Loãng xương tưởng chừng là căn bệnh của những người già nhưng thực tế căn bệnh này đang ngày càng trẻ hoá.

Nguyên nhân có thể là do các loại thuốc gây loãng xương vẫn uống hàng ngày mà bạn không hề hay biết.

Loãng xương là bệnh liên quan chặt chẽ đến độ tuổi, giới tính. Tuổi càng cao và thuộc giới tính nữ sẽ bị loãng xương nhiều hơn. Không chỉ vậy, bạn còn có thể mắc bệnh này do sử dụng một số loại thuốc trong thời gian dài. Thủ phạm gây loãng xương là một số thuốc rất thông thường, một số còn được cho là thuốc bổ. Có thuốc gây loãng xương làm giảm tới 50% mật độ khoáng trong xương, có thể làm nguy cơ gãy xương tăng lên từ hai đến ba lần.

Danh sách 7 loại thuốc gây loãng xương gồm:

1. Corticoid: Đây là những thuốc có khả năng ức chế phản ứng viêm siêu mạnh, giúp giảm đau, giảm sưng và giảm tiết dịch. Một số thuốc có thể kể ra là prednisone, hydrocortisone, dexamethasone. Thuốc thường được dùng để chữa các bệnh đường hô hấp, viêm khớp, đau thần kinh và đau xương. Tuy nhiên, đây là thuốc dễ gây loãng xương nhất. Nó ảnh hưởng trực tiếp lên tế bào xương, làm tăng chức năng hủy xương và giảm chức năng tạo xương. Nó cũng có thể làm giảm nồng độ hoóc môn nữ giới estrogen, một hoóc môn làm tăng khoáng trong xương.

2. Thuốc chống động kinh: Bệnh nhân động kinh (dễ gặp ở nữ) thường phải điều trị dài, có thể tới hai năm. Thế nên tác hại của thuốc tác động mạnh đến người bệnh. Mặt khác, đây là các thuốc có tác dụng phụ làm tăng hoạt động chuyển hóa của men gan, thực chất là những men bất hoạt vitamin D, khiến vitamin D không thể hiện được chức năng. Trong khi đó, đây là vitamin làm xương chắc khỏe. Tác hại này hay gặp với những thế hệ thuốc cổ điển như phenytoin, phenobarbital, primidone và carbamazepin.

3. Thuốc chống đông máu như heparin và warfarin thường chỉ được sử dụng khi truyền máu để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, một số bệnh nhân bị bệnh van tim, suy tim, đột quỵ não thể nhồi máu cần sử dụng thuốc này lâu dài sau điều trị. Chỉ cần sử dụng liên tục nhóm thuốc này trong một tháng, bệnh nhân sẽ bị gãy xương vì loãng xương. Đó là vì những thuốc này gắn kết với một protein kích thích tế bào tạo xương. Mất protein này, tế bào tạo xương không thể hoạt động hiệu quả.

4. Thuốc an thần: Khi sử dụng, cơ thể có xu hướng gia tăng nồng độ hoóc môn prolactin. Điều này khiến nồng độ estrogen, hoóc môn vô cùng quan trọng với hệ xương nữ giới, giảm xuống. Như thế, lạm dụng thuốc an thần làm giảm estrogen và mật độ xương tự nhiên.

5. Thuốc lợi tiểu: Đây là loại thuốc gây loãng xương nhất là nhóm thuốc lợi tiểu quai furosemide. Furosemide làm tăng quá trình thải can-xi qua đường niệu. Can-xi bị tăng đào thải, cơ thể phải huy động can-xi từ xương cho cơ và thần kinh hoạt động. Vừa không được hấp thu thêm can-xi, lại còn mất thêm nên xương mỏng đi. Phụ nữ bị phù, bệnh tim, thận, tăng huyết áp cần chú ý các thuốc này.

6. Thuốc chống viêm loét dạ dày như omeprazole, lansoprazole… rất tốt trong điều trị viêm loét dạ dày hành tá tràng. Tuy nhiên, nó dễ làm loãng xương. Lý do, chúng ta thường không thèm đến bác sỹ nếu lần đầu chữa khỏi. Hầu hết mọi người hay chắc mẩm nếu tiếp tục bị đau bụng thì cứ đơn thuốc cũ mà dùng. Ít ai biết mật độ xương ở lần sau hoàn toàn khác so với lần uống đầu. Thế nên nếu cứ sử dụng tùy tiện thì xương sẽ bị bệnh.

