Củ tam thất và hoa tam thất có lẽ không còn xa lạ trong cuộc sống của chúng ta. Trong Đông Y, tam thất và hoa tam thất là một trong những bài thuốc kì diệu chữa được nhiều bệnh. Từ xưa chúng ta luôn được thấy ông hay bà của mình chữa bệnh bằng tam thất và hoa tam thất. Có bao giờ bạn thắc mắc tại sao tác dụng của tam thất và tác dụng của hoa tam thất lại kì diệu đến vậy?

Tác dụng của tam thất hiệu quả nhờ vào đặc điểm:

– Tam thất còn được gọi là tam thất bắc, sâm tam thất, kim bất hoán, nhân sâm tam thất, điền thất… Tên khoa học của tam thất là: Panax Pseudoginseng Wall (Panax repens Maxim), thuộc họ Ngũ gia bì (Araliaceae).
– Tam thất phải trồng từ 3-7 năm mới thu hoạch được củ, đem sấy khô và làm thuốc.
– Tam thất có vị ngọt hơi đắng, tính ôn.

Đặc điểm của hoa tam thất:
– Hoa tam thất có vị ngọt, không đắng như củ tam thất, tính mát.
– Hoa tam thất được thu hoạch dưới dạng búp non chưa nở, nụ được sấy hoặc phơi khô rồi mới chế biến thành thuốc.

Tác dụng của tam thất đối với sức khỏe con người:

– Giúp tim chống lại những tác nhân gây loạn nhịp. Tam thất có chứa chất noto ginsenosid chống lại xơ vữa động mạch, tăng sức chịu đựng của cơ thể khi thiếu oxy, ngăn chặn sự thẩm thấu của mao mạch và hạn chế các tổn thương do thiếu máu.
– Cầm máu, tiêu máu, tiêu sưng.
– Kích thích hệ miễn dịch khỏe mạnh.
– Rễ cây tam thất có tác dụng gây hưng phấn hệ thần kinh. Tuy nhiên lá tam thất lại có tác dụng ngược lại, kéo dài thời gian của thuốc an thần.
– Giảm đau.

Củ tam thất có tác dụng gì

Tác dụng của hoa tam thất:

– Làm mát, giải nhiệt cơ thể.
– Cầm máu, giảm đau, tiêu sưng, tiêu máu.
– An thần, tốt cho hệ thần kinh.
– Tăng cường hệ miễn dịch, giảm các tế bào độc hại như tế bào ung thư.
– Giảm khả năng đột quỵ
– Hạn chế tối đa bệnh huyết áp cao.
– Giảm thiểu các bệnh về gan như: men gan cao, gan nhiễm mỡ…
– Làm đẹp da, chống lão hóa da.
– Chữa các bệnh liên quan đến tiểu đường.
– Chữa các bệnh ù tai, tai điếc.
– Phòng chống suy giảm trí nhớ, tăng tuổi thọ.
– Phục hồi sức khỏe và vitamin cho phụ nữ sau sinh.

Tác dụng của hoa tam thất

Cách sử dụng đúng để phát huy tác dụng của tam thất và hoa tam thất như sau:
Như những bài thuốc nam thông thường. Hàng ngày bạn sắc 2-3 gram tam thất hoặc hoa tam thất với nước sôi. Định lượng tam thất hay hoa tam thất tùy theo bệnh của bạn. Sau khi pha tam thất hay hoa tam thất với nước sôi, bạn thưởng thức chúng như uống trà. Khi hết lại rót tiếp tục nước sôi vào cho đến khi không còn vị ngọt, đắng của thuốc mới thôi.

Mỗi lần uống cách nhau từ 6-12 giờ tùy theo bệnh.

Hãy tham khảo bác sĩ để có cách điều trị tốt nhất nhé!

Kể ra uống trăm loại trà, nhưng ‘độ thấm’ đẹp da hẳn phải bàn tới tam thất. Các mẹ đã từng biết về loại cây này chưa?

