Đối với nhiều người, bia rượu đã trở thành một phần của cuộc sống. Một vài ly sẽ là chất xúc tác cho những cuộc vui; Sau một ngày đặc biệt căng thẳng tại nơi làm việc, vài cốc bia mát lạnh hoặc ly rượu vang thường là một cách để thư giãn.

Song cũng có một thực tế là đôi khi mọi người – ngay cả những người tự coi mình là không ham nhậu nhẹt hoặc chỉ uống cho vui – cũng có thể vượt quá giới hạn. Điều đó có thể dẫn đến mong muốn nghỉ uống một thời gian hoặc giảm uống.

Dưới đây là những lời khuyên về cách bạn có thể thực sự giảm mức tiêu thụ bia rượu của mình:

Dành một phút để tìm hiểu lý do

Để con người thay đổi hành vi, điều quan trọng đầu tiên là phải hiểu chúng. Một bí quyết để giảm rượu bia là dành thời gian để hiểu vai trò của chúng trong cuộc sống của bạn. Khi đã nắm bắt được điều này, bạn sẽ hiểu mình cần những nguồn lực hoặc kỹ năng gì.

Irina Gonzalez, một cây viết 32 tuổi và là một biên tập viên của Fort Myers, Florida, đã tìm ra lý do cho việc uống rượu của mình và đã hồi phục được 3 năm.

“Đối với tôi, có hai lý do rất khác biệt để uống: khi vui vẻ hoặc giao lưu, như ăn tối với bạn bè hoặc hẹn hò, hoặc khi tôi “cần” rượu để chữa một thứ gì đó, [như] stress do công việc hoặc ở nhà một mình và cô đơn”, Gonzalez nói. Cái sau chính là vấn đề. Nếu bạn đang dựa vào rượu để giúp một việc gì đó, kiểu như bạn tự an ủi rằng mình “xứng đáng được uống một ly sau một ngày vất vả”, thì hãy đặt dấu hỏi.

Hãy thử tìm hiểu xem bạn đang thiếu gì và bạn nghĩ rằng rượu sẽ mang lại điều gì. Nó có giúp bạn cởi mở hơn với người khác không? Nó có giúp bạn thư giãn không? Đối với hầu hết mọi người, tôi sẽ nói rằng họ cần phải làm việc với thứ còn thiếu thay vì dùng rượu để lấp đầy khoảng trống đó”.

Nhận tư vấn từ người có chuyên môn

Sau khi hiểu được “lý do”, hãy bắt đầu tìm kiếm các nguồn lực hoặc sự hỗ trợ để giúp giải quyết vấn đề cụ thể đó. Dần dần, bạn sẽ có thể thay thế rượu bằng những thói quen lành mạnh hơn. Tuy nhiên, đây không phải việc mà bạn bắt buộc phải làm một mình.

Quy trình này sẽ dễ dàng hơn nhiều nếu bạn có một bác sĩ trị liệu có thể giúp bạn đi từng bước một.

Sẵn sàng cho các khía cạnh của cuộc sống để thay đổi

Liz Melchor, một cây viết ở San Francisco, đã uống lần đầu tiên vào năm 14 tuổi và tiếp tục từ đó. Cuối cùng cô đã bỏ rượu ở tuổi 26 và kể từ đó đã không uống. Melchor, hiện 36 tuổi, khuyên bạn hãy chuẩn bị sẵn sàng cho một số tình huống trong cuộc sống để thay đổi khi cố gắng giảm uống rượu.

“Bỏ bia rượu có nghĩa là bạn phải từ bỏ nhiều thứ khác, như những thói quen hàng ngày – [đi đến quán nhậu] sau khi làm việc mỗi tối – và bạn bè của bạn. Bạn có thể có những người bạn chỉ để nhậu cùng. Nhưng điều quan trọng là phải từ bỏ những điều đó … với bạn bè đôi khi còn khó từ chối hơn.

Điều này không có nghĩa là bạn không thể vui vẻ. Có rất nhiều hoạt động bạn có thể làm cùng với bạn bè mà không liên quan đến bia rượu. Chỉ là bạn có thể mất một chút làm quen lúc đầu (điều này là hoàn toàn bình thường). Đừng bỏ cuộc.