7. Vitamin A: Số liệu gần đây cho thấy loại vitamin tốt cho mắt này làm ức chế chức năng của tế bào tạo xương, tăng hoạt động của tế bào hủy xương. Lạm dụng vitamin A khiến tốc độ xương bị loãng còn đến sớm hơn so với do tuổi tác gây ra. Khi sử dụng các thuốc trên kéo dài, bạn nên tham khảo ý kiến bác sỹ. Đừng quên dùng bổ sung canxi, vitamin D và thuốc chống loãng xương biphosphat theo liều thích hợp.

Cách giảm nguy cơ loãng xương

– Không sử dụng những thuốc thế hệ cũ (có nguy cơ bị loãng xương nhiều hơn) mà thay thế bằng các thuốc thế hệ mới.

– Không dùng các loại thuốc gây loãng xương kéo dài quá một tháng. Trong trường hợp bạn bắt buộc phải sử dụng thuốc trong thời gian dài, cần có sự theo dõi chặt chẽ của bác sỹ.

– Không nên lạm dụng vitamin như vitamin A khi không có bệnh.

– Nên sử dụng thực phẩm giàu can-xi trong chế độ điều trị. Những thực phẩm tốt cho bạn là tôm, cua, cá và sữa. Đừng quên ăn thêm dầu thực vật, nó sẽ giúp bạn hấp thu vitamin D tốt hơn.

Theo TT & GD

Nhiều người có nguy cơ hoặc đang bị loãng xương thì khả năng thiếu canxi dẫn đến loãng xương sau khi sinh hoàn toàn có thể xảy ra.

Tôi năm nay 28 tuổi, sinh con được 2 năm và tôi đang có một vẫn đề liên quan đến xương khớp, mong được bác sĩ tư vấn giúp tôi. Từ trước khi sinh con, tôi thường xuyên cảm thấy đau mỏi lưng. Tôi đi khám thì bác sĩ nói tôi có nguy cơ thiếu canxi, dễ bị loãng xương sớm nếu không bổ sung canxi kịp thời. Sau đó tôi có uống sữa hàng ngày (từ trước đến nay tôi đã rất ít khi uống sữa). Khi mang bầu, tôi uống sữa bầu nên cũng không chú ý nhiều đến vấn đề này nữa.

Mỗi lần đi khám, tôi cũng nói chuyện với bác sĩ về tình trạng của mình từ trước. Các bác sĩ đều khuyên tôi cần chú ý để tránh loãng xương sau khi sinh.

Tôi thực sự cũng lo sợ bệnh sẽ tái phát. Vì vậy, bác sĩ cho tôi hỏi, tôi nên làm gì để phòng ngừa loãng xương sau khi sinh con. Tôi xin cảm ơn bác sĩ! (Thu Lan)

BS. Hoa Hồng tư vấn:

Bạn Thu Lan thân mến,

Rất nhiều người phụ nữ rơi vào tình trạng loãng xương trong lúc mang thai và sau khi sinh (thời kì cho con bú). Hầu hết các trường hợp này đều là thiếu canxi sinh lý. Dấu hiệu cơ bản của chứng loãng xương là, sau khi sinh con từ 1-2 tháng, người me bắt đầu xuất hiện tình trạng đau nhức khắp người, nhất là khu vực vai, lưng, bàn chân… hoặc chỉ là những cơn đau lưng âm ỉ.