Nhân dịp bà chị em đi ra Hà Nội, lại khéo đem về một gói bột nâu nâu, thơm thơm, bảo họ hàng của nhân sâm. Trước giờ rõ biết nhân sâm (loại của quý em còn chưa dám đụng) có tác dụng làm đẹp từ trong ra ngoài, còn giờ bảo tam thất anh em của nó thì thật tình cũng chưa nghe bao giờ. Bà chị em thì giải đáp thế này: Thực chất, nhân sâm và tam thất là hai vị thuốc quý có cùng một chi (Pnax) và cùng một họ (Araliaceae), được Đông y xếp vào loại “thượng phẩm” từ xa xưa. Muốn sử dụng tam thất ‘thần kì’ làm đẹp thì có thể dùng cả uống lẫn đắp mặt.

Lần mò trên mạng thì em còn được biết thêm, chuyên gia Y học cổ truyền Trần Thúc Trường đã sử dụng và da mặt bà hồng hào, mịn khỏe không tỳ vết, còn được ví như U50 dù tuổi đã 70. Bà là khách mời được phỏng vấn trên chương trình truyền hình và chia sẻ: “Có thể dùng hoa tam thất để pha trà uống hoặc dùng bột tam thất để uống trực tiếp, nấu với canh, pha vào rượu để uống.”

Đông y cho rằng, những vấn đề này đều có một điểm chung là bắt nguồn từ việc thiếu khí huyết. Thành phần hoạt huyết (chất saponin và flavonoids) trong tam thất rất mạnh, có thể thúc đẩy tuần hoàn máu, lọc máu và loại bỏ cặn bã trong thành mạch máu.

Khi làm tốt chức năng này, sẽ giúp ích cho làn da, làm mờ các vết thâm nám, giảm nhăn, có tác dụng phòng ngừa rất hiệu quả làn da xấu đi theo thời gian. Ngoài ra thì tác dụng điều hòa kinh nguyệt liên quan trực tiếp tới da dẻ chị em cũng được nhắc tới.

Đây là một vài bí quyết làm đẹp từ tam thất dân gian hay áp dụng:
Uống trà hoa và bột tam thất

Công dụng được nhắc tới là: hỗ trợ trị mụn, thâm, nám và làm trắng da hiệu quả. Tuy nhiên cần kiên trì và sử dụng đều đặn.

Bạn sử dụng từ 3-5 hoa tam thất, pha cùng 200ml nước sôi hoặc bạn có thể dùng 2-3 hoa cho vào ly nước sôi và ngâm khoảng 10-20 phút, với bã hoa thì bạn có dùng để xào thịt như một món rau.

Đối với bột thì bạn chỉ nên dùng mỗi ngày không quá 10g, có thể chia thành 2-3 lần uống và mỗi lần uống khoảng 1-3g.

Lưu ý: Tùy theo thể trạng và cơ thể, nên bạn cần cẩn thận dù tam thất là loại thảo dược tốt, bạn nên thực hiện theo hướng dẫn của chuyên gia Đông y.

Ngoài hoa, bạn cũng có thể dùng nụ khô để pha trà, uống hàng ngày sẽ giúp tinh thần được sảng khoái, da dẻ hồng hào.

Trị nám và tàn nhang

Dân gian mách có thể dùng bột tam thất+ mật ong, nếu có thể thì bạn nên ngâm ủ hỗn hợp ít nhất 2 ngày trước khi sử dụng. Mỗi ngày 2 lần vào buổi trưa và tối, bạn lấy 1 thìa nhỏ để ăn hoặc đắp hỗn hợp này lên mặt.

Làm trắng da

Phấn hoa+ tam thất+ hồng sâm. Hỗn hợp bột mịn của 3 loại này bạn hòa lẫn để với nước sạch vừa đủ, dùng để đắp mặt, có tác dụng dưỡng da trắng trẻo, hồng hào.

Kể ra thì đây là thảo dược, nên cần thận trọng khi sử dụng, bởi tốt quá mà dùng nhiều thì cũng hại. Chị nhà em vẫn hay tìm các loại nguyên liệu tự nhiên về dùng, thì nên mua tại nơi uy tín, và tham khảo cả ý kiến nhà chuyên môn hoặc các tài liệu thiết thực thì mới áp dụng. Các chị nào đã thử qua thì cho em xin tý kinh nghiệm nhé.

