Các thực phẩm tốt cho gan bao gồm hai nhóm chính: Nhóm thứ nhất là nhóm thực phẩm thúc đẩy các tiến trình loại bỏ độc tố của gan và nhóm thứ hai là nhóm chứa các chất chống oxy hóa cao, có khả năng bảo vệ gan trong tiến trình loại bỏ độc tố thâm nhập.

Các thực phẩm tốt cho gan

Tỏi: Tỏi có chứa allicin, là một hợp chất sulphur mà gan cần để tiến hành chức năng khử độc. Tỏi giúp gan kích hoạt các enzym để loại bỏ độc tố ra ngoài cơ thể như thủy ngân, các phụ gia thực phẩm có độc tính…

Chỉ cần một nhánh tỏi trắng mỗi ngày có thể kích hoạt enzym của gan. Enzym này giúp cơ thể tăng cường thải độc tố. Ngoài allicin tỏi cũng chứa hàm lượng cao selenium, hai hợp chất tự nhiên hỗ trợ trong giải độc gan, phòng ngừa ung thư gan.

Bưởi, cam: Chứa nhiều vitamin C và chất chống oxy hóa, bưởi giúp tăng quá trình thanh lọc chất độc của gan. Một ly nước ép bưởi, cam tươi giúp đẩy mạnh quá trình tạo thành các enzym giải độc gan và đào thải những chất gây ung thư và độc tố khác.

Củ cải đường và cà rốt: Cả hai loại rau củ trên đều chứa hàm lượng cao flavonoid thực vật và beta-carotene, giúp kích thích và cải thiện chức năng gan. Trong củ cải và cà rốt chứa hàm lượng cao chất pectin một chất có tác dụng thải độc cực kì hiệu quả.

Các loại rau lá xanh có khả năng giải độc gan.

Các loại rau lá xanh: Rau chân vịt (cải bó xôi), mồng tơi, rau ngót, rau khoai lang, rau muống …

Rau lá xanh là một trong những loại thực phẩm có khả năng giải độc gan. Loại rau này có thể ăn sống hoặc nấu chín hoặc ép nước uống. Với hàm lượng cao chlorophylls có thể trung hòa kim loại nặng, hóa chất, thuốc trừ sâu, các loại thực phẩm độc, lá xanh có khả năng loại bỏ chất độc trong máu, bảo vệ chức năng gan.

Bơ: Đây là thực phẩm giàu chất dinh dưỡng giúp cơ thể sản xuất nhiều glutathione. Glutathione là chất cần thiết trong quá trình chuyển hóa các độc tố trong cơ thể. Các nghiên cứu gần đây chỉ ra nếu thường xuyên ăn bơ sẽ giúp cải thiện chức năng gan.

Táo: Táo chứa hàm lượng cao pectin giúp làm sạch độc tố trong đường tiêu hóa và hỗ trợ gan trong đào thải chất độc khỏi cơ thể.

Dầu oliu: Dầu thực vật được ép lạnh từ oliu, cây gai dầu và hạt lanh rất tốt cho gan nếu sử dụng thường xuyên. Dầu oliu cung cấp chất lipid có thể hút được các chất độc hại trong cơ thể. Bằng cách này, dầu oliu giúp giảm bớt gánh nặng cho gan trong việc đào thải độc tố.

Bông cải xanh: Ăn bông cải xanh sẽ làm tăng hàm lượng glucosinolate trong cơ thể, đây là enzym tự nhiên bổ sung cho enzym được gan sản xuất. Enzym tự nhiên giúp tăng đào thải chất độc ra khỏi cơ thể, do đó làm giảm các nguy cơ gây ung thư.

Cà rốt chứa flavonoid và beta-carotene giúp cải thiện chức năng gan.

Củ dền: Có tác dụng ngăn chặn các kim loại nặng, nhờ đó sẽ làm nhẹ đi gánh nặng của gan. Sắc tố màu beta cyanin trong củ dền đỏ có thể ngăn ngừa chứng mệt mỏi, giúp gan giải độc, tạo hiệu ứng dây chuyền đến mạch máu bằng việc loại bỏ các độc tố trong gan và chống sự hình thành các lớp mỡ.

Chanh: Chúng ta đều biết rằng những trái cây thuộc họ cam quýt như chanh rất giàu vitamin C. Chanh có công dụng giúp lọc bỏ các chất độc ra khỏi cơ thể và hỗ trợ hệ tiêu hóa. Sáng sớm uống một ly chanh nóng có thể giúp “dọn dẹp” gan, đồng thời kích thích gan hăng say hơn với trách nhiệm khử độc. Uống chanh nóng cũng kích thích sự tổng hợp mật giúp làm sạch bao tử và ruột, kích thích nhu động ruột.

Quả óc chó: Quả óc chó chứa hàm lượng cao amin arginine giúp tăng giải độc amoniac. Quả óc chó cũng chứa hàm lượng cao glutathione và acid béo omega 3 giúp hỗ trợ quá trình giải độc gan.

Bắp cải: So với các loại rau củ khác, bắp cải chiếm ưu thế hơn về lượng các vitamin dồi dào. Bắp cải rất dễ mua, dễ chế biến, dễ ăn. Không chỉ là món ăn ngon, bắp cải còn được mệnh danh là “thần dược” cho gan và ngăn ngừa ung thư hiệu quả.

Đối với gan, bắp cải kích thích hoạt động của các enzym nhằm tăng cường chức năng giải độc gan. Trong số đó, bắp cải giúp đào thải khoảng 50% độc tố phóng xạ nguy hiểm. Bắp cải có chứa chất kiềm giúp trung hòa và đẩy lùi các chất béo trong cơ thể. Từ đó hạn chế nguy cơ ung thư.

Nghệ: Thành phần chính trong củ nghệ là curcumin. Chất curcumin trong nghệ giúp làm sạch gan, lọc máu, tăng cường chức năng tiêu hóa và loại bỏ các độc tố trong cơ thể. Ngoài ra, nghệ còn giúp cơ thể tiêu hóa chất béo và có tác dụng kích thích túi mật sản sinh nhiều mật hơn, đồng thời giúp làm sạch các gốc tự do.

Những thực phẩm không tốt cho gan

Rượu, bia: Rượu là loại thức uống có cồn và được hấp thụ trực tiếp vào máu chứ không cần phải thông qua quá trình tiêu hóa như các loại thức ăn khác. Chính vì vậy, uống càng nhiều rượu càng khiến gan phải lọc thải nhiều hơn, điều này rất bất lợi cho gan. Uống rượu nhiều là nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ, xơ gan và ung thư gan.

Thức ăn nhanh: Ăn quá nhiều thức ăn nhanh, chế độ ăn nhiều chất béo và đường có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho gan.

Chất béo chuyển hóa (transfat): Có trong các loại thực phẩm chiên rán, xào bằng dầu mỡ tái chế có nhiều trong thức ăn nhanh, quẩy, bánh rán, mỳ tôm … là chất độc hại cho gan.

Muối: Ăn quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp và cũng có thể dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ. Vậy nên bạn cần tuyệt đối hạn chế các món ăn nhiều muối như thịt xông khói và xúc xích…

Măng tươi: Măng là thực phẩm được sử dụng rộng rãi. Tuy nhiên, một số loại măng, đặc biệt là măng tươi có thể gây ngộ độc, thậm chí dẫn đến tử vong. Trong măng tươi có hàm lượng cyanide rất cao, khi ăn phải măng có chứa nhiều cyanide, dưới tác động của các enzym đường tiêu hóa, cyanide biến thành axit cyanhydric (HCN), là một chất cực độc với cơ thể, gây hại cho gan.

