Thiếu máu là tình trạng giảm số lượng hồng cầu hoặc giảm nồng độ huyết sắc tố ở máu ngoại vi dẫn đến máu thiếu oxy để cung cấp cho các mô tế bào trong cơ thể.

Nguyên nhân của bệnh thiếu máu

Vitamin, khoáng chất và chất dinh dưỡng là 3 nhân tố quan trọng của cơ thể để tạo ra đủ hồng cầu. Ba yếu tố quan trọng nhất là sắt, vitamin B12 và axit folic. Khi cơ thể không được cung cấp đủ các chất dinh dưỡng đó sẽ dấn tới bệnh thiếu máu, nguyên nhân là do:

– Niêm mạc dạ dày hoặc ruột thay đổi ảnh hưởng đến quá trình hấp thu các chất dinh dưỡng (như bệnh celiac)

– Ăn uống không đầy đủ

– Mất máu từ từ (loét dạ dày hoặc kinh nguyệt nhiều)

– Phẫu thuật dạ dày hoặc ruột để loại bỏ một phần

– Hệ thống miễn dịch gặp vấn đề

– Một số bệnh như: ung thư, bệnh thận, viêm loét đại tràng, hay viêm khớp dạng thấp.

– Mang thai

– Vấn đề về tủy xương: lymphoma, bệnh bạch cầu, đa u tủy, hoặc thiếu máu bất sản.

– Nhiễm vi khuẩn, vius, ký sinh trùng.

– Chảy máu cấp tính do chấn thương, xuất huyết nội tạng.
Triệu chứng của bệnh thiếu máu

Các triệu chứng của bệnh thiếu máu ban đầu là:

– Hay gắt gỏng

– Mệt mỏi liên tục.

– Đau đầu

– Không thể tập trung suy nghĩ

Các triệu chứng thiếu máu nặng hơn:

– Da xanh, niêm mạc nhợt

– Móng tay khô, mất bóng, dễ gãy

– Tim: nhịp nhanh, có thể có tiếng thổi tâm thu

– Hô hấp: khó thở khi gắng sức, nhịp thở nhanh

– Thần kinh: Nhức đầu, ù tai, chóng mặt, hoa mắt, thoáng ngất, ngất

– Rối loạn tiêu hóa, ăn kém, lưỡi đau

– Ở nữ là rối loạn kinh nguyệt, ở nam là giảm khả năng tình dục

Nếu xét nghiệm có 2 trong 3 dấu hiệu sau, người bệnh được coi là mắc bệnh thiếu máu:

– Hematocrit giảm dưới mức bình thường.

– Nồng độ hemoglobin giảm dưới mức bình thường.

– Số lượng hồng cầu giảm dưới mức bình thường.

Bệnh thiếu máu cần được phát hiện và điều trị kịp thời

Cách phòng ngừa bệnh thiếu máu

– Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh: Sắt: có nhiều trong thịt bò và một số thịt khác, đậu lăng, đậu, bơ đậu phộng và hạt, rau xanh sẫm lá, ngũ cốc, trái cây sấy khô. Folate: có trong các loại nước ép trái cây như cam quýt, chuối, rau xanh sẫm lá, rau đậu và bánh mì, ngũ cốc và mì ống. Vitamin B12: có trong thịt và các sản phẩm sữa. Vitamin C: có trong trái cây họ cam quýt, dưa hấu, giúp tăng hấp thu sắt.

– Chú ý về bổ sung lượng sắt. Nếu quá tải sắt có thể nguy hiểm.
Cách điều trị bệnh thiếu máu

– Người bệnh được uống thêm thuốc bổ sung sắt hàng ngày hoặc tăng lượng tiêu thụ các thực phẩm giàu chất sắt kể trên.

– Bổ sung quá nhiều sắt vào cơ thể cũng không tốt vì nó dẫn đến thừa sắt. Vì thế, trước khi bổ sung sắt nên tham khảo ý kiến của bác sĩ.

– Nếu bạn thấy mình mệt mỏi hơn, yếu hơn hoặc khó thở hơn bình thường thì rất có thể bạn bị thiếu sắt. Nhờ tới sự tư vấn của bác sĩ để được làm những xét nghiệm và kiểm tra cần thiết để chẩn đoán chính xác nhất và có biện pháp khắc phục phù hợp.

Huyết áp được định nghĩa là áp lực của dòng máu chảy trong lòng mạch tác động lên thành mạch máu (giống như áp lực của nước chảy trong lòng ống tác động lên thành ống nước). Trị số huyết áp phụ thuộc vào áp lực bơm máu của tim, vào sức co giãn của thành mạch máu và vào lượng máu trong cơ thể. Trị số huyết áp bình thường dao động từ 90/50 đến 139/89 mmHg và thay đổi thường xuyên tùy theo các trạng thái về thời gian, hoạt động thể lực và cảm xúc.

