Thời gian đầu của chứng tăng huyết áp (THA) có thể kéo dài 2-3 năm, giai đoạn sau mãn kinh huyết áp tương đối ổn định. Tuy vậy, một số người chỉ trong khoảng một thời gian ngắn huyết áp đã tăng cao có hiện tượng đau sau gáy hoặc đau nửa đầu bước vào giai đoạn thực sự của chứng bệnh THA.

Tại sao đến tuổi mãn kinh huyết áp lại tăng cao

Sự thay đổi nội tiết của phụ nữ mãn kinh: Trong cơ thể có rất nhiều loại hormon. Các hormon liên quan đến hệ sinh dục của phụ nữ chủ yếu bao gồm hormon giới tính (estrogen) hormon kích thích nang, hormon kích thích sự rụng trứng. Khi mãn kinh, vai trò của hormon sinh dục giảm đi. Mọi phụ nữ đều liên quan đến diễn biến tự nhiên này. Khi hàm lượng hormon sinh dục tụt giảm làm rối loạn trao đổi chất trong cơ thể, làm gia tăng nguy cơ xơ cứng động mạch và các bệnh lý tim mạch. Đây là một nguyên nhân chính gây ra THA.

Hệ thần kinh giao cảm mất cân bằng: Hoạt động của hệ thần kinh giao cảm tăng cao làm tăng cảm giác ăn ngon miệng, dễ béo phì và tăng cân rất nhanh. Béo phì ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của phụ nữ mãn kinh. Nó làm tăng áp lực với tim, gây bệnh tim mạch, bệnh tiểu đường, xơ cứng động mạch. Hormon của hệ thần kinh giao cảm gây co mạch, đặc biệt là các mạch máu nhỏ. Điều đó làm cho sự cung cấp máu đến các cơ quan trong trở lên khó khăn và dòng máu lưu thông trong lòng mạch dưới áp lực lớn gây THA. Quá trình này diễn ra trong thời gian dài sẽ kéo theo các cơ chế khác làm trầm trọng thêm tình trạng THA như THA do chức năng thận, xuất hiện tình trạng giữ nước, mạch nhanh… Muộn hơn sẽ xuất hiện các biến chứng tim mạch, rối loạn chuyển hoá và rối loạn insulin dẫn đến bệnh tiểu đường.Tăng huyết áp và biến chứng suy thận.

Tăng huyết áp và biến chứng suy thận.

THA do các bệnh tật khác tạo nên: Bước vào tuổi mãn kinh, do hormon estrogen tụt giảm, nội tiết thay đổi, môi trường bên trong cơ thể biến đổi, chức năng thần kinh thực vật mất thăng bằng dễ dẫn đến nhiều bệnh lý trong thời kỳ này như chứng tiểu đường, loãng xương xuất hiện đau lưng, dễ gãy xương và các bệnh lý hệ tim mạch dẫn tới huyết áp cao. Huyết áp cao, tiểu đường và chứng đau nhức do loãng xương là những chứng bệnh riêng biệt, tuy nhiên chúng cũng thường đi đôi. Có khi vừa THA vừa tiểu đường hay vừa THA vừa đau nhức.

Như phần trên đã nói, bệnh thận cũng là một nguyên nhân đưa tới THA. Thận có bệnh bài tiết ra nhiều chất làm huyết áp tăng lên. Trong bệnh viêm thận cấp tính nếu điều trị dứt bệnh là huyết áp sẽ xuống, còn là bệnh mạn tính thì kéo theo THA lâu dài. Do đó không chỉ trị THA, người mắc chứng THA cần được bác sĩ kiểm tra sức khỏe tổng thể để điều trị hết căn nguyên gây bệnh.

Yếu tố tâm lý: Trạng thái stress căng thẳng trường diễn dẫn đến sự phá vỡ các cơ chế bảo vệ sức khỏe, đặc biệt gây nên các rối loạn tim mạch. Áp lực công việc càng lớn, cá nhân càng ở tình trạng căng thẳng thường trực gây tai hại cho huyết áp. Trong trạng thái stress: huyết áp và nhịp tim tăng cao, điều này tạo nên gánh nặng cho tim, tim phải làm việc căng thẳng hơn và tăng nguy cơ mắc bệnh. Trong trạng thái stress huyết áp động mạch tăng, stress có ảnh hưởng lên thành phần hoá học của máu, làm tăng hàm lượng cholesterol thúc đẩy phát triển xơ vữa động mạch. Khi đó các động mạch vành tim bị hẹp lại, hạn chế sự cung cấp máu cho cơ tim gây nên bệnh thiếu máu cơ tim, suy tim.