Đông y Trung Quốc gọi tam thất là “thần dược nước Nam”

Tam thất có nhiều ở Việt Nam, và là một thảo dược có giá trị cao, nên được người Trung Quốc gọi là “Nam Quốc thần thảo” hay thần dược nước Nam. Tam thất là một vị thuốc Đông y nổi tiếng, có tác dụng hoạt huyết bổ máu.

Trong những năm gần đây, tam thất được tìm kiếm và nhận được những lời tán dương khen ngợi lớn của những người yêu thích chăm sóc sức khỏe theo cách của Đông y.

Tam thất khá cứng, đa số người thích uống tam thất bằng hình thức xay thành bột. Khi sử dụng có tác dụng tan ứ cầm máu.

Trước đây người ta dùng tam thất để hỗ trợ điều trị các bệnh như ho ra máu, nôn ra máu, chảy máu cam, chảy máu tử cung, chảy máu sau chấn thương, khó chịu ở bụng, sưng đau. Hiện nay, tam thất lại được công nhận là vị thuốc bổ dưỡng, có thể loại bỏ tàn nhan, giảm nếp nhăn, giúp làm đẹp, chăm sóc sức khỏe tim mạch huyết quản.

Dù là vị thuốc tốt, nhưng các chuyên gia Đông y Trung Quốc vẫn khuyên người dân nên cẩn thận khi sử dụng.

Những nhóm người nên sử dụng tam thất

1, Bệnh nhân bị bệnh tim mạch

Tam thất có tác dụng phòng ngừa và điều trị đối với bệnh tim mạch và bệnh mạch não. Chống huyết khối, cải thiện tình trạng thiếu máu cơ tim, đau thắt ngực.

2, Bệnh nhân huyết áp cao, cholesterol cao và thiếu máu

Tam thất có tác dụng tốt trong việc làm giảm huyết áp, đặc biệt có tác dụng làm giảm đáng kể huyết áp tâm trương, có thể làm rộng mạch máu ở một bộ phận nào đó một cách hiệu quả.

Khi kết hợp tam thất và nhân sâm cũng có thể làm phong tỏa các tế bào, giúp các phân tử canxi hoạt động dễ dàng, thông mạch, lưu trữ phân tử canxi lại trong các tế bào, mang lại hiệu quả thông mạch máu, đồng thời có thể làm tăng tỉ lệ mắc bệnh huyết áp.

3, Các loại bệnh nhân có bệnh về máu (ho ra máu, nôn mửa ra máu, tiểu máu, đi ngoài ra máu, đi tiểu ra máu, ứ máu)

Điều trị ho ra máu thường uống khoảng 2-3 gram bột tam thất, mỗi ngày 2-3 lần.

Điều trị giãn phế quản, bệnh nhân lao phổi dẫn đến ho ra máu và áp xe phổi, uống một lượng thuốc vừa đủ có thể làm cầm máu, giảm ho, long đờm và giảm đau.

4, Người cơ thể yếu ớt, hệ miễn dịch thấp

Tam thất là vị thuốc có thể điều chỉnh cơ thể 2 chiều, giúp cơ thể tăng cường khả năng thích nghi và giúp cơ thể nâng cao khả năng thích nghi hơn trong môi trường sống khó khăn, bất lợi. Đồng thời là vị thuốc có thể điều trị cũng những bồi bổ sức khỏe có nguồn gốc tự nhiên, an toàn.

Chất đa đường trong tam thất còn là một thành phần polysaccharide có hiệu quả để tăng cường miễn dịch và có thể thúc đẩy chức năng của đại thực bào. Samponin trong tam thất cũng có thể gia tăng tổng số bạch huyết bào trong máu đến một mức độ nhất định, cải thiện kháng thể miễn dịch hài hòa.

Những người không nên sử dụng tam thất

1, Cấm sử dụng ở phụ nữ mang thai

Phụ nữ trong thời kỳ mang thai, cấm sử dụng bột tam thất. Cũng giống như nhiều loại thuốc tây khác, phụ nữ mang thai không nên tuỳ tiện uống thuốc, kể cả thuốc Đông y.

2, Khi đang có bệnh cảm lạnh

Người bị cảm lạnh, cảm gió không nên uống hoa tam thất. Bởi vì hoa tam thất vốn có tính hơi lạnh, sau khi uống sẽ khiến cho người bệnh trở nên lạnh hơn, bệnh càng them nặng.