Hãy thử một hoạt động mới như một cách để gặp gỡ mọi người

Nếu quyết định rời xa những người bạn không ủng hộ những nỗ lực của mình, ban đầu bạn có thể cảm thấy hơi cô đơn. Bạn đã bao giờ muốn tham gia một giải đấu bowling? Quan tâm đến việc học làm gốm? Câu lạc bộ sách hoặc lớp tập yoga thì sao? Bây giờ chính là lúc.

Nếu cô đơn, hãy cố gắng tham gia vào các hoạt động mang đến cho bạn cơ hội gặp gỡ mọi người. Đối xử với mọi mối quan hệ như thể chúng là một mạng lưới hỗ trợ.

Nếu có những người thân yêu mà bạn có thể dựa vào, hãy tận dụng họ. Một hệ thống hỗ trợ mạnh mẽ trong thời gian này có thể tạo ra sự khác biệt. Đối với Gonzalez, gặp gỡ và yêu chồng cô bây giờ, cũng như sự ủng hộ không ngừng của bạn bè và gia đình, là “những thứ vô giá trong cuộc chiến chống bia rượu”.

Tập thể dục

Hình thành thói quen tập thể dục và ăn uống tốt có thể rất khó khăn. Nhưng theo thời gian nó sẽ trở nên dễ dàng hơn – và hoàn thiện dần.

Hiểu rằng tập thể dục và chế độ ăn có thể đóng góp nhiều thế nào cho sức khỏe tâm thần là rất quan trọng. Hãy bắt đầu tập thể dục. Vận động thực sự giúp quản lý cảm xúc, loại bỏ sự tức giận, nâng cao tâm trạng và giúp bạn học cách cảm thấy tốt về cả cơ thể và sức mạnh của cơ thể.

Tránh cai đột ngột bằng cách thực hiện các bước nhỏ

Nếu bạn không có vấn đề về phụ thuộc rượu (nhiều hơn trong một phút), thì hãy thử điều chỉnh lại với liều lượng nhỏ.

Có thể thay thế thói quen uống rượu nếu quản lý nó dần dần. Cố bỏ luôn một lần sẽ dẫn đến sự “xả láng” về sau. Đặt mục tiêu giảm dần số lượng mỗi lần uống, sau đó là mỗi ngày, mỗi tuần và mỗi tháng.

Một cách để làm điều này ban đầu là đổi mọi đồ uống khác bằng nước hoặc đồ uống không cồn. Bạn cũng có thể lựa chọn cho một cốc mocktail ngon mà thậm chí chẳng ai để ý.

Nếu thấy khó khăn trong việc giảm bia rượu, hãy tìm kiếm thêm sự trợ giúp

Nghiên cứu cho thấy khoảng 16 triệu người Mỹ bị “rối loạn sử dụng rượu bia”, được Viện nghiên cứu quốc gia về lạm dụng rượu và nghiện rượu mô tả là “sử dụng rượu bắt buộc, mất kiểm soát khi uống rượu và trạng thái cảm xúc tiêu cực khi không sử dụng”.

Nếu bạn thấy mình rất khó khăn trong việc từ bỏ bia rượu – và điều đó ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của bạn – hãy cân nhắc tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên môn. Điều này có thể có lợi hoặc thậm chí cứu sống tính mạng.

Nhưng hãy nhớ rằng, không có cách tiếp cận nào phù hợp cho tất cả. Trong khi một số người có thể thích các chương trình cai nghiện r[ụ, thì những người khác có thể thấy việc gặp bác sĩ trị liệu hoặc tham gia nhóm hỗ trợ sẽ phù hợp với mình hơn. Có rất nhiều nguồn lực khác có sẵn, đặc biệt là trong thời đại internet hiện nay.

Nhiều thực phẩm có khả năng gây ung cực kỳ cao nhưng lại được nhiều người sử dụng trong bữa ăn hằng ngày. Dưới đây là những loại thực phẩm ‘sát thủ’ mà bạn nên cân nhắc mỗi khi ăn.

Thịt đỏ

Thịt gà ta và gà tây nướng là nguồn protein dồi dào tuy nhiên thịt lợn, thịt bò ướp với nhiều loại gia vị, thịt giăm-bông, thịt xông khói xúc xích lại không tốt cho sức khỏe. Bởi đa số thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều chất nitrite và nitrate, được sử dụng làm chất bảo quản với mã số E249 và E251 trên bao bì.Thịt xông khói, xúc xích

Các nhà khoa học Thụy Điển đã tiến hành nghiên cứu và chỉ ra rằng việc mỗi ngày hấp thụ 30 gam thịt chế biến sẵn như thịt xông khói, xúc xích sẽ làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày thêm 15 – 38 %. Lý giải về con số này, các nhà khoa học cho biết, những thịt chế biến sẵn được ngâm muối, tẩm ướp, hun khói, có bỏ vào chất bảo quản, ăn nhiều thực phẩm này sẽ khiến nhiều chất độc hại tích tụ trong dạ dày dẫn đến ung thư dạ dày.