Điều trị và phòng bệnh

Có nhiều nguyên nhân gây ra THA. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, liệu pháp hormon thay thế không thể giúp được phụ nữ ở tuổi mãn kinh phòng ngừa chứng THA và sự phát triển của các bệnh lý tim mạch vì ở độ tuổi này, trong cơ thể phụ nữ không những lượng hormon sinh dục bị giảm mà còn bị giảm cả tính nhạy cảm với các hormon này. Liệu pháp hormon thay thế chỉ được dùng với liều ngắn ngày nhằm loại bỏ các triệu chứng khó chịu của tiền mãn kinh.

Những phụ nữ đã bị mắc bệnh huyết áp cao lưu ý: Kiểm soát hàm lượng cholesterol, glucose máu và các chỉ số huyết áp ở mức độ cho phép (không vượt quá 140/90 mmHg, kết hợp bị tiểu đường thì không vượt quá 130/90 mmHg).

Có thể sử dụng một số thuốc có tác dụng điều hoà hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, thông qua đó có tác dụng giảm huyết áp ở giai đoạn tiền mãn kinh.

Công việc dự phòng THA là càng sớm càng tốt: giảm sức ép lên thần kinh – huyết áp giảm. Học cách điều hòa cuộc sống để giảm nguy cơ bị tác động của stress khiến huyết áp tăng cao ảnh hưởng tai hại đến các cơ quan khác trong cơ thể (não, tim, thận…). Tăng cường hoạt động thể lực bằng các bài tập rèn sức bền như đi bộ nhanh, chạy bước nhỏ, thể dục nhịp điệu, đạp xe đạp vừa có tác dụng cải thiện chức năng tim mạch, vừa có tác dụng giảm cân do mỡ dự trữ trong cơ thể được đốt cháy để cung cấp năng lượng cho cơ thể vận động.

Phụ nữ giai đoạn tiền mãn kinh cần điều chỉnh chế độ ăn uống cân bằng, khoa học, hợp lý: ăn đủ chất, thức ăn đa dạng, hạn chế sử dụng muối ăn: không quá 5- 6 gam/ ngày, dùng dầu thực vật để chế biến thức ăn. Không ăn thịt mỡ, da động vật, hạn chế các đồ ăn có chứa nhiều cholesterol như trứng gia cầm, tim, gan động vật, bơ, kem, socola. Ăn nhiều cá, đậu trong tuần.
Ăn các thức ăn có chức nhiều vitamin E, C, A, B6, B12, acid folic và axít béo không no omega- 3 để bảo vệ thành mạch máu trước nguy cơ hình thành các mảng xơ vữa.

Axít béo không no omega-3 có trong cá, đặc biệt là các loại cá biển (cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá trích, cá mòi.
Tóm lại, hiểu về bệnh để phòng bệnh là có thể khống chế được huyết áp. Phòng ngừa THA bằng chế độ ăn uống phù hợp, tập luyện đều đặn và lối sống tích cực.

Suy thận mãn tính hay còn gọi là suy thận mạn là tình trạng thận không còn đảm bảo các nhiệm vụ chính của mình nữa và dần dần suy thoái. Đây là một căn bệnh không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe mà còn để lại những biến chứng cho toàn bộ cơ thể, từ những bệnh về tim mạch, giảm phản ứng miễn dịch cho tới các vấn để về xương. Chính vì thế mà bài viết sau sẽ cung cấp cho bạn những thông tin cần thiết về bệnh suy thận mãn tính này.

1. Suy thận mãn tính là gì?

Thận là một cơ quan quan trọng trong cơ thể giúp loại bỏ các chất độc ra ngoài theo đường nước tiểu. Suy thận tức là khi thận mất dần chức năng của mình, tình trạng này có thể kéo dài trong nhiều năm cho tới khi thận vĩnh viễn không còn có khả năng đảm nhiệm nhiệm vụ của mình. Suy thận sẽ khiến cho những độc tố chồng chất, tích tụ trong cơ thể và tới một lúc nào đó sẽ phát sinh các biến chứng nguy hiểm cho người bệnh.

Những người trên 65 tuổi thường có nguy cơ mắc bệnh này khá cao, ngoài ra thì những ai bị mắc các chứng bệnh như béo phì, tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim… cũng có khả năng bị suy thận. Hơn nữa những người có thói quen hút thuốc lá thì có nguy cơ không chỉ bị suy thận mãn tính mà còn bị nhiều bệnh nguy hiểm khác nữa.