Huyết áp thấp được định nghĩa là khi số đo huyết áp dưới 90/50 mmHg, hoặc giảm nhiều hơn 20 mmHg so với trị số huyết áp bình thường trước đó kèm theo các triệu chứng do giảm máu đến các cơ quan như chóng mặt, mệt, tay chân tê, lạnh, hồi hộp tim đập nhanh…

Thực ra, huyết áp thấp không phải là một bệnh mà là một trạng thái biến đổi sinh lý do hậu quả của nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Có thể lấy một vài ví dụ:

– Huyết áp thấp do giảm thể tích máu: do mất máu hay mất nước (chấn thương gây chảy máu, tiêu chảy, ói mửa, thuốc lợi tiểu…), do cơ thể giảm tạo ra máu (suy dinh dưỡng, bệnh của tủy xương…).

– Huyết áp thấp do giảm sức bơm của tim: trường hợp bệnh nhân mắc các bệnh lý tim mạch.

– Huyết áp thấp do giảm sức co của mạch máu: các loại thuốc làm giãn mạch máu, do cường thần kinh đối giao cảm (là hệ thần kinh làm giãn mạch) hay do suy yếu thần kinh giao cảm (là hệ thần kinh gây co mạch)…

Những giải thích trên hy vọng sẽ giúp anh hiểu rõ hơn về huyết áp thấp. Vì anh không nói rõ trị số huyết áp của ba anh cũng như các triệu chứng của bác nên tôi không chắc là ba anh có thật sự bị huyết áp thấp không. Nếu thật sự như vậy thì tôi khuyên anh nên đưa bác đi khám chuyên khoa tim mạch để tìm ra nguyên nhân gây ra trạng thái bất thường này, vì huyết áp thấp có triệu chứng để lâu không có lợi.

Bệnh thiếu máu cơ tim xảy ra do quá trình xơ vữa động mạch làm chít hẹp các động mạch vành (là các mạch máu nuôi tim), hậu quả là giảm lượng máu đến nuôi cơ tim gây nên các cơn đau thắt vùng ngực, đặc biệt hay xảy ra khi gắng sức. Bệnh này không liên quan gì đến huyết áp thấp mà liên quan đến huyết áp cao, vì huyết áp cao làm tăng thêm tiến trình xơ vữa động mạch. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân đã có sẵn bệnh thiếu máu cơ tim rồi, thì khi huyết áp tụt xuống thấp có thể làm cơ tim bị thiếu máu nặng hơn, gây triệu chứng đau ngực nhiều hơn.

Bệnh Parkinson là một bệnh thoái hoá của hệ thần kinh trung ương (não) gây tổn thương chức năng vận động và chức năng nói. Cơ chế dẫn đến sự thoái hoá này là do não giảm khả năng sản xuất ra Dopamine, chất kích thích vỏ não vận động. Các triệu chứng chính bao gồm run, cứng cơ, cử động các cơ chậm chạp…

Bệnh Parkinson đa số là vô căn (không tìm ra nguyên nhân cụ thể), còn lại có thể do biến đổi di truyền, do ngộ độc, sau chấn thương sọ não hay do tác dụng phụ của thuốc. Như vậy bệnh Parkinson cũng không có liên quan gì đến chứng huyết áp thấp.

Anh nên đưa ba mình đi khám bệnh tại các cơ sở y tế lớn có nhiều chuyên khoa sâu để xác định chẩn đoán. Vì nếu thực sự ba anh có cả 3 vấn đề huyết áp thấp, thiếu máu cơ tim và Parkinson cùng một lúc thì có lẽ tốt nhất là bác nên được theo dõi ở 2 chuyên khoa tim mạch và thần kinh, và tùy từng tình huống bệnh cụ thể, thông qua hỏi bệnh và thăm khám, các bác sĩ mới đưa ra được những lời khuyên chính xác và hiệu quả về chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng cho ba anh.

Cơ thể dễ bầm tím, đau xương khớp, mệt mỏi thường xuyên và sưng hạch, đó có thể là dấu hiệu sớm cảnh báo bệnh nguy hiểm về máu.

Tôi thấy người hay mệt, đau đầu hoa mắt, bác sĩ phát hiện là thiếu máu, kê đơn cho uống vitamin C, B2 và B6. Tôi thấy người thiếu máu hay dùng vitamin B12, nhưng tôi không hiểu các vitamin này có tác dụng như thế nào đối với bệnh. Xin bác sĩ giải thích giúp.

Thiếu vitamin C thường gây chứng thiếu máu đẳng sắc hoặc nhược sắc, bệnh hay gặp ở người lớn hơn là trẻ em. Vitamin C có tác dụng trong hấp thụ sắt do tính chất khử và chuyển hóa axit folic thành axit folinic.

Vitamin B2 và B6 tham gia tổng hợp huyết sắc tố nên thiếu các vitamin này cũng gây thiếu máu. Để có thể vận chuyển ôxy, các hồng cầu chứa huyết sắc tố. Huyết sắc tố là thành phần cấu trúc cơ bản của hồng cầu. Mỗi phân tử huyết sắc tố gồm một sắc tố chứa sắt có hóa trị 2, gọi là hem, kết hợp với một protein không màu gọi là glubin. Chính nhờ sắt hóa trị 2 trong hem mà huyết sắc tố bảo đảm chức năng hô hấp. Cơ thể người chứa khoảng 5 g sắt, 70% lượng sắt đó nằm trong hem của huyết sắc tố.

