Sau điều trị, anh Đoàn đến nay đã đỡ nhiều nhưng lưng vẫn còn cảm giác đau vì zona. Ảnh: P.T

Bệnh dễ trở nặng nếu tự ý điều trị

Anh Hoàng Xuân Đoàn (ở Hà Đông – Hà Nội) khổ sở với bệnh zona suốt tuần nay. Ban đầu, lưng anh xuất hiện những nốt mẩn đỏ, anh nghĩ bị viêm da tiếp xúc côn trùng nên tự mua thuốc bôi.

Khi nổi mụn nước thành từng đám trên nền da đỏ ở lưng kèm đau nhức dữ dội đến mức không ngủ được, anh mới chịu đi bệnh viện. Sau khi được các bác sĩ điều trị, đến nay anh Đoàn đã đỡ nhiều nhưng lưng còn cảm giác đau, vẫn phải điều trị vật lý để tránh đau nhức kéo dài.

Gia đình chị Nguyễn Thị Thắm (ở đường Chiến Thắng, Hà Nội) cũng có hai người bị bệnh zona. Chị Thắm bị ở mặt, cô con gái bị ở lưng. Theo chị Thắm, chị bị zona từ Tết nhưng đến nay vẫn ngổn ngang sẹo ở má, cổ.

PGS.TS Nguyễn Duy Hưng – Tổng Thư ký Hội Da liễu Việt Nam cho biết, nhiều người nhầm bệnh zona với viêm da tiếp xúc do côn trùng (thường do kiến ba khoang) nên tự mua thuốc về điều trị dẫn đến bệnh nặng hơn. Bệnh zona là kết quả của sự tái hoạt động của virus herpes zoster. Virus này cũng chính là tác nhân gây ra bệnh thủy đậu ở trẻ em.

Bệnh này thường xảy ra với những người có sức khỏe kém, bị suy giảm miễn dịch, sức đề kháng yếu, nhất là những người già bị mắc bệnh mãn tính như tiểu đường, huyết áp, người nhiễm HIV/AIDS.

BS Đinh Doãn Thạch (BV Da liễu Hà Nội) cho biết thêm, vì nhầm lẫn giữa bệnh zona và bệnh giời leo nên nhiều người tự mua thuốc điều trị. Sử dụng sai thuốc làm tổn thương da sâu hơn, gây phù nề khiến việc điều trị càng phức tạp. Lúc này, bệnh nhân ngoài bôi thuốc phải dùng kháng sinh để phòng nhiễm trùng do tổn thương lan rộng, nổi mủ.

Khi bị zona, bệnh nhân cảm thấy hơi đau, rát ở một vùng da kèm mệt mỏi, uể oải, sốt. Sau đó nổi nhiều mụn nước to, nhỏ không đều thành chùm trên da thường hay đỏ hồng, tiến triển tập trung phân bổ theo đường dây thần kinh ngoại biên. Đặc biệt bệnh chỉ xuất hiện một bên cơ thể, không khi nào lan qua phía đối diện. Ví dụ chỉ một bên mắt, một bên mũi hay một bên lưng…

Tránh gãi chỗ tổn thương

PGS.TS Nguyễn Duy Hưng cho biết, zona là bệnh không nguy hiểm nhưng dễ biến chứng nếu điều trị muộn, không đúng. Khi có triệu chứng của zona, mọi người nên đến bệnh viện ngay vì thuốc kháng virus dùng càng sớm càng tốt. Tốt nhất, người bệnh nên đi khám trong vòng 48 giờ, tính từ khi có tổn thương da.

Trường hợp nặng, nếu điều trị càng muộn thì dễ để lại di chứng. Trong đó, bệnh đau sau zona trên vùng da (thường gặp ở người già) tồn tại rất dai dẳng, dữ dội, rất khó điều trị, phải nằm điều trị từ 1 – 3 tháng. Những đau đớn này là do dây thần kinh bị tổn thương, gọi là đau dây thần kinh sau zona.

Nếu vùng zona bị ở lưng, phần thân người, tay chân thì không nguy hiểm nhưng bị vùng mặt, nhất là mắt cần vào viện càng sớm càng tốt. Nếu không chữa trị kịp thời, đúng cách có thể ảnh hưởng đến thị lực, sẹo giác mạc. Nặng hơn, có thể bị tăng nhãn áp, về sau dẫn đến mù lòa.

Nhiều người quan niệm rằng, khi bị zona hay viêm da tiếp xúc do côn trùng thì không được tắm là hoàn toàn sai lầm. Người bệnh cần được tắm sạch sẽ, vệ sinh kỹ lưỡng bởi nếu không tắm, chất tiết côn trùng vẫn còn trên da sẽ gây nguy hiểm. Khi tắm, mọi người cần phải giữ ấm và tắm nước nóng vì sức đề kháng giảm. Tránh hoạt động mạnh, nghỉ ngơi nhiều để cơ thể có điều kiện chống lại vi khuẩn.

BS Đinh Doãn Thạch cũng khuyến cáo, khi bị zona không tự ý bôi thuốc hoặc chữa theo dân gian bằng việc nhai gạo nếp, đỗ xanh, lá trầu không đắp lên vết thương. Bởi làm như vậy không những không chữa được bệnh mà còn tăng nguy cơ nhiễm trùng da, gây loét, kích ứng da, có thể gây nhiễm trùng khiến bệnh nặng thêm và để lại di chứng, đặc biệt là những vết sẹo lớn.