2. Nguyên nhân gây suy thận mãn tính
Khi thận bị suy yếu trong nhiều tháng hay nhiều năm sẽ dẫn tới căn bệnh suy thận mạn tính, còn nguyên nhân khiến thận bị suy yếu lại khá nhiều, đa phần là do mắc các loại bệnh khác nhau. Chẳng hạn như bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, sỏi thận, ung thư bàng quan, ung thư thận, bệnh thận đan nang, viêm cầu thận, bệnh lở ngoài da, viêm mạch… Tất cả những căn bệnh này đều có khả năng làm tổn thương tới thận từ đó dẫn tới tình trạng suy thận.

3. Triệu chứng của suy thận mãn tính

Các dấu hiệu của chứng suy thận đa phần đều không rõ ràng cũng như dễ lầm lẫn với các bệnh thông thường khác, dó đó mà người bệnh rất khó phát hiện bệnh của mình. Những triệu chứng ban đầu thường có mệt mỏi, không thèm ăn, dễ bị bầm tím trên da, đi tiểu thường xuyên cùng tình trạng phù nề nhưng không rõ rệt lắm.

Khi bệnh bắt đầu có dấu hiệu nặng hơn thì người bệnh sẽ có huyết áp tăng cao, phù nề rõ ràng, thiếu máu, có khi bị đi tiểu ra máu. Nghiêm trọng có thể dẫn tới gãy xương lâu liền, rối loạn testosterol, thậm chí có thể vô sinh. Thông thường người ta chia suy thận mãn tính hành 5 cấp độ và nếu không có cách điều trị đúng đắn thì có thể dẫn tới bệnh ngày càng nặng hơn và cuối cùng có khi phải chạy thận nhân tao vì thận đã mất hoàn toàn và vĩnh viễn các chức năng của mình.

4. Điều trị suy thận mãn tính

Khi bệnh còn trong giai đoạn nhẹ và được phát hiện sớm thì người bệnh hoàn toàn có thể được trị khỏi bằng chế độ ăn uống và tập luyện tích cực. Người bị suy thận nên ăn các loại thực phẩm như rau xanh, trứng gà, thịt nạc, khoai tây, khoai lang, khoai sọ, hoa quả ngọt… Tránh các loại thức ăn nhiều đạm, nội tạng của động vật như tim, óc, gan… hay một số loại đồ ăn khác như gạo, đậu đỗ, lạc, vừng, rau muống, rau dền…

Nếu tình trạng suy thận mãn tính đã nặng thì bạn nên tới ngay bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và chữa trị. Bác sĩ có thể xét nghiệm chính xác giai đoạn bệnh và cho các loại thuốc đặc trị dùng để kiểm soát bệnh cũng như tránh các biến chứng nguy hiểm mà suy thận mang lại.

5. Biện pháp phòng tránh suy thận mãn tính

Với các thức uống có cồn như rượu, bia thì nên có sự điều độ, không nên uống quá nhiều vì có thể ảnh hưởng tới sức khỏe cũng như dẫn tới suy thận. Bạn cũng không nên hút thuốc lá vì tác hại của thói quen này không chỉ ở thận mà còn nhiều bộ phận khác trong cơ thể. Cần có một chế độ ăn uống lành mạng đồng thời kiểm soát cân nặng của bản thân để cơ thể luôn khỏe mạnh và thận cùng các bộ phận khác của cơ thể luôn hoạt động tốt.

Bệnh suy thận mãn tính nếu kéo dài sẽ dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe cũng như cơ thể của người bệnh. Do đó, nếu nhện thấy sự bất thường trong người thì bạn nên tới ngay bác sĩ chuyên khoa để có sự chuẩn đoán và điều trị kịp thời.

Đôi khi, thận gặp phải một số vấn đề do bạn tiêu thụ quá nhiều thuốc men, thực phẩm chế biến hoặc thực phẩm chứa chất bảo quản.

Thận là một trong những cơ quan quan trọng đóng vai trò lọc và loại bỏ chất thải khỏi máu của bạn. Bên cạnh gan, thận hoạt động như một bộc lọc và có thể làm sạch 200 lít máu mỗi ngày, loại bỏ 2 lít chất độc. Quá trình lọc giúp cân bằng nồng độ natri, kali, phốt pho và axit.

