Bệnh châm tiêu chức năng ngày càng hay gặp, chẩn đoán và điều trị bệnh hiện nay hãy còn nhiều quan điểm khác nhau, việc điều trị theo triệu chứng vẫn là chủ yếu.

Chẩn đoán

Bệnh được chẩn đoán theo tiêu chuẩn ROME III (2005) về thời gian biểu hiện các triệu chứng. Những triệu chứng này thường thay đổi mức độ và cường độ tùy theo từng người.

– Có ít nhất 1 trong các triệu chứng sau với thời gian khởi phát triệu chứng ít nhất là 6 tháng trước đó, rõ hơn trong 3 tháng cuối:

+ Đầy, khó chịu bụng sau ăn

+ No sớm

+ Đau bụng thượng vị

+ Cồn cào nóng rát thượng vị

– Không có bằng chứng của các bệnh thực thể (bao gồm cả nội soi đường tiêu hóa trên) có thể giải thích cho các triệu chứng nói trên

Chậm tiêu cơ năng chia thành 2 hội chứng:

– Hội chứng khó chịu sau ăn (Postprandial distress syndrome): Có ít nhất 1 trong các triệu chứng sau với thời gian khởi phát triệu chứng ít nhất là 5 tháng trước đó, rõ hơn trong 3 tháng cuối:

+ Đầy khó chịu bụng sau ăn: xảy ra sau một bữa ăn trung bình và ít nhất vài lần trong tuần

+ No sớm: xảy ra ít nhất vài lần trong tuần với những bữa ăn thông thường.

– Hội chứng đau bụng thượng vị (Epigastric pain syndrome): Đau và/ hoặc nóng rát với thời gian khởi phát triệu chứng ít nhất là 6 tháng trước đó, rõ hơn trong 3 tháng cuối với các đặc điểm sau

+ Xảy ra không liên tục ở vùng thượng vị với mức độ trung bình trở lên và ít nhất một lần trong tuần

+ Không xuất hiện ở ngực và các vùng bụng khác

+ Không giảm đi sau khi đại tiện và trung tiện

Chẩn đoán phân biệt bệnh chậm tiêu chức năng

– Chậm tiêu cơ năng thứ phát gặp trong các bệnh toàn thần như nhiễm độc, dị ứng, nội tiết, tim mạch…hoặc các bệnh lý của các cơ quan trong ổ bụng như bệnh mật tụy, bệnh lý sinh dục…

– Chậm tiêu do các bệnh thực thể ở dạ dày như viêm dạ dày mạn tính, loét dạ dày tá tràng, ung thư dạ dày.

Điều trị bệnh chậm tiêu chức năng

Điều chỉnh chế độ ăn uống: tránh dùng các chất kích thích như rượu, café, chè, thuốc lá, hạn chế chất béo trong khẩu phần ăn, tránh sử dụng thuốc chống viêm giảm đau không steroid, …

– Dùng thuốc để điều trị triệu chứng như:

+ Thuốc giảm tiết, thuốc trung hòa acide

+ Tiệt trừ vi khuẩn Helicobacter Pylori nếu Hp (+)

+ Thuốc tác động nhu động ống tiêu hóa, điều hòa hệ tiêu hóa

+ Thuốc chống trầm cảm

– Liệu pháp tâm lý

Rau ngổ còn gọi là cây rau om, ngổ trâu, thường mọc hoang ở ruộng nước, vùng lầy, có tác dụng trị sỏi thận, rắn cắn, đầy hơi, sổ mũi…

Ảnh minh họa

Theo đông y, rau ngổ có tính mát, vị chua, cay, mùi thơm, có tác dụng kháng viêm, lợi tiểu, giải độc do ngộ độc thức ăn, làm giãn cơ ruột, giãn mạch, tăng lọc ở cầu thận nên dùng để trị sỏi thận rất tốt. Ngoài ra, rau ngổ được dùng để trị chứng tiểu ra máu, băng huyết, bệnh lở ngứa ngoài da do phát ban, trị rắn cắn…

Trị viêm tấy đau nhức: lấy 1 nắm rau ngổ tươi rửa sạch, giã nát, đắp vào nơi thương tổn rất công hiệu.