Đau dây thần kinh liên sườnlà một bệnh rất hay gặp ở người trưởng thành. Tính chất đau là đau liên tục suốt ngày đêm, đau tăng lên khi thay đổi tư thế, hít thở sâu hoặc vận động.

Ngoài ra còn có dấu hiệu như: sốt về chiều, mệt mỏi, sút cân… Đặc điểm nổi bật của bệnh đau dây thần kinh liên sườn hay tái phát, gây nhiều phiền toái cho người bệnh, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Nguyên nhân đau dây thần kinh liên sườn

Nguyên nhân gây đau dây thần kinh liên sườn rất đa dạng, có thể là tiên phát (nguyên nhân trực tiếp gây nên đau thần kinh liên sườn) do lạnh hoặc do vận động sai tư thế hoặc quá tầm. Một số trường hợp đau dây thần kinh liên sườn là do các bệnh khác đưa đến hoặc hậu quả của các bệnh khác, vì vậy được gọi là đau dây thần kinh thứ phát.

Một trong các bệnh dễ dẫn đến đau dây thần kinh liên sườn là bệnh thoái hóa cột sống lưng (D1-D12) hoặc do lao cột sống hoặc ung thư cột sống. Ngoài ra, một số bệnh thuộc tủy sống (u rễ thần kinh, u ngoài tủy), bệnh lý nhiễm trùng (vi khuẩn hoặc virut), trong đó hay gặp nhất là bệnh zona thần kinh mà căn nguyên là do virut Herpes Zoster.

Viêm đa rễ thần kinh, sức đề kháng yếu, mắc một số bệnh rối loạn chuyển hóa (đái tháo đường), dùng thuốc kháng viêm corticoide kéo dài hoặc do nhiễm độc một số kim loại (chì) cũng gây nên đau dây thần kinh liên sườn.

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới đau dây thần kinh liên sườn. Hình minh họa

Biểu hiện thế nào?

Đau dây thần kinh liên sườn là những cơn đau kéo dài hoặc xuất hiện từng đợt dọc theo dây thần kinh liên sườn và là biểu hiện của nhiều loại bệnh khác nhau. Cơn đau xuất hiện ở vùng cạnh sống hoặc vùng liên sống – bả vai, có thể đau một hoặc hai bên, đau lan theo khoang liên sườn ra phía trước ngực, thượng vị.

Cơn đau thường xảy ra âm ỉ đôi khi kéo dài cả ngày, đêm. Đau tăng lên khi hít thở sâu, thay đổi tư thế (xoay người, vặn mình), ho, hắt hơi. Cơn đau ở vùng lưng, ngực dễ nhầm với bệnh tim hoặc phổi, bởi vì da và các cơ quan vùng đau không có biểu hiện tổn thương.

Nếu do hậu quả của thoái hóa cột sống lưng thì cơn đau thường âm ỉ, ê ẩm, cả khi vận động và ngay cả khi nghỉ ngơi. Nếu dùng ngón tay ấn vào vùng cạnh sống tương ứng với khe gian đốt sống thì người bệnh thấy đau tức và đôi khi đau lan theo đường đi của dây thần kinh liên sườn.

Đáng chú ý nhất là đau dây thần kinh liên sườn do zona. Bệnh nhân thấy đau rát ở vùng tổn thương zona một thời gian, có khi kéo dài hàng tháng và hay tái phát cơn đau. Nếu đau dây thần kinh liên sườn bởi bệnh lý lao cột sống hoặc ung thư cột sống, đau thường khu trú tại vùng cột sống bị tổn thương, đau nhói cả hai bên sườn, có khi đau như bó chặt lấy ngực hoặc bụng.

Trong các trường hợp này rất dễ chẩn đoán nhầm với cơn đau thắt ngực hoặc bệnh dạ dày – tá tràng. Tính chất đau là đau liên tục suốt ngày đêm, đau tăng lên khi thay đổi tư thế, hít thở sâu hoặc vận động. Ngoài ra còn có dấu hiệu của triệu chứng bệnh lao (sốt về chiều, mệt mỏi, sút cân…). Đặc điểm nổi bật của bệnh đau dây thần kinh liên sườn là hay tái phát.

Lời khuyên của bác sĩ

Nguyên tắc điều trị đối với bệnh đau dây thần kinh liên sườn, tốt nhất là dựa vào nguyên nhân gây bệnh (zona, lao, thoái hóa cột sống). Trong một số trường hợp không xác định được nguyên nhân thì chủ yếu là giải quyết điều trị triệu chứng. Việc cần làm là giảm đau bằng một số thuốc thông thường (paracetamol, felden, diclofenac…).

Bên cạnh đó cần dùng một số thuốc đặc trị đau thần kinh. Ngoài ra, nên dùng thêm các thuốc giãn cơ và các loại thuốc nhóm vitamin B (B₁, B₆, B₁₂) là các vitamin có vai trò quan trọng trong chuyển hóa của tế bào, trong đó có tế bào thần kinh. Song song với dùng thuốc, cần có chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng hợp lý như ăn uống đầy đủ chất đạm, đường, béo, trái cây, rau…

Không mang vác, làm việc quá sức, vận động sai tư thế làm ảnh hưởng đến cột sống. Mùa lạnh cần mặc ấm, phòng ngủ không có gió lùa. Không để mắc bệnh lao bằng cách khi tiếp xúc với bệnh nhân lao phải có bảo hộ tốt, trong trường hợp cần thiết nên cách ly. Trẻ mới sinh ra cần tiêm phòng vắc-xin phòng bệnh lao để lớn lên không mắc bệnh lao.