Ăn nhiều thịt: Trong thịt chứa nhiều chất béo no và cholesterol, khả năng phân giải của gan và thận đối với các chất này kém hơn rất nhiều so với các chất béo có nguồn gốc thực vật. Nên hạn chế ăn thịt để giảm tải gánh nặng cho gan và thận.

Chất ngọt nhân tạo: Aspartame, Splenda NutraSweet, Equal… đều là các chất ngọt nhân tạo, nếu tiêu thụ quá nhiều có thể tạo ra phản ứng độc hại trong cơ thể, đặc biệt là gan vì gan phải làm việc trực tiếp để xử lý chúng.

Chất ngọt nhân tạo gây hại gan.

Trong thịt chứa nhiều chất béo no và cholesterol, khả năng phân giải của gan và thận đối với các chất này kém hơn rất nhiều so với các chất béo có nguồn gốc thực vật. Nên hạn chế ăn thịt để giảm tải gánh nặng cho gan và thận.

Hai món ăn thay thuốc chữa gan nhiễm mỡ:

Cháo thủ ô – táo đỏ: bột hà thủ ô 30g, gạo tẻ 75g, táo đỏ 8 quả (có thể đại táo 5 quả). Táo đỏ sau khi rửa sạch cùng gạo tẻ cho vào nồi, thêm bột hà thủ ô (khuấy loãng với ít nước lạnh), trộn đều, sau khi đun sôi lại múc ra chén. Tốt nhất dùng ăn sáng lúc bụng đói.

Canh trai – đậu phụ: con trai 2 con (khoảng 150g), rửa sạch, cho vào nồi xào sơ, thêm 1 chén nước, đun sôi bằng lửa to, đổ vào đậu phụ, nấu sôi lại, thêm bột nêm, muối. Dùng ăn riêng, cũng có thể làm món phụ.

Kim tiền thảo.

Uống sữa đậu nành, ăn đậu phộng chữa gan nhiễm mỡ:

Một người bệnh 70 tuổi, kiên trì tập luyện buổi sáng, bên cạnh đó, mỗi bữa sáng uống sữa đậu nành thay uống sữa bò, ăn đậu phộng. Kiên trì như thế vài năm gan nhiễm mỡ biến mất hoàn toàn. Chú ý: một là sữa đậu nành cần đun thật sôi; hai là không uống quá nhiều, để tránh rối loạn tiêu hóa; ba là trước khi uống cần dùng trước một ít thức ăn khô, không bụng đói.

Người bệnh viêm túi mật thích hợp dùng canh chua ô mai:

Người bệnh viêm túi mật mạn tính, có thể thường xuyên dùng canh chua ô mai, chẳng hạn mỗi sáng dùng một chén, không quá đậm, cũng không quá nhiều. Kiên trì một thời gian, người bệnh vốn có các triệu chứng như: căng tức ngực sườn, đôi lúc đau âm ỉ khó thở trào ngược… sẽ giảm nhẹ thấy rõ, thèm ăn. Thế nhưng, cần lưu ý một tình huống: nếu đã xảy ra cơn đau thắt ngực, hoặc có sỏi nhỏ gây tắc nghẽn đường mật, khi túi mật có biểu hiện bệnh lý nhiều thì không thích hợp dùng canh chua ô mai.

Bệnh sỏi mật dùng món ăn tanh thích đáng:

Ăn đồ tanh vừa đủ sẽ không gây hại đối với người bệnh sỏi mật, viêm túi mật. Bởi vì đồ tanh có tác dụng tiết mật mạnh, các sỏi nhỏ trong ống mật sẽ theo dịch mật bài ra ngoài, giảm tích tụ sỏi trong ống mật; hơn nữa, dịch mật tiết ra thường xuyên, sẽ không quá đậm đặc, cũng giúp ích đối với việc ngăn ngừa sỏi lớn dần trong túi mật.

Bài thuốc nghiệm phương trị sỏi mật:

Song hoa ẩm: cúc hoa 50g, kim ngân hoa 50g, sắc uống, nêm đường trắng vừa đủ, dùng uống thay trà. Thích hợp dùng cho người bệnh sỏi mật kèm chứng viêm.

Nước gừng giấm: gừng tươi 100g, cắt sợi, ngâm trong 250ml giấm sử dụng dần. Mỗi lần dùng 10ml, ngày 2 lần.

Bí rợ chữa viêm gan:

Bí rợ bỏ cuống, dùng thủ công hay máy xay bí rợ dạng hồ, lọc qua lưới, chờ sau khi lắng tự nhiên, hôm sau gạn bỏ hết phần nước, đem phơi khô, tán thành bột sử dụng dần. Hằng ngày pha nước uống vài lần, dùng lâu dài. Có hiệu nghiệm nhất định đối với viêm gan mạn tính, xơ gan, viêm thận và bệnh đái tháo đường.

Bồ công anh chữa sỏi mật:

Bồ công anh tươi 40g, rửa sạch cắt nhuyễn, sắc nước, bỏ bã, cùng gạo tẻ 100g nấu chè, nêm đường phèn vừa đủ. Mỗi sáng và chiều dùng 1 lần, dùng liền 5 ngày.

Phụ nữ ăn nhiều cam ít bị sỏi mật:

Nhà khoa học Mỹ khám phá rằng, tỉ lệ nữ viêm túi mật cao hơn rất nhiều so với nam giới, bởi vì ostrogen sẽ làm cho cholesterol tích tụ càng nhiều trong dịch mật, dịch mật và cholesterol trung hòa nhiều, dễ hình thành sỏi mật. Nữ giới ăn nhiều trái cây, đặc biệt là cam, có tác dụng thấy rõ đối với việc hình thành sỏi mật. Vitamin C trong cam có thể ức chế cholesterol chuyển hóa thành acid cholic, làm cho dịch mật (phân giải chất béo) trung hòa với cholesterol giảm đi, cơ hội cho hai chất này tích tụ hình thành sỏi mật cũng giảm xuống tương ứng.

Bột uất kim trị sỏi mật:

Bột uất kim hằng ngày uống 1,5g với nước sắc đảng sâm 9g, dùng liền 1 tháng, cơn đau sỏi mật giảm hoặc biến mất.

Nghiệm phương trị sỏi mật:

Hạch đào nhân 120g, dầu mè nguyên chất 60g. Sau khi rán, trộn đường phèn 90g, ngày 3 lần.

Lục kim hóa thạch bài thạch lợi đởm thang:

Kim tiền thảo 30g, hải kim sa 15g, kê nội kim tươi (màng mề gà tươi) 3g, uất kim 9g, kim linh tử 9g, kim ngân hoa 15g, đại hoàng sống 6g, chỉ thực 12g, nhân trần 30g. Ngày 1 thang, sắc 2 lần, uống sáng và chiều. Bài thuốc sơ can lợi đởm, thanh nhiệt hóa thấp, bài sỏi, thông tiện.

Bài thuốc trị sỏi mật đau bụng:

Nhân trần 24g, mộc thông 12g, chi tử 9g, sinh địa 9g, điều linh 9g, xích thược 9g, ngũ linh chi 9g, long đởm thảo 9g, mộc hương 6g, sài hồ 6g, bột kê nội kim 3g (chia 2 lần nuốt uống). Ngày 1 thang, sắc uống.

