Mỡ máu cao từng ngày từng ngày âm thầm phát triển và không để lại bất cứ triệu chứng nào. Cho đến khi những dấu hiệu trở lên rõ ràng nhất nghĩa là bệnh đã ở vào giai đoạn nặng.

Mỡ máu cao – Bệnh dễ mắc nhưng khó phát hiện

Với sự phát triển của kinh tế xã hội, áp lực công việc cuộc sống, ô nhiễm môi trường, sự xuất hiện của nhiều loại đồ ăn mới lạ như hiện nay, chúng ta sẽ rất khó để kiểm soát lượng đường, lượng chất béo xấu nạp vào cơ thể mỗi ngày. Chưa kể đến bệnh mỡ máu cao thường có dấu hiệu nhận biết rất mơ hồ, không rõ ràng nên thường dễ bị nhầm lẫn những triệu chứng quen thuộc khi cơ thể mệt mỏi khiến cho tỉ lệ mắc bệnh này trong cộng đồng ngày một tăng cao.

Điển hình có một vài dấu hiệu ban đầu của bệnh như người nặng nề mệt mỏi, đau đầu chóng mặt, miệng khô đắng, tăng cân nhiều… Lúc này đa phần đều không ai nghĩ rằng mình có bệnh hay cần phải đi kiểm tra sức khỏe mà chỉ cho là mệt mỏi do làm việc quá sức, do stress… Thực tế bạn chỉ cần có một dấu hiệu nhỏ trong những dấu hiệu kể trên và đặc biệt là nếu thuộc nhóm người có nguy cơ cao bạn nên chủ động đi khám ngay hoặc tạo thói quen đi khám định kì 6 tháng/lần để nhận biết rõ hơn về tình trạng sức khỏe hiện tại của mình. Đặc biệt đừng ai cho rằng đây chỉ là bệnh của người già, người béo bởi bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh và người gầy cũng có nguy cơ mắc bệnh rất cao.

Dấu hiệu không rõ ràng nhưng biến chứng nặng nề khó lường

Thực tế mỡ máu cao sẽ không ngay lập tức gây nguy hiểm cho tính mạng nhưng sẽ gây ra nhiều bất tiện cho cuộc sống hàng ngày. Người bệnh sẽ thường xuyên thấy mệt mỏi, tâm trạng gắt gỏng, làm việc không tập trung và đương nhiên là chất lượng cuộc sống sẽ suy giảm.

Lâu dần mỡ máu cao sẽ đưa đến các biến chứng như xơ vữa động mạch, huyết áp cao, xơ gan, ung thư gan, suy thận… Và khi đó công tác xử lý bệnh đã vô cùng khó khăn. Lúc này bất cứ khi nào người bệnh cũng có thể phải đối mặt với nguy cơ đau tim đột ngột, tai biến mạch máu não, hoặc đột quỵ do suy gan, suy thận. Nếu may mắn sống sót cũng có thể tàn tật và suy giảm sức khỏe đến cuối đời. Khi đó hệ lụy không chỉ một mình người bệnh gánh chịu mà còn là cả gia đình, xã hội và toàn ngành y tế.

Hướng giải quyết

Mỡ máu cao là bệnh mạn tính nên nguyên tắc điều trị là theo dõi, xử lý đúng, đủ và lâu dài để có thể hạ và ổn định mỡ máu.

Dự phòng, phát hiện và xử lý sớm sẽ giúp hạn chế tối đa các biến chứng nặng nề. Xét nghiệm máu định kì sau năm 25 tuổi là điều cần thiết ở tất cả mọi người do bệnh không có triệu chứng cụ thể. Với người đã có bệnh cần sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, thực hiện chế độ ăn khoa học và vận động cơ thể nhiều hơn mỗi ngày.

Khi sử dụng thuốc tây nếu gặp phải các tác dụng phụ như chân tay lạnh, mất ngủ, phát ban, chóng mặt, táo bón, nhịp tim nhanh, mệt mỏi khi đứng lên đột ngột, sốt, đau đầu, tiêu chảy, đau dạ dày và những biến chứng khác ở gan, thận… cần thông báo ngay cho bác sĩ để có phương án xử lý và điều chỉnh thuốc.

Khi bị tụt huyết áp, nếu không xử trí kịp thời, bệnh nhân có thể đối mặt với một số biến chứng nguy hiểm như nhũn não, suy tìm cấp và có thể ảnh hưởng tới tính mạng người bệnh. Chính vì vậy, các bạn cần nắm được một số kiến thức và phương pháp xử lý khi thấy có người bị tụt huyết áp dưới đây.

Tụt huyết áp là một triệu chứng bất ngờ, có thể sảy ra ở những trường hợp sau:

Khi người bệnh tăng huyết áp đang điều trị bằng thuốc, có thể bị tụt huyết áp. Lúc này cần tiến hành đo huyết áp ở tư thế đứng. Nếu huyết áp tâm thu của bệnh nhân khi đứng thấp hơn khi ngồi từ 30mmHg trở lên thì có nghĩa là bệnh nhân bị tụt huyết áp khi đứng. Đây là điều rất dễ sảy ra với những người có tuổi đang điều trị bằng thuốc chống tăng huyết áp, nhưng thường có cảm giác hoa mắt, chóng mặt khi đứng lên ngồi xuống. Lúc này, bệnh nhân cần được nằm trên giường, đầu hơi thấp và nâng cao 2 chân. Có thể truyền dịch nếu cần thiết.

Trường hợp tụt huyết áp cũng có thể sảy ra với những bệnh nhân bị sốt hay tiêu chảy, khi huyết áp tụt một cách đột ngột. Lúc này, bệnh nhân cần được bù dịch theo đường tĩnh mạch với một lượng dịch tương đối nhanh và nhiều, sau đó người bệnh nên được chuyển ngay đến khoa cấp cứu của cơ sở y tế gần nhất để điều trị và chăm sóc, đề phòng những biến chứng nặng có thể sảy ra.

