngồi quá lâu một chỗ, cách 30 phút nên đi lại cử động một lần.

Theo PhunuOnline

Bẻ khớp tay, chân, đầu… không tốt cho sức khỏe, vì dễ khiến khớp bị tổn thương, thoái hóa. (phongnguyenqn14@)

Bẻ khớp tay, chân, đầu… không tốt cho sức khỏe, vì dễ khiến khớp bị tổn thương, thoái hóa. Ảnh minh họa: internet

BS Hồ Phạm Thục Lan – Trưởng khoa cơ xương khớp, BV Nhân Dân 115 trả lời:

Những thao tác vặn khớp tay, vai, lưng, cổ… sẽ giúp tinh thần sảng khoái, lấy lại tập trung sau những giờ làm việc căng thẳng. Tuy nhiên lại ảnh hưởng đến thẩm mỹ như khớp phì đại, giảm sức cầm nắm (bàn tay), tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại sức khỏe. Vì mỗi khớp chỉ chịu được một lực nhất định. Nắn, bẻ khớp làm khớp hoạt động nhiều, gây lực ép lớn lên khớp khiến khớp bị tổn thương.

Điểm nối giữa hai khớp có dây chằng, chất hoạt dịch lỏng, gân… Khi bẻ vặn khớp làm gân, dây chằng giãn ra hết mức và gây tổn thương cấp tính như bong gân, trật khớp, thậm chí giãn hoặc rách dây chằng.

Ngoài ra, sụn khớp là thành phần trắng, giòn, làm lớp đệm giữa hai đầu xương, giúp giảm lực ma sát khi chúng trượt lên nhau, giúp con người có thể đi lại, vận động, sinh hoạt dễ dàng. Trong sụn khớp có 2% là tế bào sụn và không có khả năng hồi phục khi bị thương. Nắn, bẻ khớp sẽ làm sụn bào mòn, thương tổn dẫn đến thoái hóa.

Chưa kể, do sụn bị bào mòn và không có khả năng hồi phục, gai xương sẽ mọc ra tấn công vào mô gây đau nhức khớp. Nếu tuổi càng lớn, gân, sụn, dây chằng kém linh động và dễ tổn thương hơn nên việc vặn bẻ khớp sẽ làm tốc độ thoái hóa khớp diễn ra nhanh hơn.

Để giảm cảm giác mệt mỏi, bạn có thể tập các động tác tay nhẹ nhàng thay vì bẻ khớp. Nếu phải làm việc văn phòng, không nên ngồi quá lâu một chỗ, cách 30 phút nên đi lại cử động một lần.

Theo PhunuOnline

Những khớp xương thường bị bong gân là cổ chân, đầu gối, cổ tay… Tai nạn này thường xảy ra do ngã hoặc trượt chân; sức nặng cơ thể chuyển hướng đột ngột khiến khớp bị xoắn vặn, dây chằng khớp bị kéo căng ra quá mức. Nếu bị bong gân, người bệnh cần được xử trí đúng để tránh đau và để lại những hậu quả đáng tiếc.

Dây chằng có thể bị tổn thương ở nhiều mức độ. Mức nhẹ, gân chỉ bị kéo giãn ra, một số ít bó sợi bị đứt (độ 1) hoặc nhiều bó bị đứt (độ 2) nhưng khớp vẫn vững, tổn thương mau liền, ít biến chứng. Thể nặng (độ 3), dây chằng bị bóc khỏi một đầu xương hoặc bị đứt đôi gây lỏng khớp kèm theo nhiều biến chứng.

Nguyên tắc xử trí bong gân cũng tương tự như gãy xương, tuy nhiên, cách xử trí đơn giản và thời gian điều trị cũng ngắn hơn.

Các biểu hiện điển hình

Các biểu hiện của bong gân rất giống với gãy xương. Triệu chứng có thể là đau, tăng lên khi đi lại, lúc sau thì sưng và bầm tím. Khi bị bong gân, người bệnh cảm thấy đau nhói như điện giật ở vùng khớp bị trẹo, sau đó, khớp tê dại không còn đau nữa.