Ngoài ra, việc tiếp xúc với môi trường ô nhiễm ở mức độ cao, các sản phẩm vệ sinh gia đình và các sản phẩm làm đẹp có chứa hóa chất cũng ảnh tưởng tiêu cực đến chức năng thận . Điều này xảy ra khi cơ thể bạn đang tích tụ lượng chất thải độc hại quá giới hạn cho phép.

5 dấu hiệu thận đang quá tải chất độc

1. Màu nước tiểu thay đổi

Bài tiết nước tiểu là một trong những chức năng chính của thận. Trong đó, dấu hiệu rõ ràng nhất của thận có vấn đề là sự thay đổi màu nước tiểu và tần suất đi tiểu. Nếu bạn đi tiểu ít hơn và nước tiểu có màu vàng sậm, đó có thể là dấu hiệu thận đang quá tải.

Ngoài ra, các triệu chứng thận quá tải khác bao gồm: khó đi tiểu, máu trong nước tiểu, nước tiểu có bọt hoặc đi tiểu khẩn cấp vào ban đêm.

2. Phù bàn chân, mắt cá chân

Giảm chức năng thận dẫn đến việc tích tụ natri thừa bên trong cơ thể. Điều này xảy ra khi các chức năng của thận bị suy yếu và các chất lỏng dư thừa không bị loại bỏ, khiến cơ thể giữ nước.

3. Cảm thấy mệt mỏi, khó tập trung

Bạn cảm thấy luôn trong tình trạng mệt mỏi dù đã ngủ đủ giấc. Bạn cảm thấy khó tập trung học tập hoặc làm việc? Đây có thể là dấu hiệu thận đang quá tải trong quá trình xử lý chất độc.

Thận bị suy yếu cũng dẫn tới lượng oxy tới não sẽ bị giảm mạnh. Điều này gây ra các vấn đề về não bộ như chóng mặt, giảm trí nhớ, kém tập trung và choáng váng.

4. Viêm da

Sự gia tăng kích ứng da hoặc ngứa trên da có thể là một trong những dấu hiệu khác của việc tích tụ chất độc ở thận. Khi chức năng thận suy giảm, các chất độc không được đưa ra khỏi cơ thể sẽ tích tụ trong máu cao dẫn đến hiện tượng như ngứa, nổi ban ở da

5. Đau chân, co rút cơ

Khi chức năng thận bị suy giảm cũng có thể dẫn đến tình trạng chuột rút cơ . Khi thận quá tải, máu sẽ thiếu canxi hoặc thừa photpho, cả 2 điều kiện này đều gây chuột rút cơ.

Đau chân cũng được xem là một trong những dấu hiệu khác cảnh báo thận quá tải chất độc.

Làm thế nào để giảm độc tố trong thận?

Ăn các thức ăn hữu cơ, không qua chế biến

Tránh ăn các loại thực phẩm chế biến có nhiều chất hoá học và chất bảo quản. Tiêu thụ những thực phẩm này có thể khiến thận phải “làm thêm giờ”. Thay vào đó, bạn nên ăn các thực phẩm hữu cơ, không có thuốc trừ sâu, kháng sinh, hormone, và chất phụ gia.

Hạn chế ăn thịt và sữa

Ăn nhiều thịt và sữa khiến cơ thể dư thừa axit uric – một trong những chất độc mà thận phải lọc và loại bỏ. Tốt nhất, bạn nên thay thế những thực phẩm này bằng trái cây tươi và rau củ nhằm giúp làm tăng nồng độ kiềm trong máu. PH máu có độ kiềm cao có thể giúp giảm huyết áp, thải độc thận tốt hơn.

Giảm lượng muối

Muối là một trong những thủ phạm khác làm tăng độc tố ứ đọng trong thận. Muối có thể giấu mặt trong các thực phẩm đóng hộp, thực phẩm chế biến, nước có ga… Khi ăn quá nhiều muối, cơ thể cần nhiều nước hơn để bôi trơn trong các tế bào.

Khi đó, cơ thể ứ nước, lượng máu tăng lên, đồng nghĩa với việc thận phải hoạt động nhiều hơn.

Khoảng 40% bệnh nhân phải chạy thận nhân tạo là do biến chứng thận của đái tháo đường. Tỷ lệ và mức độ nặng của biến chứng thận liên quan tới thời gian bị bệnh và mức độ kiểm soát.