Các trường hợp bệnh mạn tính dẫn đến tụt huyết áp thì phải điều trị những những bệnh mãn tính là nguyên nhân gây tụt.

Ví dụ như bệnh nhân suy tim có huyết áp thấp cần phải được điều trị bằng các thuốc trợ tim, lợi tiểu và ức chế men chuyển liều thấp nhằm tăng khả năng co bóp của tim, tăng cung lượng tim và giảm tình trạng ứ trệ tuần hoàn ngoại biên để huyết áp có thể tăng lên.

Cách phòng ngừa tụt huyết áp.

Tụt hụt áp thường đi kèm với các bệnh như tiêu chảy, sốt xuất huyết. Và đây là những bệnh rất dễ gặp phải vào mùa hè. Khi bị bệnh, người bị bệnh cần phải đến ngay các cơ sở y tế để được khám và chữa bệnh kịp thời, tránh những biến chứng xấu có thể sảy ra.

Khi thấy bạn bè, người thân bị sốt kéo dài từ 10 ngày trở lên, nhất thiết phải đưa ngay tới bệnh viện để khám và điều trị, tránh bỏ sót những bệnh nhiễm khuẩn nặng như: nhiễm khuẩn đường mật, áp xe phổi, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn mà tụt huyết áp thường đến khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn nặng. Đến giai đoạn này, bệnh sẽ rất khó chữa và có nguy cơ tử vong rất cao.

Với những người bị tăng huyết áp đang điều trị bằng thuốc, nếu thấy các dâu hiệu bất thường khi thay đổi tư thế, cần thông báo ngay với bác sĩ để phát hiện kịp thời triệu chứng tụt huyết áp tư thế.

Với những người có huyết áp bình thường nhưng hay cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ thì nên uống một số loại trà sâm hàng ngày vào buổi sáng sẽ giúp ổn định huyết áp hơn. Tuy nhiên, sau một thời gian từ 2-3 tuần, nên đo lại huyết áp của mình, tránh tình trạng dùng nhiều sâm gây nên tình trạng tăng huyết áp.

Chúc các bạn luôn khỏe mạnh.

Bệnh suy thận cấp không phân biệt độ tuổi, do vậy để phát hiện bệnh kịp thời các bạn cùng tìm hiểu triệu chứng của bệnh suy thận cấp.

Suy thận cấp có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng với những người lớn tuổi phải cẩn thận hơn vì sức đề kháng đã suy giảm. Suy thận là chức năng thận hoạt động kém hiệu quả.

Biểu hiện của suy thận cấp

Một số dấu hiệu và triệu chứng của suy thận cấp như: nước tiểu ít, thậm chí vô liệu. Có thể cảm thấy mệt mỏi, khó thở, đau ngực, buồn nôn. Xuất hiện phù ở mắt cá chân và có thể bị co giật, hôn mê trong trường hợp nghiêm trọng.

Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, suy thận cấp không có triệu chứng gì rõ rệt cho nên rất khó phát hiện, chỉ phát hiện được do tình cờ khi khám bệnh định kỳ hoặc vì một bệnh khác thông qua xét nghiệm máu, nước tiểu…

Để giúp chẩn đoán chính xác cần làm các loại xét nghiệm máu (nồng độ creatinin, urê huyết tương, canxi máu, điện giải đồ, men tiêu cơ vân creatin kinase…), xét nghiệm nước tiểu (xác định hồng cầu, bạch cầu tế bào ống thận, protein, urê, creatinin)…

Cần chụp X-quang, siêu âm, chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc tốt hơn là chụp cộng hưởng từ (MRI) ổ bụng. Nếu thấy cần thiết và điều kiện cho phép có thể sinh thiết thận khi nguyên nhân gây suy thận cấp chưa rõ ràng.

Biến chứng của suy thận cấp

Với suy thận cấp nếu như để lâu không điều trị sẽ trở thành suy thận mãn tính và có thể để lại di chứng, đặc biệt là đối với những người cao tuổi, những người có bệnh đái đường, ung thư.

Còn đối với những người trẻ hầu hết không để lại di chứng và không chuyển sang mãn tính.

Trước đây, tỷ lệ tử vong do suy thận khá cao, có khi tới 90%, nhưng ngày nay nhờ vào y học hiện đại, tỷ lệ tử vong giảm xuống chỉ còn khoảng 50%.

Suy thận cấp có thể gây toan chuyển hóa và tăng kali máu, phù phổi, nguy cơ suy dinh dưỡng. Có thể bị mắc nhiễm trùng bệnh viện do đặt ống thông tiểu, đặt catête gây viêm tĩnh mạch, tắc mạch phổi, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não.

Cách điều trị suy thận

Cần xác định nguyên nhân và điều trị càng sớm càng tốt (chống sốc, duy trì huyết áp…) trường hợp nặng phải chạy thận nhân tạo. Cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý hơn.

Khi có nghi ngờ về các bệnh tiết niệu (sởm, viêm nhiễm… ) cần đến ngay bệnh viện để có thể điều trị kịp thời.

Thường thì những người mắc ung thư tụy đều được phát hiện mắc đái tháo đường 1-2 năm trước khi phát hiện khối u ung thư. Hầu hết bệnh nhân không sống được quá 2 năm sau khi được chẩn đoán.

Tuyến tụy là cả một tuyến ngoại tiết và tuyến nội tiết, nằm ngay dưới dạ dày và có hình dạng như quả lê. Phần ngoại tiết của tuyến tụy tiết ra các enzyme tiêu hóa là các đại phân tử thức ăn phân hủy trong ruột non. Các phần nội tiết của tuyến tụy tiết insulin và hormone khác mà kiểm soát lượng đường trong máu và sự trao đổi chất dinh dưỡng.