Khoảng 1h sau, cảm giác đau nhức dần dần trở lại. Nếu nhẹ nhàng lật khớp lại giống như lúc bị chấn thương, người bệnh sẽ thấy đau nhói như điện giật, sưng xung quanh khớp, da vùng khớp tái nhợt do chảy máu trong và biến loạn vận mạch.

Nếu bong gân ở bàn chân, mắt cá chân, bệnh nhân sẽ không bước đi được nữa, phải đặt bàn chân nằm xuống đất. Thông thường, trong hầu hết các trường hợp, phải chụp Xquang mới phát hiện và phân biệt được tình trạng bong gân hay gãy xương.

Bong gân là một trong những tổn thương rất hay gặp và sẽ để lại nhiều hậu quả nếu không điều trị đúng cách. Tuy nhiên, trên thực tế thì hầu hết bệnh nhân thường chủ quan với chấn thương này.

Quan niệm của người bệnh thường cho rằng bong gân không quan trọng nên tự điều trị. Dùng rượu, xoa cao vào nơi bị tổn thương, đây là sai lầm nghiêm trọng vì tổn thương dây chằng nghiêm cấm dùng các chất nóng tác động tại chỗ do những chất này gây chảy máu mạnh hơn trong khi tổn thương này cần dùng các thuốc gây lạnh và làm giảm đau tại chỗ.

Các chất có tính nóng chỉ nên dùng trong trường hợp gãy xương vì tác dụng của sức nóng sẽ làm tăng tiết dịch, máu làm nhanh liền xương hơn. Nhưng tuyệt đối không nên xoa vào nơi dây chằng tổn thương vì có thể dẫn đến teo cơ, cứng khớp sau này.

Cần phải làm gì ngay?

Ngay sau khi bị bong gân, phải làm ngừng chảy máu và hạn chế phù nề tối đa. Có thể dùng băng thun băng ép khớp bị bong gân giúp khớp có chỗ tựa và giữ cố định cho khớp. Trong trường hợp nặng, cần đặt nẹp bột bất động khớp trong tư thế cơ năng.

Cần chườm đá và cố định bàn chân bị bong gân

Khi bị bong gân, dùng băng thun băng ép giúp cố định khớp

Nên chườm lạnh bên ngoài bằng nước đá (hoặc nước lạnh) trong 4h đầu. Việc chườm đá làm dịu đau và co mạch, ngưng chảy máu, bớt phù nề. Và sau ngày thứ 2, nên ngâm chỗ bị bong gân trong nước ấm từ 3-4 lần trong ngày.

Kê đầu chi bị bong gân lên cao khi nghỉ ngơi và nằm ngủ. Nếu được, nên tập cử động nhẹ nhàng để máu được lưu thông. Không xoa bóp, chườm nóng, tiêm bất cứ thuốc gì vào vùng bong gân để tránh làm giãn mạch, chảy máu phù nề thêm, đồng thời không nên băng quá chặt vì có thể sẽ gây đau nhức, bầm tím thêm chỗ bị bong gân.

Nếu bị bong gân do chơi thể thao, có thể dùng ethyl clorua xịt vào nơi bong gân để gây tê làm lạnh tại chỗ giúp giảm đau cho người bệnh. Ngoài ra, có thể dùng thuốc giảm đau, tiện nhất là alaxan uống 1-2 viên/lần, 3 lần trong ngày. Không dùng aspirin vì thuốc này chống ngưng kết tiểu cầu, gây chảy máu.

Nếu là bong gân độ 1, khi đã hết đau, bệnh nhân có thể bắt đầu vận động khớp trở lại. Để điều trị bong gân độ 2-3, phải làm băng bột để bất động khớp trong 4-6 tuần, sau đó tập vận động từ nhẹ đến nặng. Cách điều trị bong gân độ 3 (đặc biệt ở khớp gối, khớp cổ chân đối với người trẻ) là khâu tái tạo dây chằng bị đứt kết hợp với bất động trong 6 tuần.

Những cách làm trên chỉ áp dụng với những trường hợp bị bong gân nhẹ, dây chằng chỉ bị giãn hoặc bị đứt không hoàn toàn, chấn thương chỉ gây ra những rối loạn sinh lý, khớp vẫn vững chứ không bị lỏng lẻo.