Thực phẩm chiên rán

Các loại thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ: gà rán, nem rán… là món ăn khoái khẩu của nhiều người. Cuộc sống hiện đại, những đồ ăn nhanh với hương vị hấp dẫn “lên ngôi”, mang đến sự tiện lợi cho người sử dụng. Nhiều người mặc dù biết ăn nhiều thực phẩm chiên rán không tốt cho sức khỏe nhưng vẫn vô tư sử dụng. Thực phẩm bị chiên rán ở nhiệt độ cao sẽ sản sinh ra polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) và heterocyclic amines (HCAs), đây đều là các hợp chất gây ung thư dạ dày vô cùng nguy hiểm.

Cơm nguội

Nhiều gia đình có thói quen sử dụng cơm thừa từ bữa trước để rang lên và ăn, giúp tiết kiệm thời gian nấu nướng. Thói quen này rất có hại cho dạ dày. Như chúng ta đã biết, thành phần chủ yếu trong cơm là tinh bột, nếu bạn hâm nóng cơm nguội lên đến 60 độ C, cơm sẽ chuyển hóa thành dạng bột hồ. Việc ăn cơm nguội hâm nóng thường xuyên gây khó tiêu hóa, về lâu dài có thể dẫn đến ung thư dạ dày.

Vào những ngày hè oi bức, trong mâm cơm chỉ cần một bát dưa cà với canh rau muống cũng đủ để cả gia đình có bữa ăn ngon miệng. Tuy nhiên ít ai biết rằng, việc ăn quá nhiều dưa muối, cà muối có thể gây ung thư dạ dày.

Dưa muối, cà muối

Vào những ngày hè oi bức, trong mâm cơm chỉ cần một bát dưa cà với canh rau muống cũng đủ để cả gia đình có bữa ăn ngon miệng. Tuy nhiên ít ai biết rằng, việc ăn quá nhiều dưa muối, cà muối có thể gây ung thư dạ dày.

Các loại dầu hydro hóa một phần

Nhiều loại thực phẩm chế biễn sẵn cũng như bánh kẹo được nhiều người yêu thích chứa dầu hydro hóa một phần, một chất béo bão hòa thường tồn tại ở thể rắn trong điều kiện nhiệt độ phòng. Loại dầu này giúp tăng khẩu vị và hạn sử dụng cho sản phẩm nhưng lại không tốt cho sức khỏe.

Theo một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí International Journal of Cancer, việc sử dụng dầu thực vật được hydro hóa một phần liên quan đến ung thư vú và trực tràng.

Đồ uống chứa cồn

Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Mỹ (CDC) khuyến cáo nếu uống rượu nhiều hơn mức cho phép, bạn sẽ đối mặt với nguy cơ mắc một số căn bệnh ung thư như ung thư gan, ung thư vú và ung thư đại tràng.

Theo đó, nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn mỗi ngày, còn phụ nữ là 1 đơn vị cồn/ngày.

Một đơn vị cồn tương đương 10 g cồn nguyên chất chứa trong dung dịch uống, tức là tương đương với: 3/4 chai/lon bia 330 ml (5% cồn); 1 cốc bia hơi 330 ml; 1 ly rượu vang 100 ml (13,5% cồn); hoặc 1 chén rượu mạnh 30 ml (40%).

Theo kinh nghiệm dân gian, có rất nhiều bài thuốc quý từ cỏ cây, hoa trái giúp giải độc và điều trị các bệnh về gan, đặc biệt là bệnh gan do rượu. Sau đây là công dụng của một số cây quả hữu ích đó.

Lá gan là cơ quan lớn nhất trong cơ thể, các chất vào cơ thể đều qua gan vào máu và đến các nơi. Hiện nay trên thế giới có khoảng hơn 2 tỷ người mang những nguy cơ mắc bệnh về gan. Đặc biệt, uống quá nhiều rượu sẽ ảnh hưởng đến là hệ tiêu hóa, gan mật, điển hình là xơ gan mãn tính với số người mắc ngày càng tăng.