Các tác nhân lớn nhất làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tụy là hút thuốc lá. Yếu tố nguy cơ khác của ung thư tuyến tụy là nam giới, tuổi tác, di truyền, bệnh đái tháo đường, viêm tụy mãn tính, béo phì và có thể nghiện rượu.

Xem mình có mắc bệnh không?

Một số dấu hiệu sau giúp bạn nhận biết mình có bị ung thư tuyến tụy hay không:

Các nhà khoa học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Ung thư của Mỹ đã đi đến kết luận trên sau cuộc nghiên cứu kéo dài 3 năm trên hơn 2.000 bệnh nhân đái tháo đường trên 50 tuổi: Người mắc bệnh đái tháo đường dễ bị ung thư gan, ung thư tụy, ung thư nội mạc tử cung gấp 2 lần so với những người bình thường. Họ cũng bị gia tăng khả năng mắc bệnh ung thư trực tràng, ung thư vú, ung thư bàng quàng hơn người không mắc đái tháo đường từ 20-50%.

– Bệnh nhân ban đầu có thể bị giảm cân đột ngột. Tuy nhiên, không như nhiều người lầm tưởng, đây chưa chắc là dấu hiệu cho thấy căn bệnh ung thư đã lan tới gan. Hiện tượng này có thể xảy ra vì bệnh nhân bị thiếu enzyme tuyến tụy, khiến chất béo đi qua cơ thể mà không được hấp thụ. Triệu chứng này là do hiện tượng chảy máu phía trên ruột tạo thành.

– Bệnh nhân ung thư tuyến tụy thường xuyên bị cơn đau này giày vò. Nó cứ gặm nhấm, hành hạ bệnh nhân từ từ chứ không bộc phát. Đặc biệt, cơn đau tỏa ra từ phía sau người và sẽ biến mất khi bạn nghiêng người về phía trước.

– Ngoài ra, bệnh nhân ung thư tuyến tụy cũng có thể đi ngoài ra phân có màu nhợt nhạt. Điều này xảy ra do khối u tuyến tụy ngăn các enzyme tiêu hóa đến ruột, khiến cơ thể không thể tiêu hóa các thức ăn nhiều chất béo. Theo các bác sĩ, đây là một dấu hiệu ban đầu đáng chú ý, tuy nhiên nó lại thường bị bỏ qua.

Nếu bạn thấy mình có 2 hoặc 3 dấu hiệu đáng ngại trên, hãy lập tức đến gặp bác sĩ và yêu cầu nội soi. Đôi lúc, chụp cộng hưởng từ có thể giúp phát hiện tế bào ung thư nhưng điều này còn tùy thuộc vào địa điểm ẩn mình của khối u.

Thường thì những người mắc ung thư tụy đều được phát hiện mắc đái tháo đường 1-2 năm trước khi phát hiện khối u ung thư. Hầu hết bệnh nhân không sống được quá 2 năm sau khi được chẩn đoán.

Tuyến tụy là cả một tuyến ngoại tiết và tuyến nội tiết, nằm ngay dưới dạ dày và có hình dạng như quả lê. Phần ngoại tiết của tuyến tụy tiết ra các enzyme tiêu hóa là các đại phân tử thức ăn phân hủy trong ruột non. Các phần nội tiết của tuyến tụy tiết insulin và hormone khác mà kiểm soát lượng đường trong máu và sự trao đổi chất dinh dưỡng.

Các tác nhân lớn nhất làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tụy là hút thuốc lá. Yếu tố nguy cơ khác của ung thư tuyến tụy là nam giới, tuổi tác, di truyền, bệnh đái tháo đường, viêm tụy mãn tính, béo phì và có thể nghiện rượu.

Xem mình có mắc bệnh không?

Một số dấu hiệu sau giúp bạn nhận biết mình có bị ung thư tuyến tụy hay không:

Các nhà khoa học thuộc Trung tâm Nghiên cứu Ung thư của Mỹ đã đi đến kết luận trên sau cuộc nghiên cứu kéo dài 3 năm trên hơn 2.000 bệnh nhân đái tháo đường trên 50 tuổi: Người mắc bệnh đái tháo đường dễ bị ung thư gan, ung thư tụy, ung thư nội mạc tử cung gấp 2 lần so với những người bình thường. Họ cũng bị gia tăng khả năng mắc bệnh ung thư trực tràng, ung thư vú, ung thư bàng quàng hơn người không mắc đái tháo đường từ 20-50%.

– Bệnh nhân ban đầu có thể bị giảm cân đột ngột. Tuy nhiên, không như nhiều người lầm tưởng, đây chưa chắc là dấu hiệu cho thấy căn bệnh ung thư đã lan tới gan. Hiện tượng này có thể xảy ra vì bệnh nhân bị thiếu enzyme tuyến tụy, khiến chất béo đi qua cơ thể mà không được hấp thụ. Triệu chứng này là do hiện tượng chảy máu phía trên ruột tạo thành.

– Bệnh nhân ung thư tuyến tụy thường xuyên bị cơn đau này giày vò. Nó cứ gặm nhấm, hành hạ bệnh nhân từ từ chứ không bộc phát. Đặc biệt, cơn đau tỏa ra từ phía sau người và sẽ biến mất khi bạn nghiêng người về phía trước.

– Ngoài ra, bệnh nhân ung thư tuyến tụy cũng có thể đi ngoài ra phân có màu nhợt nhạt. Điều này xảy ra do khối u tuyến tụy ngăn các enzyme tiêu hóa đến ruột, khiến cơ thể không thể tiêu hóa các thức ăn nhiều chất béo. Theo các bác sĩ, đây là một dấu hiệu ban đầu đáng chú ý, tuy nhiên nó lại thường bị bỏ qua.