Bài thuốc trị viêm túi mật:

Thanh đởm lợi thấp thang: sài hồ 15g, hoàng cầm 10g, bán hạ 10g, mộc hương 10g, uất kim 10g, xa tiền tử 10g, mộc thông 10g, chi tử 10g, đại hoàng sống (sắc sau) 10g, nhân trần 15g. Sắc uống. Chữa viêm túi mật và sỏi mật thể thấp nhiệt với triệu chứng: đau tức ngực sườn liên tục, thỉnh thoảng đau từng cơn; triệu chứng thiếu dương như miệng đắng, họng khô, váng đầu, chán ăn; phần nhiều có hàn nhiệt vãng lai; phần nhiều vàng da, vàng mắt, màu vàng như quít; tiểu vàng đục hoặc tiểu gắt, đại tiện táo kết; lưỡi đỏ, rêu vàng nhầy hoặc dầy; mạch huyền hoạt, hoạt sác. Về bệnh lý thuộc loại viêm cấp tính.

Thanh đởm hành khí thang: sài hồ 10g, bán hạ 10g, hoàng cầm 10g, chỉ xác 10g, hương phụ 10g, uất kim 10g, diên hồ sách 10g, đại hoàng sống (sắc sau) 10g, mộc hương 12g, xích thược 15g. Sắc uống. Chữa viêm túi mật thể khí trệ có triệu chứng: căng tức ngực sườn, hay đau thắt, hoặc đau từng cơn; có bệnh sử đau bụng sau khi nổi giận hoặc đau nặng hơn; bệnh nhân hay cáu gắt, nôn nóng; có chứng thiếu dương như: miệng đắng, họng khô, váng đầu, chán ăn; tiêu trong hoặc hơi vàng; lưỡi thon hơi đỏ, rêu lưỡi trắng mỏng hoặc hơi vàng; mạch huyền khẩn hoặc huyền tế, thường không có triệu nóng lạnh hoặc hoàng đản (vàng da). Về bệnh lý thuộc loại viêm túi mật cấp tính đơn thuần.

Thanh đởm tả hỏa thang: sài hồ 15g, hoàng cầm 15g, bán hạ 10g, chi tử 10g, mộc hương 10g, uất kim 10g, đại hoàng sống 10g (sắc sau), măng tiêu (hãm uống) 10g, nhân trần 30g. Sắc uống. Chữa viêm túi mật thể thực hỏa có triệu chứng như: căng tức ngực sườn; có bệnh sử đau bụng sau khi nổi giận hoặc đau nặng hơn; bệnh nhân hay cáu gắt, nôn nóng; có chứng thiếu dương như miệng đắng, họng khô, váng đầu, chán ăn; tiêu trong hoặc hơi vàng; bụng căng; lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng hoặc có gai; mạch huyền hoạt sác, hồng sác. khẩn hoặc huyền tế, thường không có triệu nóng lạnh hoặc hoàng đản (vàng da).

Bài thuốc bài sỏi:

Kim tiền thảo 30g, nhân trần 15g, uất kim 15g, mộc hương 10g, đại hoàng sống 10g. Sắc uống, hoặc làm hoàn dùng uống lâu dài, 1 tháng là 1 liệu trình, sau khi ngưng thuốc 1 tuần, tiến hành liệu trình kế tiếp.

Mặc dù lá gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất nhưng việc ăn uống thiếu điều độ trong dịp nghỉ lễ cuối năm, đón năm mới như bây giờ lại khiến bạn gây tổn thương lâu dài cho bộ phận này. Điều đó có nghĩa là sức khỏe gan ít nhiều không ổn định vì ít băng thông hơn để điều chỉnh lượng đường trong máu, xử lý cholesterol và tạo ra một số hormone mà bạn cần. Tác hại ảnh hưởng đến sức khỏe gan cụ thể như sau:

Mặc dù lá gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất nhưng việc ăn uống thiếu điều độ trong dịp nghỉ lễ cuối năm, đón năm mới như bây giờ lại khiến bạn gây tổn thương lâu dài cho bộ phận này.

Những ngụm rượu bia đầu tiên…

Khi bạn uống một hoặc hai ly, gan của bạn sẽ thực hiện nhiệm vụ phân chia: Biến chất cồn thành nước vô hại và carbon dioxide, sau đó bạn đi tiểu hoặc thở ra. Nó cũng giữ bất cứ thứ gì nó có thể sử dụng, như chất chống oxy hóa trong rượu hoặc carbs trong bia. quá trình chuyển hóa rượu tạo ra các axit béo trên đường đi, được lưu trữ dưới dạng triglyceride một loại cholesterol cho đến khi cơ thể bạn có thể sử dụng chúng. Thông thường, nếu bạn ăn và uống số lượng hợp lý, nó sẽ được sử dụng tốt, cho đến khi…

Khi bạn uống một hoặc hai ly, gan của bạn sẽ thực hiện nhiệm vụ phân chia.

Có thêm một vài đồ uống nữa…

Ông Christopher Koh, chuyên gia tại Viện Tiểu đường và Tiêu hóa và Bệnh thận Quốc gia Mỹ cho hay, nếu bạn cứ chìm trong việc uống và say sưa rồi lại uống và say sưa như thế, gan của bạn sẽ bị sốc mỗi lần uống và khó hồi phục như ban đầu.

Càng uống nhiều, gan của bạn càng xáo trộn những chất béo trung tính đó vào đống đốt cháy sau đó. . . cho đến khi đống lớn đến mức gan của bạn có thể đơ hoạt động. Điều này gây ra viêm và cuối cùng giết chết các tế bào gan, để lại mô sẹo (và có thể dẫn đến xơ gan, vấn đề rất phổ biến ở những người 25-34 tuổi khi chăm sóc sức khỏe gan không tốt).

Chỉ cần 3 lần rượu bia trong một tuần suốt kỳ nghỉ lễ thì có thể gan đã bị suy giảm chức năng đáng kể và bắt đầu viêm. Mỗi lần uống 5 ly rượu bia trong vòng 2 giờ thì sức khỏe gan chắc chắn bị ảnh hưởng.

Chỉ cần 3 lần rượu bia trong một tuần suốt kỳ nghỉ lễ thì có thể gan đã bị suy giảm chức năng đáng kể và bắt đầu viêm.

Ăn quá nhiều các loại đồ ăn khác nhau

Chỉ mình việc uống rượu thôi thì chưa chắc đã làm rối loạn chức năng gan của bạn. Những loại thực phẩm theo mùa với chất béo bão hòa, carbs tinh chế hoặc thịt đỏ đã qua chế biến kết hợp với tăng cân liên quan đến kỳ nghỉ có thể dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD).

Theo Chương trình bệnh gan nhiễm mỡ tại Cedars-Sinai, ước tính có tới 30% dân số Hoa Kỳ mắc NAFLD và không có triệu chứng nào, vì vậy mọi người thường không biết và cũng không làm gì để thay đổi điều đó. Trong khi đó, chất béo đó chẳng khác gì một loại rượu đang tàn phá cơ thể không gây viêm nhiễm, cuối cùng để lại sẹo ở lá gan. NAFLD có thể phát triển trong ít nhất 6 tuần nếu bạn thực sự lạm dụng.