Trị ho, sổ mũi: lấy 15 – 30 gr rau ngổ tươi, rửa sạch, sắc kỹ lấy nước uống hằng ngày.

Trị đầy hơi, tức bụng, ăn không tiêu: lấy rau ngổ tươi rửa sạch, mộc hương nam (mua ở các hiệu thuốc nam). Sắc 2 thứ trên với 1.000 ml nước còn 250 ml thì chia làm 2 lần, uống hết trong ngày.

Trị sỏi thận: lấy 20 – 30 gr rau ngổ tươi, rửa sạch, giã nát. Cho nước sôi để nguội vào lọc lấy nước uống hằng ngày. Kiên trì thực hiện bài thuốc này sẽ cho kết quả tốt.

Trị rắn cắn: lấy 15 – 20 gr rau ngổ tươi, 25 gr kiến cò, giã nát 2 vị trên, thêm 20 – 30 ml rượu trắng, chắt lấy nước uống, còn bã đắp vào vết cắn. Hoặc lấy 20 – 40 gr rau ngổ khô, sao vàng, sắc lấy nước uống 4 – 5 lần liền.

Theo Báo Đất Việt

Định nghĩa

Chứng khó tiêu – còn được gọi là khó tiêu hoặc dạ dày khó chịu – là một thuật ngữ chung để mô tả cảm giác khó chịu ở bụng trên. Khó tiêu hóa không phải là một bệnh, mà là một bộ sưu tập của các triệu chứng có trải nghiệm, bao gồm cả ợ hơi, đầy hơi và buồn nôn. Mặc dù khó tiêu là phổ biến, làm thế nào gặp khó tiêu, có thể khác biệt như thế nào với một người nào khác không. Các triệu chứng của chứng khó tiêu có thể cảm thấy thỉnh thoảng hoặc thường xuyên hàng ngày.

May mắn thay, có thể ngăn ngừa hoặc điều trị các triệu chứng của chứng khó tiêu.

Các triệu chứng

Hầu hết những người bị chứng khó tiêu có một hoặc nhiều triệu chứng sau đây:

Sớm đủ trong bữa ăn. Không ăn nhiều bữa ăn, nhưng đã cảm thấy đầy đủ và có thể không có khả năng ăn tiếp.

Khó chịu sau khi ăn. Sung mãn kéo dài hơn cần thiết.

Đau ở vùng bụng trên. Cảm thấy nhẹ đến đau nặng ở khu vực giữa phía dưới xương ức và rốn.

Nóng trong bụng trên. Cảm thấy khó chịu hoặc cảm giác nóng rát giữa dưới của xương ức và rốn.

Triệu chứng ít thường xuyên có thể đến cùng với chứng khó tiêu, bao gồm:

Buồn nôn. Cảm thấy như muốn nôn mửa.

Đầy hơi. Dạ dày cảm thấy bị sưng, chặt và khó chịu.

Đôi khi những người có trải nghiệm cũng khó tiêu ợ nóng, nhưng chứng ợ nóng và khó tiêu là hai điều kiện riêng biệt. Ợ nóng là cảm giác đau hoặc nóng rát ở trung tâm của ngực có thể lan vào cổ hoặc quay trở lại sau khi ăn.

Khó tiêu nhẹ thường không có gì phải lo lắng. Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu thấy khó chịu kéo dài hơn hai tuần. Liên hệ với bác sĩ ngay lập tức nếu đau nặng hoặc kèm theo:

Trọng lượng mất mát hay ăn mất ngon.

Ói mửa.

Phân đen hắc ín.

Vàng da, hoặc vàng da và mắt.

Tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu có:

Đổ mồ hôi, đau khi thở hoặc đau ngực lan đên cổ, hàm hay cánh tay.

Đau ngực khi gắng sức hay căng thẳng.

Nguyên nhân

Có nhiều nguyên nhân có thể có của chứng khó tiêu. Một số có liên quan đến lối sống và những gì đang ăn uống. Khó tiêu hóa cũng có thể được gây ra bởi các điều kiện khác tiêu hóa.

Nguyên nhân thường gặp bao gồm:

Ăn quá nhiều.

Ăn quá nhanh.

Chất béo hoặc các loại thực phẩm có dầu mỡ.

Gia vị thực phẩm.

Quá nhiều cafein.