Tuy nhiên bột tam thất lại thuộc tính ấm, nên người bệnh này có thể sử dụng. Nhưng đối với người bị cảm nhiệt, lại cần chú ý không nên uống.

3, Không sử dụng tam thất kết hợp với đậu xanh, các loại cá, thực phẩm vị chua và thức ăn lạnh

Bởi vì những thực phẩm này có thể gây ra sự giảm hấp thụ các chất dinh dưỡng khác của cơ thể một cách đáng kể.

4, Phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt không nên sử dụng bột tam thất

Bột tam thất có tác dụng thúc đẩy tuần hoàn máu, bổ máu, nếu chị em sử dụng trong thời gian kinh nguyệt, dễ dẫn đến chảy máu quá nhiều. Nhưng đối với những người kinh nguyệt không đều và ứ kinh, tắc kinh, thì lại nên sử dụng một ít bột tam thất để điều hoà kinh nguyệt, làm thông kinh.

5, Người bị dị ứng với tam thất

Trước khi muốn sử dụng bột tam thất, bạn nên hiểu đặc điểm của cơ thể mình, liệu có bị mẫn cảm, dị ứng hay không. Một khi có dấu hiệu dị ứng hoặc phản ứng lạ sau khi uống thuốc thì lập tức phải dừng uống.

Tuy nhiên, số người có triệu chứng dị ứng với tam thất không nhiều, vì thế bạn không nên quá lo lắng.

Bác sĩ lưu ý: Không nên ăn tam thất trong thời gian dài

Các bác sĩ cho biết, tác dụng chính của bột tam thất là để bổ máu liên quan đến yếu tố tuổi tác của người bệnh. Vì vậy không nên sử dụng lâu dài, đặc biệt là những người có tiền sử bệnh xuất huyết não có thể dẫn đến nguy cơ xuất huyết não xảy ra.

Ngoài ra, hiện nay nhiều loại thuốc thảo dược vẫn còn tồn dư nhiều chất bảo quản thực vật, thuốc trừ sâu. Vì vậy sử dụng thuốc lâu dài sẽ có những tổn thương cho gan và thận ngoài ý muốn.

Củ Tam thất thường có hình giống như con ốc đá hay hình trụ, nhưng theo những người có kinh nghiệm thì củ nào giống ốc đá, màu xám xanh hơi đen hoại nâu, bóng sáng là tốt. Bên ngoài củ Tam thất thường có vết bám vàng ngang hay vết lõm và có cả những lằn dọc không liên tục nữa. Đầu củ có nhiều mấu. Đó là dấu vết của thân cây hàng năm chết đi để lại. Cây càng nhiều mấu thì tuổi càng nhiều là vậy.

Thịt củ Tam thất chắc, khó có thể bẻ bằng tay. Nếu dùng vật nặng đập vỡ thì vỏ và lõi thường tách rời nhau. Mặt cắt cũ có màu xám hơi xanh hoặc vàng đất hoại xám trắng. Củ Tam thất nào có ruột màu xám xanh, mịn chắc không có vết nứt xốp là tốt nhất.  Các phiến Tam thất có màu xám xanh  hay xám nâu, mịn chắc không nứt là tốt.

Giá Tam thất trên thị trường thường tính theo số lượng củ. Củ nhỏ giá thấp, củ to đắt hơn, 100g thường từ 15.000đ cho tới 40-50.000đ (tuỳ theo nhiều hay ít củ trong một lạng). Bạn không nên chú ý tới các củ to và nhiều mấu sần sùi. Hãy xem kỹ để tránh mua phải củ ghép, củ có chì  bên trong…

Công dụng của Tam thất – Vàng không đổi

Tam thất là một trong những vị thuốc có tác dụng nhiều mặt, mà tác dụng nào cũng đáng tin cậy cả. Vì vậy người xưa, nhất là trong nhà có phụ nữ thì Tam thất được quý hơn vàng vì có những lúc bệnh cấp, có vàng cũng chưa chắc đổi được Tam thất mà dùng. Vì vậy mới có tên “vàng không đổi”.