Ảnh minh họa

Tuy nhiên, cũng có nhiều người có nguy cơ hoặc đang bị loãng xương thì khả năng thiếu canxi dẫn đến loãng xương sau khi sinh hoàn toàn có thể xảy ra. Đó là do: Thay đổi mật độ xương trong khoảng thời gian mang thai và cho con bú; cơ thể bị tiêu hao một lượng lớn vitamin D vì phải nuôi dưỡng thai nhi; nồng độ estrogen trong cơ thể người phụ nữ tăng lên trong thơi kì mang thai, gây ra ảnh hưởng đến sự hoạt động của các cơ, gân, dây chằng, đặc biệt là vùng khớp cùng của xương chậu (biểu hiện là tình trạng đau lưng, mỏi khớp khi mang thai và kéo dài đến khoảng thời gian sau sinh)…

Phần lớn các trường hợp loãng xương ở phụ nữ sau sinh là hội chứng loãng xương sinh lý nên tình trạng này sẽ được cải thiện đáng kể sau 6 – 12 tháng ngừng cho con bú. Với những trường hợp loãng xương nghiêm trọng, khi ấy bạn có thể phải sử dụng thuốc giảm đau hoặc dùng các loại thuốc uống, thuốc bổ sung vitamin D, theo điều trị và chỉ định của bác sĩ…

Để phòng ngừa loãng xương sau khi sinh con, bạn cần ung cấp đầy đủ nhu cầu canxi cho cơ thể qua ăn uống và vận động hợp lý mỗi ngày. Hàm lượng canxi trong thời gian cho con bú luôn cao hơn bình thường, khoảng 1.500mg/ngày. Bạn có thể bổ sung canxi từ các thực phẩm giàu canxi là sữa, đậu tương, lòng đỏ trứng, rau cải, cá tôm… Sau thời gian kiêng cữ sau sinh, bạn nên nhanh chóng quay lại chế độ dinh dưỡng như thường ngày, chỉ nên kiêng các chất kích thích, gia vị cay nóng, đồ uống có cồn hay thực phẩm chứa nhiều caffein…

Tắm nắng cũng là cách giúp cơ thể bạn tổng hợp vitamin D tốt đồng thời cũng ngăn ngừa được tình trạng loãng xương.

Ngoài ra, bạn cũng nên sắp xếp công việc nhà, bao gồm cả việc chăm sóc bé một cách hợp lý để phòng tránh những cơn đau mỏi cơ do phải làm việc quá sức. Tốt nhất là bạn vẫn nên duy trì việc khám và tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ liên quan đến sức khỏe xương khớp của mình trong thời gian mang thai và sau khi sinh con để tránh tình trạng bệnh nặng thêm.

Chúc bạn vui, khỏe!

Ngoài xương giòn, mỏng, dễ gãy kể cả khi không bị chấn thương thì có những dấu hiệu loãng xương không phải ai cũng biết như đau nhức và chiều cao giảm…sẽ khiến bạn bất ngờ hơn hết.

Các nghiên cứu ở Mỹ cho thấy khoảng 1/2 phụ nữ trên 50 tuổi có nguy cơ bị gãy xương ở cột sống, cổ xương đùi hoặc cổ tay do loãng xương. Dự báo đến năm 2050, toàn thế giới sẽ có 6,3 triệu trường hợp gãy cổ xương đùi do loãng xương, trong đó 51% ở các nước châu Á, nơi mà khẩu phần ăn hàng ngày thường thiếu canxi song việc chẩn đoán sớm và điều trị tích cực bệnh loãng xương còn rất nhiều khó khăn.

Thống kê cho thấy loãng xương là bệnh thường gặp nhất trong các bệnh lý về xương trên toàn thế giới. Bệnh thường gặp ở nữ hơn là nam giới, với tỷ lệ 3:1. Loãng xương để lại hậu quả rất nặng nề, làm cho xương trở nên giòn, mỏng manh và rất dễ gãy, kể cả khi không bị chấn thương. Người ta thường gọi tình trạng này là gãy xương tự nhiên, đây là một biến chứng nặng nề của loãng xương.

Tiến sĩ, bác sĩ Võ Xuân Sơn giải thích: Xương người được cấu tạo bởi các bè xương liên kết với nhau thành một mạng lưới, tạo nên bộ khung vững chắc để nâng đỡ cả cơ thể. Ở người bình thường, các bè xương xếp dày đặc, độ dày của mỗi bè khá lớn.

Theo cơ chế tự nhiên, có 2 quá trình đồng thời xảy ra, tác động trực tiếp lên xương của con người đó là tạo xương và hủy xương. Khi người ta còn trẻ, quá trình tạo xương chiếm ưu thế, xương ngày một phát triển, các bè to ra và cứng chắc. Đến tuổi trưởng thành, hai quá trình tạo – hủy cân bằng với nhau, xương luôn cứng chắc cũng như một con người tràn đầy sinh lực.