Những loại thực phẩm theo mùa với chất béo bão hòa, carbs tinh chế hoặc thịt đỏ đã qua chế biến kết hợp với tăng cân liên quan đến kỳ nghỉ có thể dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.

Làm thế nào để khắc phục?

Gan của bạn thực sự có thể tái tạo lại nếu bạn ăn uống lành mạnh hơn. Bạn không cần một ly sinh tố than hoạt tính hoặc nước rửa giải độc củ cải đường để làm điều đó. Gan của bạn tự nhiên trở lại hoạt động bình thường nếu bạn di chuyển ra khỏi chế độ ăn uống sai lầm.

Một tháng hoặc lâu hơn mà không có một giọt rượu có thể làm giảm việc lưu trữ chất béo trong gan và giúp giảm viêm. Bạn có thể loại bỏ một số chất béo gây ra NAFLD bằng cách ăn uống sạch và cắt giảm kích thước phần ăn: Giảm 5% trọng lượng đồ ăn có thể giảm tới 30% chất béo trong gan.

Men gan tăng cao ngày càng xuất hiện ở nhiều người đặc biệt là do thói quen ăn uống thất thường và sử dụng nhiều rượu bia. Nhưng phần lớn mọi người đều rất chủ quan mãi cho đến khi sức khỏe cơ thể kiệt quệ vì men gan tăng cao.

Men gan – “biển báo vàng” cho sức khỏe

Trong gan có một hệ thống enzyme hoàn chỉnh để thực hiện hoạt động tổng hợp và chuyển hóa chất gọi chung là men gan.

Khi tế bào gan bị tổn thương nhiều thì men gan sẽ tăng do lượng enzyme phóng thích vào máu càng nhiều.

Do vậy chỉ số men gan là chỉ số phản ánh tình trạng sức khỏe của gan.

Bạn có thể biết được chỉ số men gan của cơ thể bằng việc xét nghiệm máu.

Bạn đã làm gì để men gan tăng cao?

Việc men gan tăng cao có thể xuất phát từ các nguyên nhân sau:

Uống rượu, bia: Rượu bia có mức độ “sát nhân” gan cực cao và làm nồng độ men gan tăng lên rất nhiều. Lượng men gan tăng ở người uống rượu, bia tùy thuộc vào liều lượng và chất lượng của rượu, bia.

Rượu bia là nguyên nhân hàng đầu làm men gan tăng cao

Viêm gan: Viêm gan do bất kỳ nguyên nhân nào cũng làm cho men gan tăng cao đột biến nhưng viêm gan do các nhóm virus như A, B, C, E, D có mức độ tăng rất cao và thường gây ra tình trạng viêm cấp tính.

Bệnh sốt rét: Khi bị sốt rét nồng độ men gan trong cơ thể cũng tăng lên vì lúc này các tế bào của gan và thận đều bị tổn thương.

Bệnh về đường mật: Men gan cũng có thể tăng trong các bệnh về đường mật như bệnh viêm đường mật, viêm túi mật, sỏi đường mật trong gan, teo đường mật bẩm sinh hoặc áp-xe gan.

Ngoài ra, các bệnh gan nhiễm mỡ, bệnh gan do dùng thuốc cũng có thể làm tăng nồng độ men gan.

Hậu quả của bệnh men gan cao

Tỷ lệ men gan tăng cao, làm suy giảm chức năng của gan, lúc này gan giảm hoặc không còn khả năng giải độc và dẫn đến hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe.

Men gan cao là dấu hiệu báo động nhiều bệnh lý nghiêm trọng như viêm gan, ung thư gan, viêm cơ, viêm thận mãn, viêm túi mật, nhồi máu cơ tim, động kinh…

Trong tạp chí y học Hepatology số tháng 3/2008, W. Ray Kim, M.D., Mayo Clinic và cộng sự báo cáo rằng: Men gan cao làm giảm dần tuổi thọ, tăng tỷ lệ tử vong từ 21 đến 78%.

Khi các bệnh lý nghiêm trọng kể trên không điều trị kịp thời sẽ dấn đến các biến chứng như xơ gan, ung thư gan.

Nhưng vẫn còn cơ hội điều trị

Khi bị men gan tăng cao, bạn đừng quá bi lụy vì vẫn có cơ hội điều trị. Cách làm là: hãy đến gặp bác sĩ và tuân thủ đúng liệu trình điều trị đồng thời thực hiện chế độ, ăn uống, vận động, sinh hoạt khoa học nhất.

Tuy nhiên, theo GS, TS, BS. Nguyễn Khánh Trạch (Chủ tịch Hội Nội khoa Việt Nam): Nếu viêm gan ở giai đoạn muộn, các tế bào gan bị xơ hoá và hoại tử nghiêm trọng, hình thành những nốt gan bất thường thì mọi cách điều trị lúc này chỉ làm chậm tốc độ xơ hoá, còn bệnh thì gần như hết đường cứu chữa.

Vậy lời khuyên chân thành nhất dành cho bạn là: Hãy làm mọi cách để duy trì lá gan khỏe mạnh của bạn.

Mỡ máu cao từng ngày từng ngày âm thầm phát triển và không để lại bất cứ triệu chứng nào. Cho đến khi những dấu hiệu trở lên rõ ràng nhất nghĩa là bệnh đã ở vào giai đoạn nặng.

Mỡ máu cao – Bệnh dễ mắc nhưng khó phát hiện

Với sự phát triển của kinh tế xã hội, áp lực công việc cuộc sống, ô nhiễm môi trường, sự xuất hiện của nhiều loại đồ ăn mới lạ như hiện nay, chúng ta sẽ rất khó để kiểm soát lượng đường, lượng chất béo xấu nạp vào cơ thể mỗi ngày. Chưa kể đến bệnh mỡ máu cao thường có dấu hiệu nhận biết rất mơ hồ, không rõ ràng nên thường dễ bị nhầm lẫn những triệu chứng quen thuộc khi cơ thể mệt mỏi khiến cho tỉ lệ mắc bệnh này trong cộng đồng ngày một tăng cao.

Điển hình có một vài dấu hiệu ban đầu của bệnh như người nặng nề mệt mỏi, đau đầu chóng mặt, miệng khô đắng, tăng cân nhiều… Lúc này đa phần đều không ai nghĩ rằng mình có bệnh hay cần phải đi kiểm tra sức khỏe mà chỉ cho là mệt mỏi do làm việc quá sức, do stress… Thực tế bạn chỉ cần có một dấu hiệu nhỏ trong những dấu hiệu kể trên và đặc biệt là nếu thuộc nhóm người có nguy cơ cao bạn nên chủ động đi khám ngay hoặc tạo thói quen đi khám định kì 6 tháng/lần để nhận biết rõ hơn về tình trạng sức khỏe hiện tại của mình. Đặc biệt đừng ai cho rằng đây chỉ là bệnh của người già, người béo bởi bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh và người gầy cũng có nguy cơ mắc bệnh rất cao.

Dấu hiệu không rõ ràng nhưng biến chứng nặng nề khó lường

Thực tế mỡ máu cao sẽ không ngay lập tức gây nguy hiểm cho tính mạng nhưng sẽ gây ra nhiều bất tiện cho cuộc sống hàng ngày. Người bệnh sẽ thường xuyên thấy mệt mỏi, tâm trạng gắt gỏng, làm việc không tập trung và đương nhiên là chất lượng cuộc sống sẽ suy giảm.