Uống quá nhiều rượu.

Quá nhiều sô cô la.

Quá nhiều đồ uống có ga.

Hút thuốc.

Căng thẳng.

Tình cảm bị chấn thương.

Thuốc men, bao gồm cả thuốc kháng sinh, aspirin và các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs).

Viêm dạ dày.

Viêm tuyến tụy (viêm tụy)

Loét dạ dày tá tràng.

Sỏi mật.

Ung thư dạ dày.

Khi một nguyên nhân cho chứng khó tiêu không thể được tìm thấy sau khi đánh giá toàn diện, một người có thể có khó tiêu chức năng. Khó tiêu chức năng là một loại chứng khó tiêu có thể làm suy yếu khả năng của dạ dày để chấp nhận và tiêu hóa thức ăn và sau đó đưa thức ăn xuống ruột non.

Các biến chứng

Mặc dù khó tiêu thường không có biến chứng nghiêm trọng, nó có thể ảnh hưởng đến chất lượng sống bằng cách làm cho cảm thấy khó chịu và ăn ít hơn. Khi khó tiêu là do một điều kiện cơ bản, tình trạng có thể đi kèm với biến chứng của riêng nó.

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Để điều tra các dấu hiệu và triệu chứng của chứng khó tiêu, bác sĩ có thể sẽ xem xét tiền sử bệnh và thực hiện kiểm tra vật lý. Để loại trừ các điều kiện khác có thể gây ra chứng khó tiêu, bác sĩ có thể tự kiểm tra, bao gồm:

X quang của thực quản, dạ dày và ruột non. S ử dụng tia X để làm hình ảnh bên trong cơ thể.

Xét nghiệm máu, hơi thở hoặc phân. Giúp xác định xem bệnh loét dạ dày tá tràng gây ra triệu chứng.

Nội soi tiêu hóa trên. Sau khi đã được gây mê, một ống dài mỏng với một máy ảnh gắn liền được đặt vào miệng, xuống thực quản và vào dạ dày. Bác sĩ sẽ cho những bất thường và có thể loại bỏ một số mô (sinh thiết) để kiểm tra sau.

Siêu âm bụng. Sử dụng tần số sóng âm cao, hình ảnh siêu âm cho thấy sự chuyển động, cơ cấu và lưu lượng máu. Một loại gel được áp cho vùng bụng, và sau đó một thiết bị cầm tay phát ra sóng âm được nhấn vào da.

CT scan bụng. Nhuộm có thể được tiêm vào tĩnh mạch để có được hình ảnh chi tiết hơn bên trong cơ thể. Sau đó, nằm trên bàn và máy quét CT quay xung quanh, chụp X-quang hình ảnh khi nó di chuyển.

Phương pháp điều trị và thuốc

Nếu lối sống thay đổi – đặc biệt là tránh vi phạm các loại thực phẩm – không giúp chứng khó tiêu, có cũng được kê toa và thuốc theo toa, thuốc có thể giúp. Hầu hết đều được thiết kế để giảm acid dạ dày hoặc giúp thức ăn chuyển từ dạ dày xuống ruột non.

Các loại thuốc khó tiêu bao gồm:

Thuốc kháng acid. Alka-Seltzer, Maalox, Mylanta, Rolaids, Riopan và những loại khác đang có sẵn toa-và làm việc bằng cách trung hòa acid dạ dày. Tác dụng phụ bao gồm tiêu chảy và táo bón. Đây thường là những thuốc đầu tiên các bác sĩ khuyên dùng.

H-2-recepxor đối kháng (H2RAs). Bao gồm Axid Tagamet, Pepcid và Zantac, trong đó có sẵn toa-hoặc bằng cách theo toa. Làm giảm acid dạ dày và làm việc lâu hơn – nhưng không phải là một cách nhanh chóng – như thuốc kháng acid. Các tác dụng phụ có thể bao gồm đau đầu, buồn nôn, nôn, táo bón, tiêu chảy, và vết bầm hoặc chảy máu.