Theo YHCT, Tam thất có vị ngọt, hơi đắng, tính ôn, vào Kinh, Can, Vị, Tâm, Phế, Đại tràng, có tác dụng hoá ứ, cầm máu, tiêu thũng, giảm đau, bổ khí huyết, (dùng chín) dùng chữa tất cả các chứng xuất huyết, ngã đau sưng bầm tím, đau tức ngực, u bướu, huyết ứ, bế kinh, thống kinh, sản hậu huyết hư gây đau bụng, các loại mụn nhọt sưng đau, khí huyết lưỡng hư, tức ngực…
Chú ý: Phụ nữ có thai cần cẩn thận khi dùng.
Người huyết nhiệt không dùng.

Xin giới thiệu một số bài thuốc đơn giản theo kinh nghiệm hay theo y văn cổ thường dùng có Tam thất. Bạn hãy tự chọn bài thuốc nào phù hợp với mình để sử dụng (những bài thuốc này chỉ phù hợp với bệnh vừa và nhẹ).

* Chữa nôn ra máu: Gà 1 con làm sạch bỏ lòng
Tam thất bột 5g
Nước ngó sen: cốc (200ml)
Rượu lâu năm: nửa chén (15ml)
Hầm cách thuỷ để ăn, cách ngày ăn 1 lần, đến khi khỏi
*Chữa ho ra máu, chảy máu cam, đi ngoài, đi tiểu ra máu
Đá hoa: 12g (nung)
Tam thất: 10g
Than tóc rối tồn tính: 4g
Tán bột chia làm 2 lần uống với nước chín sẽ khỏi.
* Đi tiểu ra máu:
Tam thất bột: 4g
Nước sắc Cỏ bấc đèn và Gừng tươi: vừa đủ (200ml)
Uống ngày 2 lần tới khi ngừng.
* Xuất huyết đại tràng: Tam thất bột: 8g
Rượu trắng nhẹ  20 độ vừa đủ trộn với bột .
Uống ngày 2 lần với Tứ vật thang (Thục địa chế rượu: 10g, Bạch thược: 10g, Đương quy tẩm rượu sao: 10g, Xuyên thang: 10g)
Uống vài ba lần sẽ khỏi
* Loét hành tá tràng và dạ dày:
Tam thất bột: 12g
Bạch cập: 9g
Mai mực: 3g
Nghiền bột mịn, ngày uống 3 lần, mỗi lần 3g uống từ 15-21 ngày.
* Lỵ ra máu:
Bột Tam thất: 12g
Nước gạo nếp vừa đủ.
Uống từ 2-3 ngày.
* Xích bạch đới:
Bột Tam thất 5g uống với 15ml rượu nóng.
* Đau bụng  kinh:
Bột Tam thất: 5g. Uống trước khi hành kinh 3 ngày cho tới khi có kinh, nếu hết đau thì ngừng.
* Sau khi đẻ máu ra nhiều: Bột Tam thất 6g hoà với nước cháo uống hàng ngày.
* Bệnh mạch vành: phòng và chữa.
– Bột Tam thất 3g ngày uống 5 lần liên tục tới khỏi.
– Bột Nhân sâm và bột Tam thất: mỗi thứ 1.5g, uống ngày 2 lần liên tục tới khỏi
– Bột Tam thất: 1,5g
Bột Ngọc trai: 0,3g
Bột Xuyên bối mẫu: 3g.
Uống ngày 2 lần, liên tục tới khỏi.
* Đau tức ngực:
Bột Tam thất: 8g
Uống với 15ml rượu nóng. uống hàng ngày, lâu dài
* Thấp tim:
Bột Tam thất: 1g, uống ngày 2-3 lần; làm chậm quá trình phát triển của bệnh.
* Vết thương phần mềm bầm tím:
Bột Tam thất một ít.
Dấm vừa đủ
Trộn đều đắp lên vết thương.
Nếu vết thương bị loét thì rắc thẳng bột Tam thất lên sẽ lành.
* Bị ngã hoặc đánh mà vết thương bầm tím lâu không hết:
Tam thất uống 5g, nhai nát đắp lên.
* Bị đánh hoặc ngã có vết thương kín trong nội tạng.
Bột Tam thất: 15g
Cua sống: 1 con.
Làm sạch cua, giã nát, trộn đều, uống với rượu nóng. Cứ 2 ngày/lần tới khi hết đau.
* Nam giới bị viêm tiền liệt tuyến:
Tam thất sống: 3g. Nhai rồi nuốt hàng ngày vào sáng sớm.
* Đau mắt đỏ lâu ngày không khỏi:
Mài Tam thất với nước rồi bôi xung quanh mí mắt (bôi ngoài).
* Sưng đau không rõ nguyên nhân: Hoà bột Tam thất với dấm, đắp ngày 2 lần.
* Mụn nhọt các loại:
Nhũ hương, Tam thất, Mộc dược, Huyết kiệt, Hài nhi trà, mỗi thứ 8g
Bằng phiến: 4g.
Xạ hương: 0,8g.
Nếu xưng đỏ da: gia bột Hoàng liên 4g
Nếu loét :  gia  bột Khinh phấn: 4g
Mụn nước chảy: gia bột Long cốt nung 4 g.
Mụn lâu không liền miệng: gia bột Ngọc trai: 4g, bột Mai cua cả gạch: 8g
Nếu mụn đang sưng: trộn  với Dấm mà đắp
Nếu mụn đã vỡ mủ: rắc bột khô
Viêm tĩnh mạch nông: Uống bột Tam thất 2 lần/ngày, mỗi lần 2g