Diễn tiến của bệnh kéo dài, giai đoạn đầu triệu chứng không rõ ràng, đến khi có dấu hiệu như vàng da, chướng bụng… thì bệnh đã ở giai đoạn muộn. Do vậy, các bạn cần theo dõi sức khỏe định kỳ và để phòng ngừa thì tốt nhất là hạn chế uống rượu bia, đồng thời kết hợp ứng dụng các phương thức hiệu quả từ tự nhiên.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Giao – Viện Công nghệ sinh học – Viện KH&CN Việt Nam cho biết: “Việt Nam nằm ở vùng nhiệt đới gió mùa có rất nhiều cây cối, hoa quả và trong đó có những hệ enzyme rất tốt cho cơ thể. Ngoài các vitamin, các chất xơ thì nó còn có cá hệ enzyme giúp bảo vệ cơ thể”.

Các loại rau, củ, quả tươi tốt cho gan bao gồm:

Nước cốt mướp đắng tươi, có tác dụng hạ đường huyết, lý tưởng cho người bệnh đái tháo đường. Nước nấu mướp đắng có công hiệu thanh nhiệt, thích hợp cho người bị chứng nóng gan.

– Ăn đu đủ thường xuyên có tác dụng bổ máu, chữa chứng mất ngủ, viêm dạ dày mãn tính, giúp hồi phục gan, tăng sức đề kháng cho cơ thể.

– Tỏi giúp phục hồi allicin, một hợp chất tự nhiên trong cơ thể, có tác dụng chống ung thư cùng các bệnh về tim mạch, giảm cholesterol và giảm huyết áp.

– Gấc dùng để nấu xôi vừa ngon, đẹp lại nhuận tràng, tốt cho tiêu hóa, đặc biệt gấc chứa nhiều betacaronten, là tiền sinh tố vitamin A, có lợi cho mắt. Trong lớp màng đỏ bao quanh hạt gấc có chứa vitamin E, hữu hiệu để chống sạm da, khô da, rụng tóc.

– Quả trứng gà hay còn gọi là lêkima cũng là một loại trái cây có chứa nhiều carotene, vitamin B3 và các nhóm vitamin B khác, có khả năng chống lão hóa, đặc biệt tinh dầu chiết xuất từ hạt lêkima còn có khả năng làm lành vết thương.

– Nước cốt mướp đắng tươi, có tác dụng hạ đường huyết, lý tưởng cho người bệnh đái tháo đường. Nước nấu mướp đắng có công hiệu thanh nhiệt, thích hợp cho người bị chứng nóng gan.

– Cà gai leo dùng chữa ngộ độc rượu rất tốt, có tác dụng bảo vệ tế bào gan, nếu bị say, uống nước sắc của rễ hoặc thân lá sẽ nhanh tỉnh rượu

– Cây chó đẻ răng cưa, theo kinh nghiệm dân gian dùng làm thuốc, giã nát với muối chữa mụn nhọt, đặc biệt tốt cho gan bằng cách lấy 20-40g cây tươi, sao khô sắc đặc dùng để uống hàng ngày.

– Cây giảo cổ lam tốt cho tế bào gan, tăng cường chức năng giải độc của gan, làm hạ mỡ máu, ngăn ngừa xơ vữa mạch máu và bình ổn huyết áp và phòng ngừa các bệnh về tim mạch.

Men gan tăng cao là dấu hiệu của nhiều bất ổn trong cơ thể như viêm gan cấp, viêm gan mạn tính giai đoạn hoạt động, tắc đường mật hay viêm tụy… Nếu không được kiểm soát kịp thời, nồng độ men quá cao sẽ làm cho bệnh nặng hơn, người bệnh có nguy cơ giảm tuổi thọ, thậm chí tử vong.

Gan là một cơ quan chống độc của cơ thể, mọi chất độc khi vào cơ thể đều được xử lý ở gan. Chính vì vậy, tế bào gan luôn phải chịu tác động của những tác nhân độc hại. Men gan tăng cao là dấu hiệu của nhiều bất ổn trong cơ thể như viêm gan cấp, viêm gan mạn tính giai đoạn hoạt động, tắc đường mật hay viêm tụy… Nếu không được kiểm soát kịp thời, nồng độ men quá cao sẽ làm cho bệnh nặng hơn, người bệnh có nguy cơ giảm tuổi thọ, thậm chí tử vong.