Còn đối với những trường hợp bong gân nặng: không cử động được khớp, dây chằng khớp bị đứt hoàn toàn hoặc bị bong điểm bám làm cho khớp lỏng lẻo kéo theo nhiều biến chứng, bị sốt hoặc không đỡ sau 2 ngày, bạn hãy đến ngay cơ sở y tế để khám và điều trị.

Theo BS Nguyễn Bình Sơn – O2TV.vn

Bong gân, trật khớp là tai biến thường gặp trong cuộc sống hằng ngày nếu không sơ cứu, chữa trị kịp thời có thể để lại di chứng về sau.

Nguyên nhân và hệ lụy khi bị bong gân, trật khớp

Bong gân thường xảy ra khi cử động mạnh, đột ngột hay làm một động tác lặp đi lặp lại nhiều lần với cường độ cao: chơi thể thao, bị trượt ngã, tai nạn, phụ nữ đi giày cao gót… từ đó dẫn đến tổn thương mô mềm, bao khớp, phổ biến là các dây chằng. Những khớp xương dễ bị chấn thương bong gân thường gặp ở mắt cá chân, đầu gối, cổ tay, vai…

Các chấn thương trên thường đưa đến cảm giác đau nhói ở chỗ bị trẹo khớp, gây sưng, bầm tím, đi lại rất khó khăn. Bong gân, trật khớp chia ra các mức độ nặng nhẹ khác nhau, chấn thương nhẹ là khi dây chằng chỉ bị giãn dài một ít, chấn thương nặng khi dây chằng bị rách một phần hoặc bị đứt hoàn toàn.

Tổn thương tiến triển qua các giai đoạn: Mở đầu là giai đoạn viêm tấy với thời gian 72 giờ sau chấn thương, khi đó, nước hoạt dịch và máu tụ ngấm vào dây chằng bao khớp, có khi tràn cả vào khe khớp.

Trong 36 giờ đầu, cơ thể huy động các tế bào bạch cầu tập trung về nơi tổn thương, các chất histamin, serotonin, prostaglandin được tiết ra gây nên tình trạng thoát máu ngoài mạch, làm phù nề và gây đau nhức vùng tổn thương.

Kế đến là giai đoạn hồi phục, vết thương hết sưng nề, xuất hiện các mạch máu mới, các sợi collagen non. Trong vòng 4-6 tuần, các sợi collagen này gia tăng kích thước và độ bền để đến cuối giai đoạn sẽ đạt được độ đàn hồi như dây chằng khi chưa bị đứt. Ở giai đoạn này, nếu khớp vận động mạnh có thể làm đứt lại dây chằng mới liền.
Nếu không biết cách chữa trị sẽ để lại các hệ lụy như: không thể chơi các môn thể thao, đi đứng khó khăn… Đặc biệt, ảnh hưởng lớn hơn là sụn viền và bao khớp sẽ bị hư hại nhiều hơn nếu bị tổn thương lại, có nguy có gây thoái hóa khớp…

Giải giáp sơ cứu và điều trị kịp thời

Ngay sau chấn thương cần chườm đá hoặc nước lạnh trong 10-15 phút lên chỗ bị đau để làm dịu và giảm sưng. Sau đó, dùng băng cuộn hay vải ép khớp bị bong gân lại rồi đưa người bị thương đến trạm y tế gần nhất để kiểm tra.

Tùy theo mức độ nặng nhẹ của chấn thương mà có cách xử lý kịp thời nhằm tránh những hậu quả đáng tiếc. Cần nghỉ ngơi, không cử động nhiều nơi bị tổn thương.

Theo Tiền Phong

Mẹ chồng tôi mới bị bong gân do vấp ngã. Tôi khuyên bà nên đến bác sĩ nhưng bà cho rằng chỉ cần bó thuốc rượu sẽ hết. Theo bác sĩ, việc bó thuốc khi bị bong gân có đúng khoa học không?

An Hạ (Q.1, TP.HCM)

Nhiều người thường cho rằng, vấp như vậy chỉ bị bong gân nhẹ và tự điều trị bằng các phương pháp truyền thống như sửa trật đả, đắp lá, bó thuốc rượu… tại nhà. Tuy nhiên, chấn thương này nếu không được xử lý đúng, có thể gây ra những biến chứng như sưng, cứng khớp, yếu cơ hoặc sẽ đau kéo dài và có thể gây tàn phế.