Ức chế bơm proton (PPI). Aciphex, Nexium, Prevacid, Prilosec, Protonix và Zegerid có hiệu quả nhất cho những người cũng bị bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD). Những thuốc này làm giảm acid dạ dày và mạnh hơn H2RAs. Có sẵn bằng cách kê đơn, mặc dù Prilosec cũng đi kèm sức mạnh hơn. Tác dụng phụ có thể bao gồm đau lưng, đau, ho, nhức đầu, chóng mặt, đau bụng, buồn nôn, nôn, táo bón và tiêu chảy. Hạn sử dụng dài, hiếm khi được liên kết với gãy xương.

Prokinetics. Thuốc men như REGLAN có thể hữu ích nếu dạ dày tiêu từ từ. Những người dùng thuốc theo toa thường xuyên gặp các tác dụng phụ, bao gồm mệt mỏi, buồn ngủ, trầm cảm, lo lắng và co thắt cơ không tự nguyện.

Thuốc kháng sinh. Nếu các vi khuẩn gây bệnh loét dạ dày (Helicobacter pylori) đang gây khó tiêu, bác sĩ có thể kê toa thuốc kháng sinh. Tác dụng phụ bao gồm đau bụng, nhiễm nấm và tiêu chảy.

Thuốc chống trầm cảm. Nếu đánh giá toàn diện không tiết lộ nguyên nhân gây các triệu chứng và các phương pháp điều trị thông thường ở trên không làm việc, bác sĩ có thể đề nghị một thuốc chống trầm cảm. Các thuốc theo toa thuốc có thể cải thiện các khó chịu của chứng khó tiêu bằng cách giảm cảm giác đau đớn. Các tác dụng phụ có thể bao gồm đau đầu, buồn nôn, đổ mồ hôi đêm, kích động và táo bón.

Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Sự lựa chọn lối sống lành mạnh có thể giúp ngăn ngừa chứng khó tiêu nhẹ.

Ăn nhỏ hơn, thường xuyên ăn nhiều hơn. Nhai thức ăn từ từ và triệt để.

Tránh thức ăn béo và các thực phẩm nhiều gia vị, đồ uống có ga, cà phê, rượu và thuốc lá có thể gây ra chứng khó tiêu.

Duy trì một trọng lượng khỏe mạnh. Thừa cân gây áp lực lên bụng, thúc đẩy dạ dày và gây ra acid sao lưu vào thực quản.

Tập thể dục thường xuyên. Với mục đích bác sĩ OK, cho 30 đến 60 phút hoạt động thể chất trên hầu hết các ngày trong tuần. Nó có thể đơn giản như đi bộ hàng ngày, mặc dù không phải ngay sau khi ăn. Tập thể dục giúp giữ trọng lượng và thúc đẩy tiêu hóa tốt hơn.

Quản lý căng thẳng. Tạo một môi trường yên tĩnh tại giờ ăn. Thực hành kỹ thuật thư giãn như thở thiền, sâu hoặc yoga. Dành thời gian làm những điều thích. Nhận được rất nhiều giấc ngủ.

Xem xét lại các thuốc. Với bác sĩ chấp thuận, dừng hoặc cắt giảm aspirin hoặc thuốc chống viêm khác, có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày. Nếu đó không phải là một lựa chọn, hãy chắc chắn để có những loại thuốc này với thực phẩm.

Thay thế thuốc

Một số người có thể tìm thấy miễn khó tiêu thông qua các phương pháp sau đây, mặc dù cần nghiên cứu thêm để xác định hiệu quả:

Uống trà thảo dược với bạc hà.

Phương pháp tâm lý, bao gồm các kỹ thuật thư giãn, liệu pháp nhận thức và thôi miên.

Sử dụng thảo mộc STW 5, điều này được thực hiện với bạc hà và cây ca rum. Hãy nhớ rằng có một nguy cơ đi kèm với các loại thảo mộc dùng, vì chúng không quy định.
Theo dieutri

– Yếu tố tâm lý, thần kinh: Sự giận dữ, cáu gắt sẽ gây ức chế tiết dịch, làm giảm nhu động của dạ dày – ruột, ngược lại sự sợ hãi lại gây kích thích tăng tiết, tăng nhu động, tăng dòng máu đến niêm mạc dạ dày… Những yếu tố này tác động liên tục, hàng ngày làm rối loạn chức năng vận động, phát sinh các triệu chứng.