Nếu bạn thấy mình có 2 hoặc 3 dấu hiệu đáng ngại trên, hãy lập tức đến gặp bác sĩ và yêu cầu nội soi. Đôi lúc, chụp cộng hưởng từ có thể giúp phát hiện tế bào ung thư nhưng điều này còn tùy thuộc vào địa điểm ẩn mình của khối u.

Tránh mắc bệnh

Ths. BS. Diệp Thị Thanh Bình (Phó chủ tịch Hội Nội tiết – Đái tháo đường Việt Nam tại Tp.HCM) khuyên: Mọi người nên khám sức khỏe định kỳ, chụp film phổi mỗi năm 1 lần. Đối với chị em phụ nữ nên khám vú và siêu âm bụng.

Đối với bện nhân mắc đái thóa đường, nên tuân thủ quy định điều trị của bác sĩ và làm các xét nghiệm mạc cơ (những xét nghiệm về ung thư và tầm soát bệnh đái tháo đường, bệnh ung thư tuyến tụy).

Để giảm thiểu nguy cơ có bệnh chúng ta nên thay đổi lối sống, thường xuyên vận động, ăn uống hợp lý, vận động hợp lí như đi bộ, ăn uống giảm chất béo, chất đường, độ ngọt, nên ăn thật nhiều rau xanh… hạn chế các thức ăn chế biến sẵn…

Các chuyên gia y tế đã chỉ ra 3 sai lầm phổ biến trong thực hành điều trị tại nhà của người bệnh cao huyết áp. Những sai lầm này là nguyên nhân hàng đầu khiến người bệnh phải đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng của bệnh cao huyết áp, thậm chí có thể đột quỵ bất cứ lúc nào.

Sai lầm 1: Tâm lý chủ quan, uống thuốc thất thường

Mỗi ngày, khoa A9 của bệnh viện Bạch Mai thường xuyên tiếp nhận các bệnh nhân bị đột quỵ do bỏ thuốc điều trị cao huyết áp. Tuy nhiên điều đáng nói là nhiều người nghĩ các trường hợp này là bị “trúng gió”, chứ không hề biết nguyên nhân dẫn đến đột quỵ là do người bệnh chủ quan, không dùng thuốc đều đặn.

Khi hỏi về lý do chủ quan không dùng thuốc sau khi bệnh nhân hồi phục, đa phần nhận được câu trả lời:

– Họ nghĩ rằng huyết áp cao giống như các bệnh thông thường, chỉ cần huyết áp về chỉ số bình thường nghĩa là bệnh đã khỏi và không cần uống thuốc nữa. Do đó khi nào huyết áp lên thì uống thuốc, huyết áp hạ thì thôi.

– Một số trường hợp bị các tác dụng phụ của thuốc như đau đầu, mất ngủ, buồn nôn, ho khan, choáng váng… nên bỏ thuốc.

Đây là những quan niệm hết sức sai lầm. Theo các chuyên gia y tế, cao huyết áp là bệnh lý mãn tính mà người bị bệnh phải sử dụng thuốc đến trọn đời và không được ngưng thuốc dù huyết áp mục tiêu đã đạt được.

Việc bỏ thuốc, hoặc không uống thuốc hàng ngày là vô cùng nguy hiểm. Bởi khi đó, huyết áp không được kiểm soát có thể tăng vọt lên cao bất cứ lúc nào, gây vỡ mạch, xuất huyết não…

Trường hợp Bác Đoàn Mạnh Hà 55 tuổi ở Hà Nam là một ví dụ. Bác được chuẩn đoán mắc tăng huyết áp. Nhưng khi nào cảm thấy huyết áp lên (mặt đỏ, ù tai, đau đầu, chóng mặt) thì bác mới uống 1 viên thuốc cho hạ xuống.

Kết quả là, sau 1 thời gian chủ quan uống thuốc thất thường, một ngày, bác bị méo miệng, mất tự chủ về vận động. Huyết áp của bác khi đưa vào viện kiểm tra lên tới 180/110mmHg. Bác sĩ cho biết bác Hà bị tai biến, liệt nửa người bên trái.

Uống thuốc không đều đặn, tự ý bỏ thuốc là sai lầm với bệnh huyết áp cao

Sai lầm 2: Không đo huyết áp hàng ngày

Người Việt thường không có thói quen kiểm tra huyết áp hàng ngày và người cao tuổi thường chỉ kiểm tra huyết áp 1 lần trong tháng vào ngày thăm khám định kỳ tại bệnh viện. Nhiều người còn cho rằng đo huyết áp 1 lần trong 1 tuần hay 1 tháng là đã đủ để biết huyết áp ổn định hay chưa.

Điều này là hết sức sai lầm. Bởi huyết áp đo trong cùng 1 ngày cũng có sự khác nhau do tác động của nhiều yếu tố như hoạt động thể lực, stress, sự thay đổi nhiệt độ, môi trường, v.v…

Do đó, nếu không đo hàng ngày, huyết áp có thể lên cao mà chúng ta không kiểm soát được.

Nếu huyết áp lên cao mà không được theo dõi, điều chỉnh, sẽ làm thành mạch rạn nứt tổn thương, tạo điều kiện cho sự hình thành cục máu đông. Cục máu đông di chuyển trong lòng mạch sẽ gây bít tắc ở các mạch máu nhỏ.

Lúc này, người bệnh có nguy cơ bị nhồi máu cơ tim nếu cục máu đông gây tắc mạch ở tim, hoặc bị nhồi máu não nếu bị tắc mạch tại não,…

Do đó, các chuyên gia của Hội tim mạch học Việt Nam khuyên người tăng huyết áp nên đo huyết áp ít nhất 2 lần hàng ngày, vào buổi sáng sớm và buổi chiều để theo dõi sát sao diễn tiến của bệnh và có các biện pháp can thiệp kịp thời. Thông thường, huyết áp buổi chiều sẽ cao hơn buổi sáng.