Lâu dần mỡ máu cao sẽ đưa đến các biến chứng như xơ vữa động mạch, huyết áp cao, xơ gan, ung thư gan, suy thận… Và khi đó công tác xử lý bệnh đã vô cùng khó khăn. Lúc này bất cứ khi nào người bệnh cũng có thể phải đối mặt với nguy cơ đau tim đột ngột, tai biến mạch máu não, hoặc đột quỵ do suy gan, suy thận. Nếu may mắn sống sót cũng có thể tàn tật và suy giảm sức khỏe đến cuối đời. Khi đó hệ lụy không chỉ một mình người bệnh gánh chịu mà còn là cả gia đình, xã hội và toàn ngành y tế.

Hướng giải quyết

Mỡ máu cao là bệnh mạn tính nên nguyên tắc điều trị là theo dõi, xử lý đúng, đủ và lâu dài để có thể hạ và ổn định mỡ máu.

Dự phòng, phát hiện và xử lý sớm sẽ giúp hạn chế tối đa các biến chứng nặng nề. Xét nghiệm máu định kì sau năm 25 tuổi là điều cần thiết ở tất cả mọi người do bệnh không có triệu chứng cụ thể. Với người đã có bệnh cần sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, thực hiện chế độ ăn khoa học và vận động cơ thể nhiều hơn mỗi ngày.

Khi sử dụng thuốc tây nếu gặp phải các tác dụng phụ như chân tay lạnh, mất ngủ, phát ban, chóng mặt, táo bón, nhịp tim nhanh, mệt mỏi khi đứng lên đột ngột, sốt, đau đầu, tiêu chảy, đau dạ dày và những biến chứng khác ở gan, thận… cần thông báo ngay cho bác sĩ để có phương án xử lý và điều chỉnh thuốc.

Men gan tăng cao là dấu hiệu của nhiều bất ổn trong cơ thể như viêm gan cấp, viêm gan mạn tính giai đoạn hoạt động, tắc đường mật, viêm tụy…

Men gan tăng cao là dấu hiệu của nhiều bất ổn trong cơ thể như viêm gan cấp, viêm gan mạn tính giai đoạn hoạt động, tắc đường mật, viêm tụy… Nếu không được kiểm soát kịp thời, nồng độ men quá cao sẽ làm cho bệnh nặng hơn, người bệnh có nguy cơ giảm tuổi thọ, thậm chí tử vong.

Những người mắc bệnh về gan hạn chế uống các loại nước ngọt có gas, rượu, bia…

Vậy làm thế nào để phòng và điều trị hiệu quả tình trạng men gan tăng cao?

Thế nào là men gan cao?

Gan là một cơ quan chống độc của cơ thể, mọi chất độc khi vào cơ thể đều được xử lý ở gan. Tế bào gan luôn chịu tác động của những tác nhân độc hại. Men gan là một loại enzim nằm trong tế bào gan.

Men gan tăng cao gây nguy hiểm gì?

Khi tế bào gan chết đi do quá trình lão hóa thì có một lượng men gan được phóng thích vào máu ở nồng độ dưới 40UI/L (chỉ số này gần như cố định ở người bình thường). Men gan bình thường có các chỉ số sau: AST: 20 – 40 UI/L, ALT: 20 – 40 UI/L, GGT: 20 – 40UI/L, phosphatas kiềm: 30 – 110 UI/L. Khi cao hơn các chỉ số này gọi là men gan cao. Vì một nguyên nhân nào đó như uống nhiều bia rượu, nhiễm virut, dùng thuốc hạ sốt, giảm đau, thuốc hạ mỡ máu… làm cho các tế bào gan bị tổn thương, bị hủy hoại sẽ giải phóng men vào máu. Khi đó xét nghiệm sẽ thấy men gan cao.

Nguyên nhân gây men gan cao.

Tăng men gan thường gặp ở người bị viêm gan hoặc các bệnh lý khác của bệnh gan do dùng một số thuốc làm tăng men gan, người uống rượu, bia.

Viêm gan: Viêm gan do bất kỳ nguyên nhân nào cũng làm cho men gan tăng cao đột biến nhưng viêm gan do các nhóm virut như A, B, C, E, D có mức độ tăng rất cao và thường gây ra tình trạng viêm cấp tính.

Tổn thương gan do virut là loại tổn thương rất nguy hiểm vì sau khi virut xâm nhập tế bào gan chúng sinh sản rất nhanh, rất mạnh và phá hủy tế bào gan mà chúng xâm nhập càng lớn, cho nên lượng men gan giải phóng ra càng nhiều. Chính vì thế, trong các trường hợp viêm gan cấp tính hoặc viêm gan tối cấp hoặc ung thư gan thì lượng men gan tăng nhanh một cách đột biến có khi lên tới 5.000 U/l.

Uống rượu, bia: Rượu, bia là nguyên nhân thường gặp trong các trường hợp tăng men gan, đặc biệt là rượu, nó hủy hoại tế bào gan, từ đó men gan tăng lên. Lượng men gan tăng ở người uống rượu, bia tùy thuộc vào liều lượng và chất lượng của rượu, bia. Thông thường khi lượng men gan tăng do rượu thì loại AST thường tăng cao 2 – 10 lần trong khi đó lượng ALT tăng ít.

Bệnh sốt rét: Trong bệnh sốt rét, đặc biệt là sốt rét ác tính, men gan cũng có thể tăng cao vì khi đó các tế bào của gan và thận đều bị tổn thương.

Bệnh về đường mật: Men gan cũng có thể tăng trong các bệnh về đường mật như bệnh viêm đường mật, viêm túi mật, sỏi đường mật trong gan, teo đường mật bẩm sinh hoặc áp-xe gan.

Ngoài ra, trong một số bệnh lý khác như do ứ sắt, viêm gan tự miễn, bệnh lý tự miễn ở ruột non hay khi dùng một số thuốc để điều trị một bệnh nào đó, chẳng hạn thuốc điều trị bệnh lao cũng gây ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của tế bào gan, gây ngộ độc tế bào gan hoặc làm viêm gan cấp tính. Trong trường hợp dùng thuốc hạ mỡ máu cũng có thể làm tăng men gan nhưng khi ngừng uống thuốc thì men gan trở về chỉ số bình thường.

Những chỉ số trong men gan dự báo nguy hiểm.

Men gan cao phản ánh tình trạng tế bào gan đang bị tổn thương, gan đang bị viêm. Nếu men gan tăng nhẹ dưới 2 lần thì người bệnh hầu như chưa có biểu hiện triệu chứng gì, nếu không đi xét nghiệm thì không biết được.

Ở giai đoạn này nếu sử dụng bia rượu nhiều thì rất nguy hiểm vì lượng acetaldehyt là chất độc được sản sinh ra khi sử dụng bia rượu sẽ phá hủy tế bào gan rất mạnh, có thể tế bào gan bị hủy hoại hàng loạt gây viêm gan cấp, hôn mê gan, nguy hiểm đến tính mạng. Mặc khác, men gan cao nếu không được điều trị sẽ dẫn đến viêm gan mạn tính, xơ gan, thậm chí gây ung thư gan.

Chỉ số AST và ALT trong men gan cao dự báo sẽ giảm dần tuổi thọ, tăng tỷ lệ tử vong từ 21 – 78%. Nếu chỉ số AST tăng gấp đôi thì sẽ tăng 32% nguy cơ tử vong, nếu tăng hơn gấp đôi thì nguy cơ tử vong sẽ lên đến 78%. Khi chỉ số ALT gấp đôi sẽ tăng 21% nguy cơ tử vong và khi tăng hơn gấp đôi, nguy cơ sẽ là 59%.