* Bổ dưỡng:
Chóng mặt do thiếu máu:   Tam thất 3g, Chim bồ câu 1 con.  Hấp cách thuỷ ăn hàng ngày.
Khí huyết lưỡng hư: Tam thất: 3g, Nhân sâm: 3g.  Nghiền bột ăn với bánh vào buổi sáng hàng ngày.
Thật khó có vị thuốc nào chữa được cả bệnh nội lẫn bệnh ngoại thương, vừa cầm máu lại vừa bổ máu như Tam thất. Tam thất dễ dùng, uống lâu dài không có tác dụng phụ.
Nhưng chú ý: người huyết nhiệt tuyệt đối không nên uống.
Đọc xong bài này, bạn sẽ hiểu tại sao Tam thất là thứ thuốc “Vàng không đổi”

Ds. Bùi Thị Trường

Tam thất thường dùng cho phụ nữ sau khi sinh, người mới ốm dậy, người già yếu. Gần đây người ta phát hiện ra tam thất cũng có tác dụng ngăn chặn sự phát triển của các khối u.

Hiện nay người ta sử dụng tam thất trong các món ăn để tăng sự bổ dưỡng và có tác dụng chữa bệnh.

– Phụ nữ sau sinh có thể dùng gà ác hấp tam thất: Gà ác 1 con, tam thất thái lát 30g, đương quy 08g, kỷ tự 16g, đại táo 20g. Các vị thuốc nhồi vào bụng gà, hầm cách thủy 2 tiếng. Món ăn có tác dụng bồi bổ cơ thể, tiêu huyết ứ, huyết xấu trong cơ thể sản phụ, hồi phục nhanh sức khoẻ.

– Người suy nhược cơ thể, suy nhược thần kinh: Tim lợn 1 quả, tam thất 30g, long nhãn 16g, đương quy 6g, đảng sâm 16g, hạt sen 20g. Hấp cách thủy 30 phút.

– Thống kinh (đau bụng khi hành kinh): Tam thất 20g hòa với nước ấm hoặc cháo loãng uống 10 ngày trước kỳ kinh. Tam thất có tác dụng hoạt huyết, chỉ đau.

– Đau thắt ngực do bệnh mạch vành: Tam thất 20g, đan sâm 20g sắc uống hoặc lấy nước nấu cháo. Ăn liên tục trong vài tháng.

– Người bị ung thư, ngoài các thuốc đặc trị có thể dùng thêm tam thất sống (chưa sao) hỗ trợ điều trị: Tam thất rửa sạch, thái lát. Các món ăn cho vài lát tam thất nấu cùng. Ngày ăn 30 – 40g tam thất.

– Những trường hợp chảy máu bầm tím do chấn thương, ho ra máu, rong kinh rong huyết, chảy máu cam: Dùng bột tam thất hòa nước ấm uống hàng ngày, mỗi ngày 20g.

Các món ăn trên thích hợp với những người yếu mệt sau khi ốm dậy hoặc phụ nữ sau khi sinh mất máu, những người mắc bệnh tim.

Theo – Sức khỏe & Đời sống