– Vấn đề ăn uống, sinh hoạt cũng là một nguyên nhân khi mà cuộc sống của chúng ta có nhiều tác động qua lại: ăn quá nhanh, nhai không kỹ, giờ ăn thất thường, ăn nhiều gia vị, thức ăn không phù hợp… đều có thể gây ra các triệu chứng chậm tiêu.

– Nhiễm vi khuẩn HP(helicobacter pylori): Người ta thấy rằng có HP (+) ở 50% bệnh nhân bị chậm tiêu cơ năng, gấp 3 lần so vơí nhóm chứng, điều trị tiệt trừ HP giúp cải thiện một số triệu chứng lâm sàng của chậm tiêu.

Cơ chế bệnh sinh của chậm tiêu chức năng

Cơ chế gây chậm tiêu rất phức tạp, hiện vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng. Có một số thuyết đề cập đến cơ chế gây bệnh:

– Do rối loạn vận động dạ dày – ruột: có thể là kém vận động vùng hang vị, tăng vận động không hiệu lực hoặc rối loạn vận động tá tràng không đồng bộ với dạ dày làm mất hiệp đồng giữa dạ dày và tá tràng dẫn đến giảm khả năng làm vơi dạ dày.

– Do rối loạn nhạy cảm dạ dày – ruột: tăng cảm giác đau, tăng nhu động, tăng cảm giác về lượng thức ăn chứa trong dạ dày ruột,…

Một số loại chậm tiêu cơ năng

– Theo rối loạn chức năng:

Rối loạn chức năng vận động: chậm tiêu thể tăng trương lực, chậm tiêu thể giảm hoặc mất trương lực dạ dày.

Rối loạn chức năng tiết dịch: Chậm tiêu thể tăng toan, tăng tiết dịch và chậm tiêu thể giảm toan, giảm tiết.

– Theo triệu chứng lâm sàng:

Chậm tiêu dạng loét: các triệu chứng của bệnh nhân như có tổn thương loét trong ống tiêu hóa, mô tả của họ rất điển hình. Những trường hợp này khi được nội soi thực quản, dạ dày, tá tràng thì hình ảnh bình thường.

Chậm tiêu dạng vận động: các triệu chứng biểu hiện ra là những cơn tăng nhu động có vẻ như bất thường. Người bệnh cũng có thể có triệu chứng đầy bụng, chướng hơi, nhiều lúc như không có cơ co

Chậm tiêu không đặc hiệu: các triệu chứng không rõ ràng, không điển hình, mơ hồ.

Theo bệnh

Cây mùi tàu được dùng làm rau gia vị, ăn sống hoặc nấu canh. Theo Đông y, mùi tàu có vị the, tính ấm, mùi thơm hơi hắc, công dụng kích thích tiêu hóa, mạnh tì vị, khử độc, giải khí trướng, khử thấp nhiệt, trừ hàn tà…

Mùi tàu

Trị chứng ăn không tiêu: Khi bị lạnh bụng, ăn không tiêu, đầy trướng bụng thì lấy 50 gr rau mùi tàu rửa sạch, thái nhỏ, một củ gừng tươi nhỏ rửa sạch giã nát. Hai thứ trên cho vào niêu đất, đổ ba bát nước (bát ăn cơm) sắc khi còn một bát chia uống hai lần trong ngày. Mỗi lần uống cách nhau bốn giờ.
Trị chứng chướng khí, thở mệt: Lấy rau mùi tài tươi rửa sạch, phơi khô nơi thoáng mát. Mỗi lần sắc 30 – 40 gr với hai bát nước còn 2/3 bát thì chia uống làm hai lần.
Trị chứng đầy hơi: Khi bị đầy hơi, cảm sốt lấy 10 – 16 gr rau mùi tàu rửa sạch, vò nát, hãm như hãm chè tươi, chia uống nhiều lần trong ngày.
Trị chứng sổ mũi, sốt nhẹ do nhiễm lạnh: Lấy 20 gr rau mùi tàu rửa sạch, thái khúc, 30 gr thịt bò băm nhỏ, vài lát gừng tươi. Đem nấu chín với 400 ml nước. Món này ăn nóng. Khi ăn cho thêm ít hạt tiêu. Sau khi ăn xong, đắp chăn kín cho ra mồ hôi sẽ khỏi.