Men gan bình thường là men gan có các chỉ số xét nghiệm đạt:

– AST: 20 – 40 UI/L

– ALT: 20 – 40 UI/L

– GGT: 20 – 40UI/L

– Phosphatase kiềm: 30 – 110 UI/L.

Qua các nghiên cứu, người ta rút ra rằng, khi men gan tăng từ 1-2 lần là ở mức độ nhẹ, tăng từ trên 2-5 lần là ở mức độ trung bình và tăng trên 5 lần là ở mức độ nặng.

Vì sao men gan tăng cao?

Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến việc men gan tăng cao, trong đó viêm gan là nguyên nhân chính. Nồng độ của men gan tăng thường tỷ lệ thuận với mức độ viêm nhiễm của gan. Tuy nhiên, đó mới là những gợi ý thông thường nhất bởi trên thực tế, có những trường hợp viêm gan rất nặng nhưng nồng độ men gan trong máu tăng rất ít. Trong một số trường hợp khác, việc gia tăng nồng độ men gan lại không liên quan gì đến gan. Nói một cách chung nhất thì sự thay đổi men gan là những dấu hiệu hữu ích trong việc chẩn đoán bệnh.

Uống nhiều rượu, bia là một trong những nguyên nhân khiến men gan tăng.

Một số nguyên nhân hay gặp làm tăng nồng độ men gan bao gồm những nguyên nhân tại gan và nguyên nhân ngoài gan như:

– Viêm gan cấp do bất kể nguyên nhân gì đều làm men gan tăng đặc biệt là tăng rất cao, gấp 7-8 lần trở lên.

– Viêm gan mạn tiên triển, viêm gan dẫn đến xơ gan do rượu, chất độc, thiểu dưỡng, ung thư gan.

– Tắc đường mật do giun, sỏi; viêm tụy, tắc ruột, viêm dạ dày cấp… cũng làm tăng men gan nhưng mức độ tăng không nhiều như trong viêm gan.

– Các bệnh truyễn nhiễm như sốt rét, sởi, sốt xuất huyết, nhiễm trùng máu… trong giai đoạn toàn phát cũng làm tăng men gan.

– Ngoài ra còn rất nhiều bệnh mạn tính khác hay do điều trị thuốc, chế độ ăn uống không điều độ, uống nhiều bia rượu cũng làm thay đổi men gan so với bình thường.

Men gan cao dẫn đến nhiều nguy hại

Men gan cao phản ánh tình trạng tế bào gan đang bị tổn thương, gan đang bị viêm. Nếu men gan tăng nhẹ dưới 2 lần thì người bệnh hầu như chưa có biểu hiện triệu chứng gì, nếu không đi xét nghiệm thì không thể biết được.

Ở giai đoạn này, nếu sử dụng bia rượu nhiều sẽ rất nguy hiểm vì lượng acetaldehyt là chất độc được sản sinh ra khi sử dụng bia rượu sẽ phá hủy tế bào gan rất mạnh, có thể tế bào gan bị hủy hoại hàng loạt gây viêm gan cấp, hôn mê gan, nguy hiểm đến tính mạng. Mặt khác, men gan cao nếu không được điều trị kịp thời sẽ dẫn đến viêm gan mạn tính, xơ gan, thậm chí gây ung thư gan.

Chỉ số AST và ALT trong men gan cao sẽ dự báo tuổi thọ giảm dần, tăng tỷ lệ tử vong từ 21 – 78%. Nếu chỉ số AST tăng gấp đôi thì sẽ tăng 32% nguy cơ tử vong, nếu tăng hơn gấp đôi thì nguy cơ tử vong sẽ lên đến 78%. Khi chỉ số ALT gấp đôi sẽ tăng 21% nguy cơ tử vong và khi tăng hơn gấp đôi, nguy cơ sẽ là 59%.

Kết luận

Vì gan là cơ quan đầu tiên, tiếp nhận các chất dinh dưỡng và hóa tố khác nhau hấp thụ từ hệ thống tiêu hóa, nên gan đã trở thành “nhà máy lọc máu” chính và quan trọng nhất trong cơ thể. Thức ăn và tất cả các nhiên liệu sẽ phải đi qua gan trước để được thanh lọc và biến chế thành những vật liệu khác nhau. Ðây cũng là nguyên nhân chính mà ung thư từ nhiều cơ quan và bộ phận khác có thể lan sang gan một cách dễ dàng. Chính vì vậy, để có được một lá gan khỏe mạnh, chúng ta hãy lưu ý đến chế độ ăn uống cũng như sinh hoạt lành mạnh để cơ thể luôn ở trong tình trạng ổn định nhất.