Ví dụ, xoa bóp dầu nóng có thể làm vết thương sưng lên, việc kéo nắn làm vết thương chảy máu hoặc rách da, bó thuốc Bắc sẽ gây nhiễm trùng da. Việc đi lại quá sớm làm vết thương lâu lành. Chích thuốc vào chỗ tổn thương cũng làm vết thương lâu lành hơn.

Khi bị chấn thương cổ chân, đầu tiên phải chăm sóc vùng chấn thương bằng cách nằm nghỉ, hạn chế cử động cổ chân, có thể gắn nẹp bảo vệ.

Việc đắp đá lạnh sẽ giúp chỗ tổn thương bớt sưng và đau (dùng bọc nhựa đựng đá vụn, áp lên một mảnh khăn đặt trên cổ chân, cứ mỗi hai tiếng làm như vậy khoảng 20 phút). Khi nằm, cố gắng gác chân lên cao hơn thân mình và tim, nhưng không nên kê quá cao, khoảng 10 – 20cm là vừa.

Để cổ chân dẻo dai, khỏe mạnh và mau chóng hồi phục, người bệnh có thể tham khảo bác sĩ một số bài tập giúp phục hồi chấn thương cổ chân.

Theo ThS-BS Tăng Hà Nam Anh – Phụ nữ TPHCM

Các chuyên gia về y tế vốn đã nhận thấy bệnh nhân gia tăng vì gặp vấn đề về chân mà nguyên nhân trực tiếp là do đi dép tông (hoặc dép xỏ ngón) trong một thời gian dài.

Loại dép tông chỉ dùng đi lại với khoảng cách ngắn, từ bể bơi vào nhà hoặc từ biển đi lên chỗ ghế nằm phơi nắng chứ không dùng cho mục đích đi bộ cả ngày hoặc chơi với trẻ con ở ngoài trời. Một nghiên cứu Hiệp hội Y tế và Thể thao Hoa Kỳ cho biết khi đi bộ với loại dép tông (hoặc dép xỏ ngón) có thể là nguyên nhân của cơ thể đau nhức toàn thân.

Vấn đề chính là những đôi dép này không đủ nâng đỡ đôi chân. Loại dép cao su mỏng kiểu cổ điển quá mềm thường không hỗ trợ cho bàn chân hoặc kiểu dáng không phù hợp với bàn chân. Điều này ảnh hưởng đến gót chân và khiến bắp chân bị căng. Chính vì thế nếu đi dép tông trong một thời gian dài sẽ gây chấn thương mắt cá chân, gây nứt mắt cá chân và bị bong gân.

Quai của dép tông có thể là điểm làm cho da bị tấy lên gây nhiễm trùng hoặc làm rối loạn sự lưu thông máu. Giáo sư Wendi Weimar, trường đại học Auburn, nói rằng: “Chúng ta thích đi dép tông vì cảm giác tự do, thoải mái nhưng lại ít khi lưu ý đến cảm giác ở chân cho đến khi cơn đau tăng lên và rõ rệt”.

Bà cũng đã làm thí nghiệm với các sinh viên đã ra trường về cách tiếp xúc của chân với mặt đất. Những người tình nguyện làm thí nghiệm được yêu cầu đi giày để chơi thể thao hoặc dép tông có quai bằng da. Kết quả cho thấy bước sải chân liên quan với hoạt động của mắt cá chân.

Với người đi giày da, mắt cá chân làm nhiệm vụ bảo vệ ngón chân khi di chuyển thì ở người đi dép tông, mắt cá chân lại làm nhiệm vụ là giữ cho quai dép tông không tuột ra khỏi chân. Và với thời gian đi bộ trung bình từ 10.000 đến 20.000 bước mỗi ngày, những thay đổi nhỏ trong dáng đi cũng là tổn thương nghiêm trọng đến sức khỏe.

Một trong những nguy cơ lớn nhất mà dép tông gây nên là nguy cơ chấn thương cao. Các nhà vật lý trị liệu cho biết, họ đã từng chứng kiến rất nhiều chấn thương nghiêm trọng ở những người thường xuyên đi tông.