Do đó, các bác sĩ kê đơn dùng vitamin C, B2, B6 cho bác là phù hợp.

Vai trò của sắt trong cơ thể

Sắt là một khoáng chất thiết yếu trong cơ thể, nó có vai trò hết sức quan trọng trong cơ thể.

Sắt là thành phần cấu tạo nên huyết sắc tố (haemoglobin) của hồng cầu. Sắt trong huyết sắc tố sẽ kết hợp với oxy ở phổi tạo thành oxyhaemoglobin (tạo màu đỏ của máu) và khi hồng cầu theo các mạch máu di chuyển khắp cơ thể, sẽ phân phối oxy đến các mô (khi đó máu sẽ chuyển thành màu đen).

Sắt là thành phần cấu tạo nên myoglobin: một sắc tố vận chuyển oxy có trong tế bào đến các sợi cơ, giúp cơ hoạt động mạnh mẽ.

Sắt đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển của thai nhi, nên các thai phụ trong quá trình mang thai cần phải bổ sung sắt đầy đủ.

Sắt cần thiết cho sự phát triển của trẻ em trong giai đoạn dậy thì.

Sắt có vai trò quan trọng trong việc sản sinh ra bạch cầu, nên giúp tăng cường hoạt động của hệ miễn dịch.

Thực phẩm là nguồn cung cấp chủ yếu sắt cho cơ thể. Sắt có nhiều trong gan, thịt, ngũ cốc, cá, rau xanh… Đối với người trưởng thành, lượng sắt cần thiết cho nhu cầu hàng ngày là 14mg.

Khi cơ thể thiếu sắt sẽ gây ra bệnh thiếu máu.

 

Sắt trong huyết sắc tố sẽ kết hợp với oxy ở phổi tạo thành oxyhaemoglobin (tạo màu đỏ của máu)

Bệnh thiếu máu do thiếu sắt

Khi lượng sắt trong thực phẩm không cung cấp đủ hay có sự rối loạn hấp thu chất sắt trong cơ thể hoặc các tế bào hồng cầu không sản sinh ra đủ do cơ thể mất máu nhiều, sẽ gây nên tình trạng thiếu máu do thiếu sắt.

Thiếu máu do thiếu sắt là bệnh lý hay xảy ra với những người thiếu máu, thường gặp ở nữ giới với tỉ lệ 20 – 30%.

Triệu chứng:

– Da xanh xao.

– Người mệt mỏi, yếu ớt.

– Khả năng tập trung kém (ảnh hưởng nhiều đến công việc, học tập).

– Hơi thở nông, nhịp tim nhanh.

– Chóng mặt, choáng váng.

– Nhức đầu và mất ngủ.

– Viêm loét miệng, lưỡi.

– Móng tay khô, giòn và cong ngược lên trên (móng tay hình muỗng)…

Nguyên nhân:

Do mất máu nhiều trong giai đoạn kinh nguyệt ở phụ nữ.

Chế độ dinh dưỡng không đầy đủ, thiếu chất sắt.

Có các bệnh lý ở đường tiêu hóa như: viêm loét dạ dày… nên cơ thể không hấp thu tốt chất sắt.

Phụ nữ đang mang thai hay cho con bú.

Trẻ trong giai đoạn dậy thì, phát triển quá nhanh.

Có các bệnh lý nhiễm khuẩn mạn tính, ảnh hưởng đến sự tạo máu của cơ thể…

Điều trị:

– Tăng cường chế độ dinh dưỡng giàu chất sắt với các thực phẩm: thịt, đậu, bánh mì nguyên cám, trái cây, rau xanh…

– Các bệnh lý gây ảnh hưởng đến sự hấp thu chất sắt của cơ thể cần phải được chữa trị thật tốt.

– Bổ sung các loại thuốc có chứa sắt. các thuốc này thường chứa sắt ở dạng muối sulfat, muối gluconat hay muối fumarate.

Những lưu ý khi bổ sung sắt:

– Phải tuân theo chỉ định của thầy thuốc, tránh bổ sung sắt quá liều trong một thời gian dài, sẽ gây ra nguy cơ xơ gan, bệnh cơ tim, đái tháo đường…

– Các tác dụng phụ thường gặp là buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy hay táo bón.

– Khi uống thuốc cần tránh xa các bữa ăn 1 – 2 giờ, vì thức ăn làm giảm sự hấp thu sắt.

– Không uống nước chè, sữa, cà phê… ngay sau khi uống thuốc vì làm giảm hấp thu sắt.

– Tránh phối hợp chung sắt với các thuốc kháng sinh nhóm tetracyclin và nhóm quinolone, thuốc kháng acid, hoóc-môn tuyến giáp… vì làm giảm sự hấp thu sắt.

– Vitamin C làm tăng sự hấp thu sắt nên thường được phối hợp với nhau.

Theo alobacsi

Cơ thể dễ bầm tím, đau xương khớp, mệt mỏi thường xuyên và sưng hạch, đó có thể là dấu hiệu sớm cảnh báo bệnh nguy hiểm về máu.