Theo Bệnh

Gan nhiễm mỡ là khi tế bào gan tích tụ quá nhiều chất béo, to lên, trơn láng và có màu nhạt hơn bình thường.

Gan nhiễm mỡ hiện nay đang được rất nhiều người biết đến và cũng đang là mối lo ngại hàng đầu trong cộng đồng dân cư, nó được xem là “bệnh lý thời hiện đại”. Nếu không được điều trị, bệnh dẫn đến những ảnh hưởng xấu cho sức khỏe.

Sau khi khám bệnh hay khám sức khỏe định kỳ, qua siêu âm bụng tổng quát, chúng ta hay thấy kết quả được bác sĩ ghi là gan nhiễm mỡ. Đây là điều làm cho nhiều người hết sức lo lắng. Đôi khi đi đến thái quá, điều trị lung tung.

Do đó, khi có kết quả “gan nhiễm mỡ” cần hết sức bình tĩnh vì hiện nay đời sống người dân được nâng cao, vấn đề dinh dưỡng được cải thiện, từ đó kéo theo một hệ lụy là mắc phải bệnh béo phì, bên cạnh việc sử dụng quá nhiều bia rượu, cho nên tình trạng người bị gan nhiễm mỡ ngày càng nhiều.

Thế nào là gan nhiễm mỡ?

Gan nhiễm mỡ là khi tế bào gan tích tụ quá nhiều chất béo, to lên, trơn láng và có màu nhạt hơn bình thường. Nếu chất béo (phần lớn là triglyceride) tích tụ quá 5% trọng lượng gan được xem là gan nhiễm mỡ. Tỉ lệ dân số Việt Nam bị gan nhiễm mỡ hiện không ngừng gia tăng theo mức độ tiêu thụ rượu bia trong cộng đồng. Gan nhiễm mỡ được chia thành hai loại:

1. Loại bọc lớn (có tên khoa học là Macrovesicular), trong đó các giọt mỡ lớn làm phình tế bào gan lên và đẩy nhân tế bào sang một bên.

2. Loại bọc nhỏ (có tên khoa học là Microvesicular), trong đó các giọt mỡ nhỏ tích tụ nhưng không đẩy lệch nhân tế bào gan.

Ảnh minh họa

Làm sao để phát hiện sớm bệnh “gan nhiễm mỡ”? Chỉ có khám sức khoẻ định kỳ mới có thể phát hiện sớm bệnh gan nhiễm mỡ. Do vậy, ít nhất một năm phải thực hiện công tác kiểm tra sức khoẻ định kỳ 1 – 2 lần và thực hiện kiểm tra qua siêu âm bụng tổng quát, chỉ cần siêu âm bụng là cho kết quả chính xác.

Nguyên nhân nào?

Nguyên nhân thường gặp nhất của gan nhiễm mỡ dạng bọc lớn là do nghiện rượu, béo phì và đái tháo đường. Còn nguyên nhân gây ra gan nhiễm mỡ dạng bọc nhỏ là rối loạn biến dưỡng bẩm sinh; do một số thuốc như: corticoide, aspirin, tetracyeline, valproic acid, tamoxifene (thuốc điều trị ung thư vú), amiodarome (thuốc điều trị loạn nhịp tim); có thai; hội chứng Reye; mổ nối ruột non…

Dấu hiệu của bệnh gan nhiễm mỡ

Đối với “gan nhiễm mỡ” dạng bọc lớn thường được phát hiện qua khám định kỳ với dấu hiệu gan to đều không đau, trơn láng ở người nghiện rượu, béo phì hay đái tháo đường. Các xét nghiệm về gan cũng ít cho thấy gì bất thường ngoại trừ đôi khi có tăng nhẹ men gan SGOT, SGPT và Phosphatase alkaline. Siêu âm hiện được xem là phương tiện chẩn đoán đơn giản, tiện lợi, rẻ tiền nhưng hữu hiệu.

Bên cạnh đó xét nghiệm chính xác nhất để chẩn đoán là làm sinh thiết gan. Dù ít được dùng đến, nhưng đôi khi phương tiện chẩn đoán này cũng cần thiết trong những trường hợp ngộ độc bởi các độc tố cho gan (hepatotoxin) hay những bệnh lý về biến dưỡng chưa rõ.