Phòng và điều trị men gan cao.

Để phòng và điều trị men gan tăng cao, cần bảo vệ tốt lá gan bằng việc áp dụng chế độ dinh dưỡng lành mạnh, hợp lý, hạn chế sử dụng rượu bia, và các đồ uống có cồn, không hút thuốc lá, thuốc lào, không ăn da, mỡ động vật, các thực phẩm chứa nhiều đường, nhiều dầu mỡ, tránh các gia vị cay nóng.

Cần có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, tập thể dục nhẹ nhàng, không nên thức khuya, không nên làm các công việc nặng nhọc nhiều.

Tuy nhiên, vào thời điểm Tết nhiều tiệc tùng, chúc tụng, việc sử dụng bia rượu là không thể tránh khỏi. Vì vậy, với những người đã có tiền sử tăng men gan, cần đi xét nghiệm, kiểm tra lại chỉ số này để có hướng điều trị và dự phòng phù hợp.

Với những người có nguy cơ tăng men gan (thường là những người uống rượu bia nhiều, thừa cân, béo phì…), cần đặc biệt chú ý: Hạn chế uống rượu bia tối đa trong mỗi bữa tiệc bởi có thể “tích tiểu thành đại” mà chỉ nên nhấp môi; nên ăn nhiều rau củ, hành tỏi trong bữa tiệc…

Máu nhiễm mỡ hay còn gọi là mỡ máu cao là căn bệnh do sự gia tăng đột biến của lượng mỡ trong máu được đánh giá bằng chỉ số cholesterol.

Trong máu luôn luôn có một lượng cholesterol cho phép nhưng nếu chế độ ăn không đảm bảo, bất hợp lý thì hoàn toàn cholesterol có thể tăng cao bất cứ lúc nào.

Bệnh máu nhiễm mỡ có thể gây ra nhiều ảnh hưởng cực nghiêm trọng cho sức khỏe con người, thậm chí biến chứng của bệnh còn có thể gây tử vong. Vì vậy, bất cứ ai cũng cần phải nhận biết về những tác hại của máu nhiễm mỡ ngay sau đây để kịp thời phòng tránh cũng như chữa trị hiệu quả.

Tác hại của máu nhiễm mỡ có nguy hiểm không?

Bệnh máu nhiễm mỡ đang rất phổ biến hiện nay, không những thế, các biến chứng của bệnh còn có thể rất nguy hiểm nếu người bệnh chủ quan không điều trị kịp thời.

Chính những thói quen dinh dưỡng không hợp lý, ít vận động làm tăng nguy cơ béo phì và là tác nhân gây máu nhiễm mỡ. Đặc biệt, căn bệnh này còn có mối liên quan đến nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác, những bệnh lý này chính là những tác hại của máu nhiễm mỡ gây ra, chúng ta hãy cùng tìm hiểu dưới đây.

Bệnh viêm tụy

Viêm tụy là một trong những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra khi máu nhiễm mỡ, do hàm lượng triglyceride rất cao có thể gây sưng tuyến tụy, gây ra những biểu hiện như: đau bụng đi ngoài dữ dội, sốt, nôn, thở nhanh, nhịp tim nhanh. Nếu trường hợp dịch tiêu hóa bị rò bên ngoài tuyến tụy có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Bệnh tiểu đường

Tác hại của máu nhiễm mỡ có thể gây ra bệnh tiểu đường type 2 và ngược lại. Mối liên hệ này đã được các nhà khoa học nghiên cứu và chứng minh, nhất là với trường hợp có nguy cơ huyết áp cao, tăng mỡ bụng, cholesterol tốt thấp và đường huyết cao. Khi chỉ số triglyceride cao kết hợp cũng sẽ làm tăng nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường.

Bệnh gan

Mỡ máu cao khiến lượng triglyceride cao cũng khiến gia tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, và đây cũng chính là nguyên nhân gây ra các bệnh gan mạn tính như xơ gan, hay ung thư gan …

Bệnh tim mạch

Các rối loạn chuyển hóa trong cơ thể, kết hợp cùng với chỉ số triglyceride tăng cao sẽ làm tăng gấp đôi khả năng mắc về các bệnh tim mạch cho con người.

Đột quỵ

Yếu tố chính gây nên vấn đề này chính là triglyceride tăng cao làm ảnh hưởng đến các mạch máu cung cấp cho não. Bởi vậy tác hại của máu nhiễm mỡ có thể khiến người bệnh bị đột quỵ bất cứ lúc nào.

Đau và tê chân

Khi có quá nhiều mỡ máu, sẽ tạo nên lớp chất trong lòng động mạch, khi chảy đến chân sẽ dẫn đến bệnh động mạch ngoại biên. Bệnh này gây cảm giác đau và tê chân, đặc biệt là khi lúc đi bộ, ngoài ra, bệnh cũng làm tăng khả năng nhiễm trùng ở chân, bàn chân.

Các loại thuốc được dùng để nhằm giảm mỡ trong máu

Hiện nay thuốc được dùng phổ biến nhiều nhất để làm giảm mỡ trong máu là các thuốc thuộc nhóm statin, hay còn gọi là nhóm thuốc ức chế men HMG-CoA, cơ chế tác dụng của thuốc chính là sự ức chế cạnh trạnh HMG-CoA reductase. Các loại men khử HMG-CoA sẽ bị thuốc ức chế không xúc tác phản ứng tạo ra cholesterol ở gan nữa, nhờ đó sẽ giảm cholesterol trong máu xuống.

Nếu bạn xét nghiệm thấy mình đắc mắc chứng mỡ máu dạng nhẹ thì chơ sử dụng thuốc tây ngay. Vì thế, bạn tham khảo những cách đơn giản giúp giảm mỡ máu hiệu quả dưới đây nhé.

1. Hạn chế dùng sữa

Nếu bị mỡ máu cao thì nên hạn chế dùng sữa, bởi sữa là sản phẩm động vật có chứa chất béo và cholesterol, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thành động mạch, làm tăng quá trình tích tụ mảng bựa tiểu cầu động mạch, làm tăng nguy cơ tắc nghẽn động mạch, dẫn đến đột quỵ.

Nếu bị bệnh mỡ máu cao hoặc phải dùng sữa hàng ngày thì nên chọn sữa không có chất béo và hoặc sữa chưa đồng nhất hóa (unhomogenized milk). Trước khi dùng nên vớt bỏ váng sữa chứa hàm lượng chất béo cao.

2. Bổ sung vitamin C

Vitamin C là chất chống oxy hóa, tốt cho sức khỏe chung, duy trì hàm lượng cholesterol ở ngưỡng hợp lý. Qua nhiều nghiên cứu cho thấy, dùng thường xuyên vitamin C có ích cho sức khỏe động mạch.

Thực tế, một số loại thuốc hạ cholesterol thường được kê đơn, như Lipitor và Zocor đều có tác dụng phong bế coenzyme HMG-CoA, còn vitamin C lại là chất phong bế coenzyme HMG-CoA tự nhiên nên rất lành, có thể làm giảm cholesterol hiệu quả.