Sai lầm 3: Ỉ lại vào thuốc

Nhiều người cao huyết áp cho rằng chỉ cần uống thuốc mà không cần điều chỉnh về dinh dưỡng và luyện tập là có thể hạ được huyết áp.

Tuy nhiên chính quan niệm này lại khiến huyết áp của họ không hạ được về mức mục tiêu.

Nhiều bệnh nhân cao huyết áp vẫn ăn mặn, vẫn sử dụng nhiều đồ cay nóng kích thích và không kiểm soát cân nặng.

Chính những yếu tố này tác động lên huyết áp rất lớn, làm cho huyết áp khó hạ hoặc không ổn định.

Theo thống kê, huyết áp không được kiểm soát khiến 7 triệu người trên Thế giới tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, con số này cũng không dưới 150.000 người, gấp hơn 10 lần người chết vì tai nạn giao thông.

Để sửa sai, người bệnh cần vận động nhẹ nhàng khoảng 30 phút/ngày với những môn thể thao nhẹ nhàng, vừa với sức mình như đi bộ vừa, chạy bộ, đạp xe, khiêu vũ…

Nên hạn chế lượng muối nạp vào cơ thể, mỗi ngày không nên ăn quá 6g. Hạn chế đồ cay nóng, kích thích, hạn chế đạm, ăn nhiều rau xanh, hoa quả.

Hiệp hội Đột quỵ Mỹ cảnh báo, gọi cấp cứu ngay nếu người bệnh không thể mỉm cười, giơ cả 2 cánh tay lên hoặc nói câu đơn giản.

Mùa nắng nóng, người bệnh tim mạch có nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ (các mạch máu tắc làm giảm lưu lượng máu tới não) hoặc đột quỵ xuất huyết (vỡ động mạch khiến máu tràn vào mô não) cao. 2-3 giờ đầu từ khi khởi phát cơn tai biến được coi là thời gian vàng để cấp cứu. Can thiệp tim mạch sớm, nong thông động mạch vành sẽ giảm biến chứng nặng nề, cứu sống bệnh nhân. Còn nếu nhập viện sau 12 giờ là quá muộn.

Tuy nhiên, theo thống kê tại Viện Tim mạch Quốc gia, chỉ có 2% bệnh nhân nhồi máu cơ tim đến sớm trong quãng thời gian vàng. Số người đến bệnh viện trước 12 giờ khoảng 40%; còn lại cấp cứu quá muộn dẫn đến khó cứu chữa.

n

Can thiệp tim mạch sớm, nong thông động mạch vành sẽ giảm biến chứng nặng nề, cứu sống bệnh nhân.

Hiệp hội Đột quỵ Mỹ khuyên nên áp dụng quy tắc STR để nhận biết nguy cơ đột quỵ đang đến gần. Người nhà yêu cầu bệnh nhân mỉm cười (Smile), nói chuyện dù một câu đơn giản (Talk) và giơ cả hai cánh tay lên (Raise both arms). Mức độ đột quỵ ở mỗi người khác nhau, song nếu không thể thực hiện được một trong ba yêu cầu trên, cần đến bệnh viện gần nhất để cấp cứu.

Ngoài ra, bạn có thể yêu cầu người bệnh thè lưỡi ra. Lưỡi lệch về một bên cũng là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Dù các triệu chứng đột quỵ biến mất trong khi chờ cấp cứu tới, người bệnh vẫn nên đến viện kiểm tra tình hình sức khỏe. Bởi chúng là dấu hiệu của cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), cảnh báo nguy cơ đột quỵ nghiêm trọng sẽ diễn ra trong tương lai gần. Sau thăm khám, bác sĩ sẽ tư vấn cho bạn chế độ ăn uống, luyện tập và sản phẩm dự phòng đột quỵ phù hợp.

Vết thương bàn chân có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng cho người bị tiểu đường tuýp 2.

Vì vậy, điều quan trọng là bảo vệ bàn chân của bạn và điều trị ngay lập tức nếu có các vết cắt, vết xước hoặc chai chân…

Nếu bạn bị tiểu đường týp 2, thì ngay cả một vết cắt hay vết xước nhỏ có thể biến thành vấn đề nghiêm trọng.

Nguyên nhân là lượng đường trong máu quá cao, làm cho động mạch của bạn trở nên cứng và mạch máu có thể bị thu hẹp… gây cản trở lưu lượng máu, hạn chế chất dinh dưỡng, ôxy, yếu tố quan trọng và cần thiết để giúp vết thương mau lành.

Cho nên, một vết thương nhỏ cũng có thể bị nhiễm bệnh từ vi khuẩn trên giày của bạn hoặc môi trường xung quanh.

Lượng đường trong máu cao có thể gây tổn thương sợi thần kinh khắp cơ thể, nhưng đau thần kinh tiểu đường thường ảnh hưởng đến dây thần kinh ở chân và bàn chân dẫn đến mất cảm giác và làm phức tạp hơn vấn đề. Khi người bệnh tiểu đường mất cảm giác ở chân gây khó khăn trong đi lại.

Áp lực cơ thể sẽ dồn vào một số điểm của bàn chân gây ra sự cố trên da và loét ở những điểm này.

Thần kinh bị tổn thương cũng có thể ngăn chặn các tín hiệu đau mà người bệnh không nhận biết được khi có các vấn đề xảy ra ở chân của mình, ví dụ vết xước do cọ xát vào giày, móng chân mọc vào trong…

Nếu bạn thực hiện các bước phòng ngừa và nhận được sự điều trị thích hợp, bạn có thể tránh được nhiễm trùng nghiêm trọng. Thực hiện theo các bước sau để giúp ngăn ngừa chấn thương và giúp chữa lành vết thương nhanh hơn:

Kiểm soát được lượng đường trong máu

Tuần hoàn kém, bệnh thần kinh tiểu đường và một hệ thống miễn dịch suy yếu… tất cả có thể được cải thiện bằng kiểm soát tốt đường huyết của bạn.