Đối với bệnh gan nhiễm mỡ dạng bọc nhỏ hay có triệu chứng mệt mỏi, nôn ói sau đó vàng da, hạ đường huyết và rối loạn đông máu nội mạch lan tỏa.

Điều trị và dự hậu của gan nhiễm mỡ

Với bệnh gan nhiễm mỡ dạng bọc lớn có thể phục hồi bình thường ngay cả trong trường hợp nặng. Riêng trường hợp do nghiện rượu có thể đi kèm với viêm và hoại tử tế bào gan, dẫn đến xơ gan thì không có thuốc đặc trị ngoài cách loại trừ các nguyên nhân như: nghiện rượu và các rối loạn tiềm ẩn.

Với bệnh gan nhiễm mỡ dạng bọc nhỏ thường phục hồi và có dự hậu tốt, tuy một số chất độc cho gan như: carbon tetrachloride có thể gây ra xơ gan nhưng không phải ở tất cả các trường hợp.

Trong những năm gần đây do phong trào nuôi gấu lấy mật đã làm rộ lên những lời đồn đoán cho rằng mật gấu có thể chữa nhiều bệnh của gan, trong đó có gan nhiễm mỡ vì sự thật là trong mật gấu có chứa chất ursodeoxycholic acid, có tác dụng tốt cho gan nhưng chất này đã được tổng hợp và có bán ngoài thị trường nên không cần thiết phải giết hoặc chọc hút mật gấu sống để dùng điều trị bệnh gan.

Để phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ, chúng ta nên giảm uống bia rượu, năng tập thể dục, ăn uống điều độ tránh béo phì, tránh một số thuốc có tác dụng độc cho gan. Nếu buộc phải dùng thuốc, nên hỏi bác sĩ để cân nhắc giữa cái lợi và hại của thuốc.

Gan nhiễm mỡ (GNM) được xác định khi lượng mỡ tích lũy vượt quá 5% trọng lượng gan và trong tế bào gan chứa nhiều không bào mỡ.

GNM là biểu hiện đầu tiên của một chuỗi bệnh lý gan do mỡ tích tụ gây ra, nếu không được chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa kịp thời, bệnh có thể tiến triển đến viêm gan, xơ gan, thậm chí là ung thư gan.

Trong những năm gần đây các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đều chỉ ra rằng, tỉ lệ GNM không do rượu ngày càng có biểu hiện tăng lên. Nguy hiểm hơn là ngay cả trẻ em cũng đã xuất hiện GNM không do rượu.

Nguyên nhân gây ra GNM không do rượu

Có 4 cơ chế chính gây ra sự tích tụ mỡ trong tế bào gan, đó là do chế độ ăn uống quá nhiều dầu mỡ hoặc các acid béo đặc biệt là mỡ động vật quá bão hòa hoặc tăng sự phân phối mỡ đến tế bào gan; do tăng sự tổng hợp acid béo ở ty lạp thể hoặc giảm quá trình ôxy hóa mỡ trong tế bào gan; do giảm sự bài xuất tế bào mỡ ra khỏi tế bào gan và do sự tăng vận chuyển carbonhydrat đến gan quá nhiều.

Do đó, nguyên nhân gây ra GNM không do rượu có nhiều, song có thể chia làm mấy nhóm sau:

GNM do dinh dưỡng: bao gồm thành phần thức ăn không hợp lý, có nhiều chất béo, hấp thu quá nhiều đường, thói quen ăn uống không tốt, chế độ sinh hoạt không điều độ (ngồi nhiều, ít vận động, tinh thần suy nhược, căng thẳng), di truyền (nếu trong gia đình có nhiều người bị béo phì). Trong đó béo phì là nguyên nhân gây ra GNM thường gặp ở các nước phương Tây.

Tuy nhiên trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế – xã hội, sự dư thừa trong chế độ ăn uống, nhất là ăn uống không hợp lý: quá nhiều thịt, mỡ, sử dụng nhiều rượu bia, thuốc lá… kết hợp với áp lực công việc căng thẳng, các stress kéo dài, cuộc sống làm việc tĩnh tại, ít vận động… làm cho tỉ lệ thừa cân – béo phì ở nước ta tăng lên với khoảng hơn 20% dân số. GNM hiện diện ở 80 – 90% bệnh nhân mắc bệnh béo phì và liên quan đến mức độ béo phì.