Những người uống trên 700 mg vitamin C/ngày có thể giảm nguy cơ tim mạch do cholesterol được kiểm soát. Theo khuyến cáo của Viện Hàn lâm Y khoa Mỹ (AAFP), nên dùng liều 500 mg vitamin C/ngày chia hai lần. Cũng có thể dùng liều cao tới 1.000mg ngày, nhưng ở ngưỡng này nên tư vấn bác sĩ.

3. Giữ gan sạch

Đối với nhóm người đang bị sỏi mật, một trong những phương thức trị bệnh phổ biến, hiệu quả nhất là giữ cho gan sạch. Một khi gan sạch, nó sẽ làm tốt các chức năng vốn có và duy trì cholesterol ở ngưỡng có lợi, hạn chế sỏi mật.

Những độc tố gây hại cho gan như chất ô nhiễm, chất béo dư thừa, rượu, chất kích thích và các chất thải của chính cơ thể hay thuốc chữa bệnh. Tất cả sẽ được gan lọc, đào thải ra ngoài và cuối cùng giảm được nhiều bệnh nan y, giúp cơ thể khỏe mạnh.

4. Taurine

Hầu hết những người bị mỡ máu cao (cholesterol và triglyceride) ít khi nghe nói đến axit amino có tên Taurine, đây lại là loại thuốc làm giảm mỡ máu rất tuyệt vời.

Qua nhiều nghiên cứu cho thấy, taurine có thể làm tăng chức năng túi mật và giảm cholesterol xấu (LDL), tăng cholesterol tốt (HDL).

Cụ thể, nếu dùng liều 1.500-3.000 mg/ngày thì có thể tăng cholesterol tốt tới 25%, khi cần dùng liều cao hơn nên tư vấn bác sĩ. Ngoài giảm cholesterol, taurine còn có tác dụng làm chậm quá trình lão hóa, tăng sức khỏe tim mạch, da, mắt, bệnh xơ nang và bệnh cao huyết áp. Taurine có trong thực phẩm, nhất là thịt và thủy sản.

5. Chiết xuất từ cám gạo IP6

IP6 là một axit phytic được tìm thấy trong mọi tế bào của cơ thể và trong ngũ cốc dạng hạt. IP6 là một chelate khoáng, đóng vai trò như chất tẩy rửa cơ thể, khử độc tố kim loại nặng.

IP6 có nguồn gốc từ cám gạo, có tác dụng làm giảm và ức chế canxi hóa trong cơ thể, kể cả trong động mạch.

Men gan tăng cao là dấu hiệu của nhiều bất ổn trong cơ thể như viêm gan cấp, viêm gan mạn tính giai đoạn hoạt động, tắc đường mật, viêm tụy…

Men gan tăng cao là dấu hiệu của nhiều bất ổn trong cơ thể như viêm gan cấp, viêm gan mạn tính giai đoạn hoạt động, tắc đường mật, viêm tụy… Nếu không được kiểm soát kịp thời, nồng độ men quá cao sẽ làm cho bệnh nặng hơn, người bệnh có nguy cơ giảm tuổi thọ, thậm chí tử vong.

Vậy làm thế nào để phòng và điều trị hiệu quả tình trạng men gan tăng cao?

Thế nào là men gan cao?

Gan là một cơ quan chống độc của cơ thể, mọi chất độc khi vào cơ thể đều được xử lý ở gan. Tế bào gan luôn chịu tác động của những tác nhân độc hại. Men gan là một loại enzim nằm trong tế bào gan.

Men gan tăng cao gây nguy hiểm gì?

Những người mắc bệnh về gan hạn chế uống các loại nước ngọt có gas, rượu, bia…

Khi tế bào gan chết đi do quá trình lão hóa thì có một lượng men gan được phóng thích vào máu ở nồng độ dưới 40UI/L (chỉ số này gần như cố định ở người bình thường). Men gan bình thường có các chỉ số sau: AST: 20 – 40 UI/L, ALT: 20 – 40 UI/L, GGT: 20 – 40UI/L, phosphatas kiềm: 30 – 110 UI/L. Khi cao hơn các chỉ số này gọi là men gan cao. Vì một nguyên nhân nào đó như uống nhiều bia rượu, nhiễm virut, dùng thuốc hạ sốt, giảm đau, thuốc hạ mỡ máu… làm cho các tế bào gan bị tổn thương, bị hủy hoại sẽ giải phóng men vào máu. Khi đó xét nghiệm sẽ thấy men gan cao.

Nguyên nhân gây men gan cao.

Tăng men gan thường gặp ở người bị viêm gan hoặc các bệnh lý khác của bệnh gan do dùng một số thuốc làm tăng men gan, người uống rượu, bia.

Viêm gan: Viêm gan do bất kỳ nguyên nhân nào cũng làm cho men gan tăng cao đột biến nhưng viêm gan do các nhóm virut như A, B, C, E, D có mức độ tăng rất cao và thường gây ra tình trạng viêm cấp tính.

Tổn thương gan do virut là loại tổn thương rất nguy hiểm vì sau khi virut xâm nhập tế bào gan chúng sinh sản rất nhanh, rất mạnh và phá hủy tế bào gan mà chúng xâm nhập càng lớn, cho nên lượng men gan giải phóng ra càng nhiều. Chính vì thế, trong các trường hợp viêm gan cấp tính hoặc viêm gan tối cấp hoặc ung thư gan thì lượng men gan tăng nhanh một cách đột biến có khi lên tới 5.000 U/l.

Uống rượu, bia: Rượu, bia là nguyên nhân thường gặp trong các trường hợp tăng men gan, đặc biệt là rượu, nó hủy hoại tế bào gan, từ đó men gan tăng lên. Lượng men gan tăng ở người uống rượu, bia tùy thuộc vào liều lượng và chất lượng của rượu, bia. Thông thường khi lượng men gan tăng do rượu thì loại AST thường tăng cao 2 – 10 lần trong khi đó lượng ALT tăng ít.

Bệnh sốt rét: Trong bệnh sốt rét, đặc biệt là sốt rét ác tính, men gan cũng có thể tăng cao vì khi đó các tế bào của gan và thận đều bị tổn thương.

Bệnh về đường mật: Men gan cũng có thể tăng trong các bệnh về đường mật như bệnh viêm đường mật, viêm túi mật, sỏi đường mật trong gan, teo đường mật bẩm sinh hoặc áp-xe gan.

Ngoài ra, trong một số bệnh lý khác như do ứ sắt, viêm gan tự miễn, bệnh lý tự miễn ở ruột non hay khi dùng một số thuốc để điều trị một bệnh nào đó, chẳng hạn thuốc điều trị bệnh lao cũng gây ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của tế bào gan, gây ngộ độc tế bào gan hoặc làm viêm gan cấp tính. Trong trường hợp dùng thuốc hạ mỡ máu cũng có thể làm tăng men gan nhưng khi ngừng uống thuốc thì men gan trở về chỉ số bình thường.

Những chỉ số trong men gan dự báo nguy hiểm.

Men gan cao phản ánh tình trạng tế bào gan đang bị tổn thương, gan đang bị viêm. Nếu men gan tăng nhẹ dưới 2 lần thì người bệnh hầu như chưa có biểu hiện triệu chứng gì, nếu không đi xét nghiệm thì không biết được.

Ở giai đoạn này nếu sử dụng bia rượu nhiều thì rất nguy hiểm vì lượng acetaldehyt là chất độc được sản sinh ra khi sử dụng bia rượu sẽ phá hủy tế bào gan rất mạnh, có thể tế bào gan bị hủy hoại hàng loạt gây viêm gan cấp, hôn mê gan, nguy hiểm đến tính mạng. Mặc khác, men gan cao nếu không được điều trị sẽ dẫn đến viêm gan mạn tính, xơ gan, thậm chí gây ung thư gan.