Muốn vậy, người bệnh cần đi khám và cùng với bác sĩ phát triển một kế hoạch cá nhân (chế độ ăn uống, luyện tập và dùng thuốc) để giữ cho lượng đường trong máu của bạn luôn ổn định.

Bỏ hút thuốc

Ở bệnh nhân đái tháo đường người ta thấy ảnh hưởng của thuốc lá còn dữ dội hơn. Khi hút thuốc, người hút đưa một lượng carbon dioxin từ khói thuốc vào cơ thể, chất này ngăn cản ôxy kết hợp với hồng cầu.

Để bù đắp lại, cơ thể tăng sản xuất hồng cầu và đó chính là một trong những tác nhân làm tăng biến chứng suy thận, mù mắt, hoại tử bàn chân, đột quỵ ở bệnh nhân đái tháo đường.

Cũng từ khói thuốc, nicotin vào máu gây co thắt những mạch máu nhỏ, làm cho máu lưu thông kém, làm tăng tính nhạy cảm của bạn với các vết thương. Bên cạnh đó, thuốc là còn làm chậm sự hấp thu của insulin khi tiêm, đưa đến khó kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân sử dụng insulin.

Ngoài ra, nó còn làm tăng tình trạng đề kháng insulin của cơ thể. Thuốc lá không chỉ gây nên những biến chứng nghiêm trọng trên bệnh nhân đái tháo đường mà còn làm tăng khả năng phát triển đái tháo đường ở người hút thuốc. Vì vậy, ngay từ bây giờ bạn cần tránh xa thuốc lá.

Mang giày phù hợp

Đôi chân của bệnh nhân đái tháo đường rất dễ bị tổn thương và khi đã tổn thương thì nguy cơ nhiễm trùng dẫn đến loét, hoại tử rất cao. Do đó, bệnh nhân phải có những biện pháp phòng ngừa thích hợp, một trong số đó chính là lựa chọn giày dép phù hợp. Tránh giày quá mỏng hoặc quá cao.

Cần lựa chọn giày thoáng khí, chịu sốc (sử dụng lót tùy chỉnh để giảm bớt áp lực), kích cỡ vừa vặn… Không được đi chân trần, ngay cả ở trong nhà, vì chỉ một vật rất nhỏ cũng có thể gây tổn thương bàn chân của bạn.

Giữ chân sạch sẽ và thường xuyên cắt móng chân

Rửa chân bằng xà bông và nước mỗi ngày, dùng kem dưỡng da cho toàn bộ bàn chân để tránh nứt nẻ. Cắt móng chân sẽ ngăn ngừa móng chân mọc vào trong gây tổn thương…

Kiểm tra chân hàng ngày

Kiểm tra da trên đôi chân của bạn, bao gồm cả khu vực giữa các ngón chân. Nếu bạn không thể nhìn thấy toàn bộ bàn chân của bạn, sử dụng một chiếc gương hay chụp ảnh ở nhiều góc cạnh với điện thoại di động của bạn. Vấn đề nghiêm trọng có thể xảy ra nhanh, thậm chí sau một đêm.

Do đó, không trì hoãn gặp bác sĩ của bạn nếu bạn nhận thấy bất kỳ một vết thương nào xuất hiện.

Tìm hiểu để phát hiện các dấu hiệu cảnh báo

Chai chân thường là dấu hiệu đầu tiên mà bạn đang đặt áp lực lên khu vực nhất định của bàn chân, có thể dẫn đến viêm loét.

Hãy tìm dấu hiệu này và gặp bác sĩ của bạn nếu vết chai này trở nên đỏ và đau đớn. Cũng có thể phát hiện các vết cắt, đau, tiết dịch có mùi hôi, sưng hoặc da đen hoặc xanh. Nếu bạn nhận thấy bất kỳ thay đổi nào trên da cần gặp bác sĩ ngay lập tức.

Xử lý vết thương ngay lập tức

Nếu bạn phát hiện ra một vết thương, làm sạch nó bằng xà phòng nhẹ nhàng và nước, bôi một thuốc mỡ kháng sinh rồi che lại bằng một miếng băng.

Lặp lại quá trình này hai lần một ngày và tránh nước.Thông thường, những vết thương trên bề mặt lành trong vòng 5-7 ngày, nhưng nếu không ổn, hãy đến gặp bác sĩ.

Dù hậu quả biến chứng do bệnh tiểu đường rất nghiêm trọng nhưng xấp xỉ 70% người mắc bệnh này tại Việt Nam chưa được chẩn đoán.

Để phòng chống bệnh đái tháo đường, cần ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên và kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng năm – Ảnh: Tạ Tôn

1,8 triệu người chưa biết mình bị đái tháo đường

Dù mới 32 tuổi nhưng chị Nguyễn Thị B. (Hà Đông, Hà Nội) đã suy thận buộc phải chạy thận 3 lần/tuần gần 1 năm nay, do biến chứng của bệnh đái tháo đường. Chị B. cho biết, đang béo khỏe bình thường, cách đây chừng 2 năm chị thấy người mệt mỏi, bàn chân tê nóng kéo dài, mồm miệng khô khát. Đi khám tổng quát, chị được phát hiện mắc đái tháo đường type 2 nhưng chỉ sau điều trị chừng 1 năm đã xảy ra biến chứng.