GNM do nội tiết, do bệnh đái tháo đường (ĐTĐ): trong đó thường gặp hiện nay là GNM ở bệnh nhân ĐTĐ týp 2. Đây là thể ĐTĐ có thừa cân và béo phì, ngoài ra còn có vai trò của tăng đề kháng insulin làm tăng triglicerid máu, được nhìn nhận dưới góc độ thời sự hiện nay là hội chứng chuyển hóa. Một số trường hợp tiến triển sang viêm gan mỡ và xơ gan. Nguyên nhân gây ra thâm nhiễm mỡ ở gan trên những bệnh nhân ĐTĐ týp 1 là tăng sự giải phóng acid béo từ các mô mỡ thứ cấp thành đường huyết và sự thiếu hụt nồng độ insulin.

Ở những bệnh nhân ĐTĐ týp 2, nguyên nhân gây ra tình trạng thâm nhiễm mỡ là do tăng chất béo và đường trong khẩu phần ăn và sự tăng chuyển hóa đối với các acid béo. GNM được cải thiện ở những bệnh nhân ĐTĐ týp 2 sau khi loại bỏ lượng mỡ và carbonhydrat dư thừa trong khẩu phần ăn và giảm trọng lượng cơ thể.

Các nguyên nhân khác: GNM do chất hóa học: nhiễm độc phosphor, arsenic, chì…; GNM do miễn dịch; GNM do dùng một số loại thuốc có thể dẫn đến bệnh như các loại corticoid, tetracyclin, các thuốc kháng ung thư, thuốc hormon sinh dục nữ…

Nhận biết GNM bằng cách nào?

Bệnh GNM có thể không có triệu chứng; khi xuất hiện thường là không đặc hiệu, có thể có các triệu chứng như mệt mỏi; đau tức hạ sườn phải; gan to vừa phải, mềm bờ tù, không đau, chỉ tức nhẹ khi ấn.

Nói chung, triệu chứng lâm sàng nghèo nàn, phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, chẩn đoán thường dựa vào siêu âm và để chẩn đoán chính xác phải dựa vào sinh thiết gan. Trên siêu âm, thường chia GNM làm 3 độ:

GNM độ 1: gia tăng nhẹ độ hồi âm lan tỏa của nhu mô, mức độ hút âm chưa đáng kể, vẫn còn xác định được cơ hoành và đường bờ các tĩnh mạch trong gan.

GNM độ 2: gia tăng độ hồi âm lan tỏa của nhu mô, khả năng xác định được cơ hoành và đường bờ các tĩnh mạch trong gan bị giảm nhiều.

GNM độ 3: gia tăng rõ rệt độ hồi âm lan tỏa của nhu mô, mức độ hút âm tăng mạnh đến mức khó xác định được cơ hoành và đường bờ các tĩnh mạch trong gan.

Điều trị theo nguyên nhân gây bệnh

Nói chung về điều trị GNM chủ yếu là dự phòng và làm giảm nguy cơ gây ra GNM, vì vậy với bệnh lý GNM không do rượu, cần hạn chế ăn nhiều đường và mỡ, tập thể dục thường xuyên, tránh các thuốc gây độc cho gan và điều trị theo nguyên nhân gây ra bệnh GNM.

Điều trị viêm gan virut nếu có

Nếu có bệnh lý rối loạn lipid máu thì sử dụng các thuốc chống tăng mỡ máu như nhóm fibrat (lypanthyl, lipavlon), nhóm lovastatin hoặc simvastatin, vitamin E liều cao cũng có tác dụng góp phần làm giảm tình trạng GNM.

Nếu có bệnh lý ĐTĐ, cần tuân thủ chặt chẽ chế độ ăn, chế độ sinh hoạt, làm việc và uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Tùy tình trạng nhiễm mỡ và điều kiện kinh tế của bệnh nhân mà có thể cân nhắc sử dụng các loại thuốc chống thoái hóa mỡ ở gan như livolin H, methionin hay silimarin.

Điều cuối cùng, trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, nhất là các thuốc có khả năng gây độc cho gan nói chung và khả năng gây nên bệnh lý GNM nói riêng, như đã trình bày ở trên; người bệnh cần có ý kiến của bác sĩ để tránh xảy ra các hậu quả đáng tiếc.

Theo alo bác sĩ