Với thiết kế đơn giản chỉ bao gồm một đế bằng và một chiếc quai hình chữ Y nên dép tông không ôm chặt vào chân. Điều này ảnh hưởng đến gót chân và khiến bắp chân bị căng. Các dây chằng giữa phần gót chân và bụng chân sẽ bị yếu đi, đau đớn sẽ thường xuất hiện sau khoảng 2 tuần đi liên tục.

Ngoài ra, do các đôi tông thường khá lỏng lẻo nên bạn cũng dễ bị trượt chân, ngã, đồng thời đi tông nhiều cũng gây ra những chấn thương nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như gãy các xương bàn chân do xương bị căng quá mức.

Thêm vào đó, một chẩn đoán thường gặp khác với những người thường xuyên đi dép tông là bệnh viêm cơ mạc bàn chân. Biểu hiện của bệnh là tình trạng sưng tấy các mô dày tại lòng bàn chân, xảy ra khi bạn thường xuyên điều chỉnh các ngón chân để cố định lại bàn chân. Viêm cơ mạc bàn chân là một bệnh lý mãn tính gây đau đớn, khó chịu.

Chưa hết, những người thường xuyên đi dép tông sẽ bị đau các ngón chân do đôi chân thường xuyên phải ghì lấy dây quai mỏng manh của dép tông để giữ tông khỏi tuột. Từ đó làm tăng độ căng của các liên kết chạy dọc lòng bàn chân gây chứng sưng, phù, co giật, đau xương và thậm chí biến dạng ngón chân.

Giáo sư Weimar cũng nhấn mạnh khi đi dép tông thì sự liên kết ở toàn bộ phần thân dưới của bạn bị thay đổi. Do đó bạn có thể gặp phải các vấn đề về cơ khi di chuyển. Bạn cũng thực hiện các bước ngắn hơn và bàn chân bạn sẽ phải tiếp đất khác nhau trong mỗi bước đi. Điều này gây nên những thay đổi về đầu gối, hông và lưng.

Lâu dài sẽ dẫn tới đau lưng hay đau đầu gối. Các nhà vật lý trị liệu thậm chí còn đưa ra cảnh báo rằng những thay đổi này có thể dẫn đến thoát vị đĩa đệm. Bà cũng lưu ý rằng nếu bạn đi dép tông trong thời gian dài phần lớn bàn chân bạn sẽ bị lộ ra, trong khi đó nhiều người lại không có thói quen bôi kem chống nắng cho bàn chân.

Do đó khiến chân bạn dễ bị cháy nắng khi phải tiếp xúc với các tác nhân của môi trường. Bên cạnh đó, mụn nước và vết phồng rộp cũng là những thứ đáng ghét do dép tông gây ra, đặc biệt là ở các kẽ chân, nơi bạn không thể dùng băng cá nhân băng lại được.

Theo Trí thức

Mọi lứa tuổi có thể bị bong gân. Với người tuổi cao, bong gân để lại nhiều hậu quả xấu, nhất là thể bệnh nặng. Do đó, khi sơ cứu người bị bong gân, cần cẩn thận và chữa bong gân đúng cách.

Điều cần làm khi bị bong gân

Đối với tổn thương dây chằng thì biện pháp điều trị bảo tồn là chủ yếu. Quan trọng nhất là cần thực hiện bất động khớp bị tổn thương đủ thời gian để dây chằng phục hồi trở lại.

Chữa bong gân không đúng cách có thể để lại những dị tật không mong muốn cho cơ thể

Có thể bất động bằng dùng nẹp y tế, dùng băng chun ép nhưng tốt nhất là bất động bằng đắp bột mới đảm bảo được bất động tuyệt đối. Thời gian cần bất động thường là 4 tuần, với người cao tuổi thì thời gian có thể lâu hơn một chút. Sau đó người bệnh có thể vận động nhẹ nhàng và sau 8 tuần có thể chơi thể thao bình thường.

Những trường hợp tổn thương dây chằng nhưng do không tuân thủ đúng chỉ định điều trị sẽ dẫn đến xơ hoá dây chằng gây đau mãn tính và khó vận động, dễ phải phẫu thuật để tạo hình lại dây chằng.