Tương tự là trường hợp bà Hoàng Thị Y. (Ba Đình, Hà Nội), vô tình phát hiện mắc căn bệnh đái tháo đường khi đi khám xoang. Thấy bà phàn nàn rất hay chóng mặt, đầu óc váng vất, lại sụt cân, bác sĩ đã chỉ định cho bà làm xét nghiệm tổng thể. Kết quả, bà đã mắc đái tháo đường, kèm huyết áp cao. Từ khi phát hiện bệnh và điều trị đến nay đã gần 7 năm, luôn tuân thủ chế độ dinh dưỡng, điều trị thuốc của bác sĩ nhưng mắt bà ngày một kém đi. “Bác sĩ cho biết, đó là 1 trong nhiều biến chứng của bệnh tiểu đường, chưa kể các vết thương rất lâu lành và dễ nhiễm trùng”, bà Y. cho biết.

Năm 2015, Việt Nam có 3,5 triệu người trưởng thành mắc đái tháo đường, tương đương 6% dân số và dự kiến đến năm 2040 sẽ có 6,1 triệu người trưởng thành có thể mắc đái tháo đường, tăng 74%. Theo ước tính, số người trưởng thành tử vong trên toàn cầu liên quan tới đái tháo đường là khoảng 5 triệu người, trong khi con số tử vong do HIV/AIDS chỉ 1,1 triệu người; do lao là 1,4 triệu người và do sốt rét là 438 nghìn người.

BS. Nguyễn Huy Cường, Phòng khám Đái tháo đường và nội tiết 131 Thái Hà cho biết, bệnh tiểu đường type 2 hiện ngày càng trẻ hóa. Nếu trước kia, bệnh đái tháo đường thường ở bệnh nhân có độ tuổi ngoài 45 nhưng hiện nay, được phát hiện cả ở trẻ nhỏ. Trong khi đó, phần lớn bệnh nhân khi đến khám, phát hiện ra bệnh tiểu đường thường đã ở giai đoạn nặng. Thông thường khi phát hiện bệnh tiểu đường có nghĩa là bệnh đã tiềm ẩn trong cơ thể từ 5-10 năm trước. Nhưng trong thời gian đó, bệnh lại âm thầm phát triển mà không có triệu chứng đặc hiệu khiến người bệnh khó phát hiện kịp thời.

Cũng theo số liệu Cục Quản lý khám chữa bệnh mới công bố, hiện nay, 5/10 người mắc đái tháo đường không biết mình mắc bệnh (khoảng 1,8 triệu dân). Dưới 1/10 người mắc đái tháo đường không đạt được các mục tiêu điều trị. “Việt Nam đang có tảng băng về đái tháo đường, trong đó 69,9% người mắc bệnh chưa được chẩn đoán”, ông Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết.

Điều đáng lưu ý, các biến chứng do đái tháo đường thường để lại hậu quả nặng nề gây suy giảm sức khỏe, giảm chất lượng sống của người bệnh. Những bệnh nhân đái tháo đường có nguy cơ cao phát triển các bệnh về tim mạch, thần kinh, thị lực, thận do mức đường huyết trong máu cao lâu dài. Ngoài ra, những người đái tháo đường cũng có nguy cơ cao mắc các bệnh nhiễm khuẩn.

Ông Khuê cho biết, bệnh đái tháo đường là nguyên nhân khiến người bệnh có nguy cơ tăng gấp 2 – 3 nhồi máu cơ tim và đột quỵ, 2,6% bệnh mù toàn cầu và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra suy thận.

Làm sao phát hiện sớm?

Theo ông Lương Ngọc Khuê, bệnh đái tháo đường tiềm ẩn không có triệu chứng đặc trưng nên cần có dự phòng kiểm soát để sớm phát hiện bệnh. Theo đó, WHO đã chỉ ra một số tiêu chuẩn như cân nặng, vòng bụng, huyết áp hoặc yếu tố di truyền để mọi người có thể làm căn cứ xét nghiệm chẩn đoán đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường.

Cụ thể, với người lớn có chỉ số BMI từ 23 trở lên (cách tính BMI=Cân nặng/2 lần chiều cao) và có một hoặc nhiều hơn một trong các yếu tố sau: Ít vận động thể lực; Gia đình có người bị đái tháo đường ở thế hệ cận kề (bố, mẹ, anh chị em ruột); Tăng huyết áp; Vòng bụng to, nam từ 90cm và nữ từ 80cm; Phụ nữ bị buồng trứng đa nang, hoặc đã mắc bệnh đái tháo đường thai kỳ; tiền sử bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch… cần xét nghiệm sớm, đều đặn hàng năm để dự phòng phát hiện sớm bệnh.

Ở người không có dấu hiệu trên, cũng nên bắt đầu xét nghiệm phát hiện sớm đái tháo đường ở tuổi từ 40 trở lên. Nếu kết quả xét nghiệm bình thường, nên lặp lại xét nghiệm sau mỗi năm.

Theo BS. Nguyễn Huy Cường, để phòng, chống bệnh đái tháo đường type 2 điều quan trọng là xây dựng lối sống và ăn uống lành mạnh. “Nếu chúng ta ăn nhiều cơm trắng nhưng chúng ta có thể vận động mỗi ngày 30 phút để tiêu hao hết năng lượng dư thừa sẽ không lo bị tiểu đường gõ cửa. Ăn nhiều và lười vận động chính là điều kiện để mở cửa đón bệnh tiểu đường. Mỗi người có thể tự kiểm tra cân nặng của mình cũng là cách phòng bệnh sớm nhất”, ông Cường khuyến cáo.

Chảy máu do loét dạ dày – tá tràng là nguyên nhân hàng đầu, chiếm tỉ lệ từ 40 – 45% trong tất cả các loại chảy máu đường tiêu hóa trên.

Mặc dù đã có nhiều loại thuốc điều trị có hiệu quả, nhưng chảy máu do loét dạ dày – tá tràng vẫn là một trong những biến chứng thường gặp nhất của bệnh loét dạ dày – tá tràng. Có nhiều trường hợp rất nguy hiểm nếu không phát hiện và điều trị cầm máu kịp thời. Vì vậy, việc phát hiện sớm là vô cùng quan trọng.