Theo thống kê, có khoảng 20-40% bệnh nhân đái tháo đường sẽ bị biến chứng thận, trong đó có nhiều bệnh nhân đái tháo đường týp 2 đã có protein niệu ngay khi được phát hiện đái tháo đường.

Còn với bệnh nhân đái tháo đường týp 1 thì sau 10 năm bị bệnh có khoảng 50% có suy thận giai đoạn cuối và sau 20 năm thì con số này đã lên tới 75%.

Tại các khoa thận, khoảng 40% số BN đang phải chạy thận nhân tạo là do biến chứng thận của đái tháo đường. Tỷ lệ và mức độ nặng của biến chứng thận liên quan tới thời gian bị bệnh và mức độ kiểm soát.

Hàng ngày, khi ăn các thức ăn có nhiều chất đạm (protein), sau một quá trình chuyển hóa sẽ có nhiều chất thải độc hại được tạo thành. Thận chứa hàng triệu mạch máu nhỏ mà thành của các mạch máu này có những lỗ rất nhỏ giống như những cái túi lọc.

Khi máu chảy qua các mạch máu, những chất độc hại có kích thước rất nhỏ sẽ chui qua những lỗ này đi ra nước tiểu rồi được tống ra ngoài.

Ngược lại, những chất hữu ích trong cơ thể như protein, tế bào hồng cầu có kích thước lớn nên không thể lọt qua những lỗ này nên vẫn được giữ lại trong máu.

Ở bệnh nhân đái tháo đường, do đường huyết tăng cao dẫn đến lượng máu đến thận quá lớn, thận phải làm việc (lọc) quá mức. Sau thời gian dài phải làm việc trong tình trạng quá mức này hệ thống lọc bắt đầu bị phá hủy, các lỗ lọc trở nên to hơn dẫn đến nhiều protein bị lọt ra ngoài.

Lúc đầu protein xuất hiện trong nước tiểu một lượng rất nhỏ, nếu bệnh nhân được phát hiện và điều trị ở giai đoạn này thì rất có hiệu quả, chức năng thận sẽ không bị giảm. Nếu để muộn thì các tổn thương thận sẽ ngày càng nặng hơn, hậu quả là có nhiều protein niệu lọt ra nước tiểu, chức năng thận suy giảm dần.

Cuối cùng thận bị mất hoàn toàn chức năng gọi là suy thận giai đoạn cuối, điều này đồng nghĩa với việc nồng độ các chất thải độc hại trong cơ thể như ure, creatinin tăng rất cao, đe dọa tính mạng người bệnh đái tháo đường, đòi hỏi phải được điều trị bằng lọc máu thường xuyên để đẩy bớt chất độc ra ngoài.

Ngoài kiểm soát đường huyết không tốt thì bệnh nhân có tăng huyết áp, bị đái tháo đường lâu năm, đái tháo đường týp 1, hút thuốc lá, có bệnh thận khác đi kèm như sỏi thận, nhiễm khuẩn tiết niệu… là những yếu tố nguy cơ làm tăng bị biến chứng thận.

Trong giai đoạn đầu, thận vẫn còn khả năng tăng cường hoạt động để bù trừ cho các mao mạch bị tổn thương, vì vậy chức năng thận vẫn bình thường, BN không có biểu hiện bất thường nào.

Tuy nhiên khi số mao mạch bị tổn thương tăng lên, thận dù hoạt động mạnh hơn nhưng vẫn không bù trừ được và các triệu chứng của suy thận sẽ xuất hiện. Các triệu chứng của suy thận giai đoạn đầu thường không đặc hiệu, ví dụ phù, mất ngủ, đau đầu, chán ăn, mệt mỏi và giảm trí nhớ, tăng huyết áp.

Tăng huyết áp có thể là một triệu chứng của suy thận nhưng cũng có thể tăng huyết áp đã có từ trước (thường ở týp 2) và nó thúc đẩy biến chứng thận do đái tháo đường nặng thêm.

Khi bệnh nhân bị tổn thương cấu trúc thận nặng gây mất quá nhiều protein ra nước tiểu, lượng protein trong máu quá thấp không thể giữ dịch ở lại trong lòng mạch máu, dẫn tới dịch bị thoát ra ngoài làm bệnh nhân bị phù rất to toàn thân, có cổ chướng và có thể tràn dịch màng phổi, tràn dịch màng tim… gọi là hội chứng thận hư. Bệnh nhân bị hội chứng thận hư này cũng dễ tiến triển đến suy thận nặng.

Theo SKDS