Nhưng ở người lớn tuổi, quá trình tạo xương giảm, hủy xương thắng thế. Hậu quả là các bè xương mỏng đi, bớt chắc khỏe, số lượng bè cũng giảm, tạo ra các khoang rỗng bên trong xương. Người ta thường gọi tình trạng này là xốp xương hoặc loãng xương.

Khi bị loãng xương, mật độ xương giảm dễ dẫn dến gãy tự nhiên. Ảnh: EXSON.

Xương bị loãng sẽ yếu và giòn hơn rất nhiều so với xương không bị loãng. Dân gian thường gọi tình trạng này là “mục xương”. Khi nói đến mục xương người ta thường ám chỉ trường hợp xương bị mục, bị yếu do lạm dụng các thuốc kháng viêm corticosteroid. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc sử dụng corticosteroid chỉ là một trong số những nguyên nhân gây bệnh này mà thôi.

Bác sĩ chuyên khoa 1 Ngô Đức Trường cho biết, thủ phạm chính gây ra loãng xương chính là “vị thần thời gian”. Khi con người bước qua tuổi trung niên, đặc biệt là phụ nữ sau mãn kinh, các nội tiết tố giảm, quá trình tạo xương không còn sung mãn như trước, đồng thời quá trình hủy xương tăng lên và lấn lướt làm cho xương bị mất đi, trở nên xốp hơn.

Thành phần chính tạo nên độ vững chắc cho xương là canxi. Lúc con người còn trẻ, cơ thể sử dụng canxi để tạo ra xương mới. Nhưng khi lớn tuổi, thường lượng canxi trong máu không đủ, canxi sẽ bị lấy từ xương ra để chuyển đến phục vụ cho hoạt động ở các cơ quan trọng yếu khác của cơ thể, từ đó làm cho xương suy yếu.

Ngoài vấn đề tuổi tác, còn nhiều nguyên nhân và yếu tố nguy cơ khác làm tăng quá trình hủy xương như:

– Chế độ ăn uống quá ít canxi, ít đạm, ít hoạt động thể lực, ít hoạt động ngoài trời, nghiện rượu, bia, thuốc lá, cà phê.

– Sử dụng thuốc corticosteroid (ví dụ như dexa) hàng ngày trong thời gian hơn 3 tháng.

– Nằm bất động trên giường quá lâu.

– Bị các bệnh lý về khớp như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp.

– Bị bệnh thận mạn tính dẫn tới tăng đào thải canxi, bệnh đường tiêu hóa mạn tính gây giảm hấp thucanxi và vitamin D.

– Cường tuyến cận giáp, thiểu năng sinh dục.

– Người quá nhẹ cân, lúc nhỏ bị còi xương, suy dinh dưỡng.

Cổ tay, đốt sống, cổ xương đùi là những vị trí dễ gãy khi bị loãng xương. Ảnh: EXSON.

Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Thị Thiên Hà, căn cứ vào nguyên nhân loãng xương, người ta chia ra làm ba loại: Loãng xương người già, loãng xương sau mãn kinh và loãng xương thứ phát.

Loãng xương người già hay còn gọi là loãng xương tiên phát xảy ra khi vừa có tình trạng tăng hủy xương và giảm tạo xương. Bệnh thường xuất hiện trễ, diễn biến chậm, tăng từ từ và ít có những biến chứng nặng nề như gãy xương hay lún xẹp các đốt sống.

Loãng xương sau mãn kinh xảy ra ở phụ nữ sau khi mãn kinh, do tăng hủy xương, trong khi tạo xương ít bị suy giảm. Loại loãng xương này chiếm tỷ lệ cao nhất.

Loãng xương thứ phát là hậu quả của một số bệnh như viêm khớp, thận, bệnh của tuyến cận giáp hoặc do nằm lâu, thói quen dùng chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá, cà phê…

Loãng xương ở giai đoạn sớm không có triệu chứng gì nên được mệnh danh là “sát thủ thầm lặng”. Khi có dấu hiệu lâm sàng, thường là lúc đã có biến chứng, cơ thể đã mất đi 30% khối lượng xương. Ở giai đoạn bệnh tiến triển có thể xuất hiện cảm giác đau, thường được mô tả là đau ở trong xương. Đây là một triệu chứng rất mơ hồ nên thường bị bỏ qua.