Nhận biết có khó?

Biểu hiện đầu tiên là buồn nôn và nôn ra máu: Bệnh nhân có cảm giác tanh lợm ở trong miệng, đầy bụng, khó chịu, buồn nôn sau đó nôn ra máu tươi, máu cục thẫm có lẫn thức ăn. Thông thường là nôn ra máu tươi ngay dữ dội là loét dạ dày, nôn ra máu đen thẫm hay máu đen loãng là loét hành tá tràng.

Đại tiện phân đen, thường xuất hiện ngay sau khi nôn ra máu hoặc xuất hiện ngay từ đầu tiên. Phân sền sệt, đen bóng như hắc ín hay như bã cà phê, mùi thối khẳm, lượng phân khá nhiều. Điều đáng nói, bệnh nhân ít khi đau bụng dữ dội, cảm giác đau nóng rát ở vùng trên rốn, có khi đau bụng xuất hiện trước khi chảy máu vài ngày. Kèm theo bệnh nhân có cảm giác hoa mắt chóng mặt hoặc ngất xỉu sau khi nôn ra máu, có khi bị sốc do mất máu (biểu hiện da xanh nhợt, vã mồ hôi, cảm giác ù tai, khát nước). Trường hợp chảy máu ít, từ từ sẽ không thấy biểu hiện sốc mất máu.

Ðề phòng chảy máu do viêm loét dạ dày – tá tràng

Nếu không được phát hiện và điều trị thì mức độ chảy máu ngày càng nặng thêm. (nôn máu đi ngoài phân đen ngày càng tăng). Xét nghiệm máu cho thấy mức độ thiếu máu nặng. Nếu được theo dõi chặt chẽ và có chỉ định đúng, xử lý kịp thời thì bệnh nhân mới có thể qua được.

Đừng để biến chứng

Biến chứng thủng hoặc hẹp môn vị có các biểu hiện triệu chứng lâm sàng của một viêm phúc mạc do thủng dạ dày hoặc hẹp môn vị, tình trạng bệnh nhân rất nặng có các dấu hiệu mất máu và rối loạn điện giải, hội chứng nhiễm trùng, những trường hợp này phải có chỉ định điều trị ngoại khoa kịp thời. Tuy nhiên, cũng có trường hợp ngừng chảy máu sau vài ba ngày, mức độ nôn máu và đi ngoài phân đen giảm dần, huyết động ổn định, thể trạng tốt lên và hồi phục, hết chảy máu, một thời gian sau hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, cũng có trường hợp chảy máu đã được ngừng chảy sau 3 – 5 ngày lại chảy máu tái phát, mức độ chảy máu không dữ dội, chảy máu ít nhưng dai dẳng kéo dài.

Chẩn đoán phân biệt

Chảy máu do viêm loét dạ dày cũng cần phân biệt với các trường hợp chảy máu đường tiêu hoá trên như:

Viêm niêm mạc dạ dày với những tổn thương loét trợt nông rải rác khắp toàn bộ niêm mạc dạ dày hoặc viêm dạ dày do uống các loại thuốc. Ngoài ra, ung thư dạ dày thường gặp biến chứng chảy máu nhưng chảy máu do ung thư dạ dày biểu hiện lâm sàng không rầm rộ, thường chảy máu ít, tiến triển từ từ, ít khi nôn máu dữ dội, chủ yếu đi ngoài phân đen, kèm theo cơ thể gầy yếu.

Đối với chảy máu do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản và dạ dày cũng rất thường gặp và cũng có biểu hiện lâm sàng điển hình một chảy máu đường tiêu hoá trên. Còn chảy máu đường mật cũng có nhiều biểu hiện tương tự với chảy máu do viêm loét dạ dày nhưng ngoài triệu chứng nôn ra máu và đi ngoài phân đen còn kèm theo các triệu chứng đau nhiều ở dưới vùng hạ sườn phải, tình trạng nhiễm trùng đường mật mà biểu hiện chính là sốt cao giao động, sốt rét run, vàng da từng đợt. Một điều cần lưu ý là trước khi nôn máu và đi ngoài phân đen thì bệnh nhân xuất hiện đau nhiều vùng gan.

Do đó, khi nghi ngờ chảy máu tiêu hóa, bạn cần phải đi khám và được các bác sĩ chỉ định nội soi hoặc siêu âm để chẩn đoán sớm bệnh nhằm hạn chế diễn biến xấu ảnh hưởng đến sức khỏe.

Điều trị thế nào?

Có nhiều phương pháp để điều trị chảy máu do viêm loét dạ dày – tá tràng, tùy từng mức độ bệnh và cơ thể người bệnh mà các bác sĩ sẽ có chỉ định cụ thể.

Đối với trường hợp nhẹ, loét chưa có biến chứng, chảy máu lần đầu, tổn thương được xác định bằng nội soi là ổ loét non, không có dấu hiệu thoái hóa ác tính, tuổi còn trẻ hoặc quá già… thì các bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nội khoa.

Phẫu thuật nội soi: được chỉ định trong những trường hợp ổ loét đang còn chảy máu, ổ loét đã cầm nhưng cục máu bám có khả năng bong, bệnh nhân già yếu, có các bệnh lý khác kèm theo, bệnh nhân đang có thai…
Điều trị ngoại khoa sẽ được các bác sĩ cân nhắc khi tình trạng bệnh nhân bị chảy máu nặng, chảy máu kéo dài, chảy máu tái phát mà phát hiện bằng nội soi thấy ổ loét vẫn tiếp tục chảy máu. Chảy máu trên bệnh nhân có biến chứng hẹp môn vị, thủng hoặc ổ loét xác định có khả năng thoái hóa ác tính. Tuổi trên 50 có tiền sử loét dạ dày – tá tràng nhiều năm, điều trị nội khoa nhiều lần không khỏi.