Cách xử trí khi bị bong gân

Kê hoặc nâng cao nhẹ nhàng nơi bị tổn thương để ngăn ngừa hoặc hạn chế sưng. Chườm nước đá hoặc nước lạnh lên khớp bị đau, làm lạnh vùng bong gân trong 10 – 15 phút. Cách này sẽ làm bớt đau và giảm sưng.

Dùng băng cuộn hay vải, băng thun băng ép khớp bị bong gân lại. Làm như vậy sẽ giúp giảm đau, giảm sưng và nâng đỡ chỗ bị tổn thương. Băng ép vùng bị thương bằng băng chun, băng cuốn hoặc băng ống làm từ sợi chun hoặc neopren là tốt nhất.

Gọi y tế trợ giúp và phải bảo đảm nơi bị tổn thương bong gân luôn an toàn cho đến khi được trợ giúp. Bảo vệ để chi bị thương không bị tổn thương nặng hơn bằng cách không sử dụng khớp.

Để chi bị tổn thương nghỉ ngơi. Tuy nhiên, không dừng hoàn toàn các hoạt động. Ngay cả với bong gân cổ chân, người bệnh vẫn có thể luyện tập các cơ khác thông thường để tránh mất điều hòa. Ví dụ, có thể tập bằng xe đạp, hoạt động cả hai tay và chân không bị thương trong khi để bên cổ chân bị thương nghỉ ngơi trên một bên bàn đạp. Bằng cách này bạn vẫn có thể tập được 3 chi để giữ cho tim mạch điều hòa.

Chườm đá vùng bị thương. Dùng khăn lạnh, khăn ướt hoặc túi chườm đổ đầy nước lạnh sẽ hạn chế sưng sau khi bị thương. Cố gắng chườm đá càng sớm càng tốt sau khi bị thương. Nếu dùng đá, hãy cẩn thận không dùng quá lâu vì có thể gây tổn thương mô.

Đến bệnh viện ngay nếu có các biểu hiện sau

Nghe thấy tiếng khục khi khớp bị thương, hoặc bạn không thể cử động được khớp. Điều này có thể có nghĩa là dây chằng đã bị đứt hoàn toàn. Trên đường tới bác sỹ, hãy liên tục chườm lạnh. Nếu bị sốt, và vùng bị bong gân đỏ và nóng,vết thương có thể bị nhiễm trùng.

Nếu bị bong gân nặng, hãy đến gặp bác sỹ càng sớm càng tốt

Nếu thấy không đỡ sau 2-3 ngày đầu, bạn nên đi khám. Nếu bị bong gân nặng mà điều trị không thích hợp hoặc chậm trễ có thể làm khớp mất ổn định lâu dài hoặc đau mạn tính.

Sai lầm khi xử lý bong gân

Quan niệm của người bệnh thường rất chủ quan khi bị bong gân, họ cho rằng tai nạn bong gân không quan trọng, họ chỉ đến bệnh viện khi có kết hợp với gãy xương vì thế dẫn đến hàng loạt sai lầm do tự điều trị.

Nhiều người thường dùng mật gấu, rượu, xoa cao vào nơi bị tổn thương, đây là sai lầm nghiêm trọng vì tổn thương dây chằng nghiêm cấm dùng các chất nóng tác động tại chỗ do những chất này gây chảy máu mạnh hơn.

Trong khi tổn thương này cần dùng các thuốc gây lạnh và làm giảm đau tại chỗ như các loại thuốc dạng gel lạnh hay salonpas lạnh. Các chất có tính nóng chỉ nên dùng trong trường hợp gãy xương vì tác dụng của sức nóng sẽ làm tăng tiết dịch, máu làm nhanh liền xương hơn. Nhưng tuyệt đối không nên xoa vào nơi dây chằng tổn thương vì có thể dẫn đến teo cơ, cứng khớp sau này.

Do chủ quan với bệnh nên hầu hết người bệnh có thói quen cố gắng vận động mà không tuân thủ yêu cầu phải cố định, điều này có thể dẫn đến đau dây chằng mạn tính, có dùng thuốc cũng không điều trị dứt điểm được.

Theo Ly Ly – Chất lượng Việt Nam