Một triệu chứng khá rõ ràng và có thể quan sát được của loãng xương là giảm dần chiều cao của cơ thể kèm với cảm giác đau ở vùng lưng (cột sống ngực) và thắt lưng. Khi nặng hơn sẽ thấy gù lưng và dáng đi khòm.

Gãy xương là triệu chứng rõ nhất và cũng là biến chứng nặng nhất của loãng xương. Gãy xương do loãng xương là các trường hợp gãy xương tự nhiên hoặc sau một chấn thương rất nhẹ, thường xảy ra ở vị trí xương đốt sống, cổ xương đùi và cổ tay.

Nhiều nghiên cứu cho thấy canxi và vitamin D là nguyên liệu giúp tạo xương mới, kích thích hoạt động của tế bào sinh xương. Do vậy cả canxi và vitamin D được đều sử dụng trong dự phòng và điều trị loãng xương.

Theo Vnexpress

Bệnh loãng xương ngày càng có xu hướng gia tăng, bệnh có thể để lại biến chứng nếu không phát hiện và chữa trị kịp thời. Tuy vậy, loãng xương có thể phòng ngừa được.

Nguyên nhân gây loãng xương

Bệnh loãng xương gặp ở nữ nhiều hơn nam, trong đó phụ nữ tuổi tiền mãn kinh và mãn kinh chiếm tỷ lệ cao hơn cả. Loãng xương để lại nhiều hậu quả xấu, vì vậy, cần biết để phòng bệnh.

Loãng xương là sự rối loạn nội tiết làm cho cấu trúc xương bị tổn hại, lực của xương bị suy giảm và dẫn đến xương dễ bị gãy, nứt, rạn. Loãng xương hay gọi là xốp xương tức là tỷ trọng khoáng chất của bộ xương ở một cơ thể bị suy giảm một cách đáng kể, trong đó hormon sinh dục (estrogen, androgen), các chất protein, vitamin D và canxi đóng vai trò quan trọng.

Khi chế độ dinh dưỡng hàng ngày không cung cấp đầy đủ chất canxi hoặc vì một lý do nào đó cơ thể không hấp thu được canxi (ăn kiêng kéo dài, chế độ ăn nghèo nàn, kém chất lượng) thì sẽ gây loãng xương. Loãng xương cũng có thể do mắc một số bệnh về tuyến thượng thận, cường giáp trạng, suy thận, bệnh yếu liệt chi, chấn thương hoặc bệnh mạn tính phải nằm dài ngày hoặc do lạm dụng thuốc corticoid trong một thời gian dài.

Đặc biệt ở phụ nữ đến thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh, lượng hormon oestrogen trong máu bị suy giảm một cách đáng kể bởi sự suy thoái của buồng trứng. Sự suy giảm oestrogen sẽ làm tăng hoạt tính của tế bào tủy xương, từ đó khối lượng xương sẽ mất dần theo năm tháng kể từ khi tiền mãn kinh (mỗi năm mất khoảng từ 2 – 4%).

Ngoài yếu tố về chế độ dinh dưỡng và nội tiết tố còn có nhiều yếu tố thuận lợi khác (gọi là yếu tố nguy cơ) làm cho bệnh loãng xương tăng nếu như một người nào đó có tiền sử bị còi xương lúc còn nhỏ, hàng ngày ít vận động, béo phì.

Những hệ quả xấu do loãng xương

Giảm mật độ xương và loãng xương là một bệnh mạn tính kéo dài nhiều tháng, nhiều năm, âm thầm, không gây đau đớn nên người bệnh không để ý đến.

Hầu hết các trường hợp trong các giai đoạn đầu không có triệu chứng gì đặc biệt ngoài một số dấu hiệu mệt mỏi, ăn uống kém, nhức xương không thường xuyên.

Càng về sau, sự thiếu hụt canxi càng gia tăng làm cho xương xuống cấp nghiêm trọng (loãng, xốp xương) thì các triệu chứng đau nhức xương rõ rệt hơn.

Đó là đau lưng, đau các khớp chân, tay và mỏi bại hông, đặc biệt là các khớp xương chịu lực mạnh (xương sống, khớp gối, khớp cổ chân, cổ tay, ngón tay, bàn tay). Với các xương dài như xương đùi, xương cẳng chân, xương cánh tay, cẳng tay, đốt sống thắt lưng sẽ dễ dàng bị gãy xương do bị ngã, vấp, chấn thương, tai nạn.

Đau nhức xương và các khớp xương thường rõ nhất vào ban đêm. Ngoài đau nhức xương, mệt mỏi thì một số triệu chứng khác như chuột rút cũng thường xuất hiện ở những người loãng xương.

Khi bị bệnh loãng xương không được phát hiện hoặc phát hiện rồi nhưng điều trị không đúng phác đồ thì hậu quả xấu nhất là rạn xương, nứt vỡ hoặc gãy xương.

Trên thế giới, cứ 30 giây thì có một người bị bệnh gãy xương do loãng xương và được dự đoán rằng đến năm 2050 các nước châu Á, trong đó có nước ta sẽ có 50% các trường hợp tàn phế hoặc bị đe dọa đến tính mạng do gãy khớp háng vì loãng xương gây ra.

Khi bị loãng xương, nếu có một lực tác động mạnh (ngã, gập chân, trượt chân…) thì sẽ xuất hiện gãy, lún cột sống, gãy cổ xương đùi, xương cẳng chân, xương cẳng tay.

Loại xương nào cũng có thể bị loãng nhưng những loại thường bị chịu lực tác động nhiều nhất sẽ để lại hậu quả xấu hơn cả. Vì vậy, gãy cổ xương đùi, gãy cổ tay, gãy khớp háng chiếm tỷ lệ cao nhất trong bệnh lý loãng xương.

Có phòng ngừa được không?

Những người tuổi đã cao, đặc biệt là phụ nữ nên đi khám bệnh về xương khớp ở các cơ sở y tế có đủ điều kiện để được làm các xét nghiệm về cận lâm sàng đánh giá mật độ của xương và tình trạng của xương.

Việc phát hiện sớm và điều trị ngay từ đầu là việc làm rất có ý nghĩa để phòng bệnh loãng xương và ngăn ngừa gãy xương. Ngoài ra, những người đã đến tuổi trưởng thành kém phát triển chiều cao, cân nặng dưới 40kg hoặc giảm trọng lượng nhanh, cơ bắp yếu, thiếu hormon sinh dục (nữ giới là estrogen và nam giới là androgen), người nghiện rượu, sử dụng corticoid kéo dài, nghiện thuốc lá… cũng nên kiểm tra mật độ của xương.

Khi đã được chẩn đoán bị bệnh loãng xương, việc điều trị đòi hỏi phải kiên trì không phải ngày một, ngày hai. Uống thuốc gì, liều lượng bao nhiêu và trong thời gian nào là do thầy thuốc khám bệnh và có chỉ định cụ thể.

Bị bệnh loãng xương phải hết sức cẩn thận khi làm các động tác mạnh, đi lại cũng phải hết sức thận trọng tránh ngã, vấp, khuỵu, gập chân, tay nhất là lên cầu thang vì rất dễ gây gãy xương, đặc biệt là xương đùi.

Muốn phòng bệnh loãng xương, tốt nhất là ăn uống đủ chất, đặc biệt là các loại thức ăn giàu canxi, protein, vitamin D như: tôm, cua, ốc, uống sữa và các chế phẩm của sữa có chứa nhiều thành phần canxi, sinh tố D. Nên ăn thêm trái cây, rau, giá đỗ (chứa nhiều estrogen) vì chúng có khả năng làm thay đổi sự chuyển hóa của xương, giảm tốc độ mất xương và làm tăng khoáng chất cho xương.

Cần tập thể dục nhẹ nhàng, đều đặn như đi bộ, tập hít thở, tập vận động các khớp xương. Những người đã bị loãng xương không nên làm các động tác mạnh, gấp gáp và tránh ngã, vấp.

Theo Sức khỏe và Đời sống