Chỉ số AST và ALT trong men gan cao dự báo sẽ giảm dần tuổi thọ, tăng tỷ lệ tử vong từ 21 – 78%. Nếu chỉ số AST tăng gấp đôi thì sẽ tăng 32% nguy cơ tử vong, nếu tăng hơn gấp đôi thì nguy cơ tử vong sẽ lên đến 78%. Khi chỉ số ALT gấp đôi sẽ tăng 21% nguy cơ tử vong và khi tăng hơn gấp đôi, nguy cơ sẽ là 59%.

Phòng và điều trị men gan cao.

Để phòng và điều trị men gan tăng cao, cần bảo vệ tốt lá gan bằng việc áp dụng chế độ dinh dưỡng lành mạnh, hợp lý, hạn chế sử dụng rượu bia, và các đồ uống có cồn, không hút thuốc lá, thuốc lào, không ăn da, mỡ động vật, các thực phẩm chứa nhiều đường, nhiều dầu mỡ, tránh các gia vị cay nóng.

Cần có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, tập thể dục nhẹ nhàng, không nên thức khuya, không nên làm các công việc nặng nhọc nhiều.

Tuy nhiên, vào thời điểm Tết nhiều tiệc tùng, chúc tụng, việc sử dụng bia rượu là không thể tránh khỏi. Vì vậy, với những người đã có tiền sử tăng men gan, cần đi xét nghiệm, kiểm tra lại chỉ số này để có hướng điều trị và dự phòng phù hợp.
Với những người có nguy cơ tăng men gan (thường là những người uống rượu bia nhiều, thừa cân, béo phì…), cần đặc biệt chú ý: Hạn chế uống rượu bia tối đa trong mỗi bữa tiệc bởi có thể “tích tiểu thành đại” mà chỉ nên nhấp môi; nên ăn nhiều rau củ, hành tỏi trong bữa tiệc…

Tăng mỡ máu cao là tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid máu. Bệnh gặp chủ yếu ở người trưởng thành, đặc biệt là người cao tuổi.

Mỡ máu tăng cao kéo dài có thể gây nên một số hậu quả xấu ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, thậm chí gây biến chứng nguy hiểm.

Mỡ máu bao gồm một số thành phần chính như cholesterol toàn phần, cholesterol tốt, cholesterol xấu, lipoprotein, apoprotein, axít béo tự do, phospholipid và triglycerid. Trong đó, các loại cholesterol chiếm đến 60 – 70%. Mỡ máu rất cần thiết cho sự sống của cơ thể để duy trì mọi hoạt động bình thường. Tuy vậy, khi mỡ máu cao kéo dài sẽ bất lợi cho sức khỏe người bệnh.

Nguyên nhân làm tăng mỡ máu

Trong các thành phần mỡ máu, cholesterol, lipoprotein, apoprotein và triglycerid đóng một vai trò hết sức quan trọng, đáng quan tâm nhất là cholesterol và triglycerid. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh tăng mỡ máu, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng (ăn quá nhiều, lặp lại nhiều lần các loại thịt đỏ như: thịt chó, thịt bò hoặc ăn nhiều phủ tạng động vật, tiết canh, tôm, uống nhiều rượu bia…), hoặc do chế độ sinh hoạt không hợp lý (ít hoặc lười vận động), và có thể có yếu tố di truyền, yếu tố gia đình, hoặc do lão hóa (các cơ quan trong cơ thể bị lão hóa bởi thời gian, trong có các bộ phận như gan, mật.

Trọng lượng cơ thể dư thừa sẽ làm tăng hàm lượng cholesterol trong máu

Các nhà nghiên cứu cho rằng tăng mỡ máu có thể do tuổi tác và giới tính. Các nghiên cứu thấy rằng estrogen ảnh hưởng đến việc chuyển hóa chất béo và ảnh hưởng gián tiếp đến các mạch máu. Nữ giới đang trong độ tuổi từ 15 – 45 tuổi thường có tỉ lệ triglycerid thấp hơn so với nam giới. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn mãn kinh, lượng triglycerid và cholesterol xấu càng ngày càng tăng (mỡ máu tăng) và làm tăng khả năng bị mắc bệnh xơ vữa động mạch ở nữ giới. Nếu bị béo phì, nguy cơ tăng mỡ máu có thể xảy ra. Thật vậy, các nhà nghiên cứu phân tích, trọng lượng cơ thể dư thừa sẽ làm tăng hàm lượng cholesterol trong máu, đặc biệt, các chất béo thường hay xuất hiện tập trung ở vùng bụng thay vì ở phần ngực hay hông, đùi. Bên cạnh đó, stress (căng thẳng thần kinh) là một trong các nguyên nhân gây ra rất nhiều bệnh, trong đó có bệnh tăng mỡ máu. Ngoài ra, ít vận động, uống nhiều rượu, bia, hút thuốc, mắc một số bệnh tiểu đường, tăng huyết áp hoặc thiểu năng tuyến giáp có thể khiến lượng mỡ trong máu tăng cao.

Người cao tuổi khi tăng mỡ máu sẽ có một vài triệu chứng: hoa mắt, chóng mặt, đau ngực, đau đầu, nhịp tim nhanh, thở gấp

Triệu chứng

Bệnh tăng mỡ máu hầu như chỉ được phát hiện một cách tình cờ nhân khám bệnh hoặc khám sức khỏe định kỳ. Ở những người trẻ, các dấu hiệu của bệnh thường khá thầm kín, khó có thể nhận biết được, đối với người cao tuổi khi tăng mỡ máu sẽ có một vài triệu chứng rõ ràng hơn bởi họ thường mắc thêm một số bệnh khác và sức khỏe đã giảm đáng kể. Vì vậy, có thể xuất hiện một số biểu hiện như: hoa mắt, chóng mặt, đau ngực, đau đầu, nhịp tim nhanh, thở gấp gáp. Khi tăng mỡ máu kéo dài gây xơ vữa động mạch, có thể xuất hiện các triệu chứng nguy hiểm khi lòng mạch bị hẹp hoặc mảng xơ vữa bong ra gây tắc mạch.

Biến chứng

Mỡ máu cao là một loại bệnh không gây tử vong ngay trong thời gian ngắn, nếu mỡ máu tăng cao kéo dài sẽ gây nên nhiều biến chứng, thậm chí biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là biến chứng về hệ tim mạch, nếu không phát hiện sớm, điều trị và dự phòng tốt. Bởi vì, mỡ máu tăng cao sẽ lắng đọng vào trong lòng mạch máu (động mạch), tạo ra các mảng xơ vữa làm hẹp lòng động mạch cản trở sự lưu thông hoặc tắc nghẽn mạch máu, đặc biệt là mạch máu nuôi tim (động mạch vành), mạch máu nuôi não (mạch máu não). Nếu mảng xơ vữa dày lên sẽ làm tắc mạch máu hoặc làm vỡ mạch máu. Nếu mảng xơ vữa bị bong ra đi theo dòng máu đến cơ quan nào mạch máu nhỏ sẽ gây tắc mạch máu (nhồi máu cơ tim, nhồi máu não) gây nên các tai biến, nếu không kịp thời cấp cứu có thể tử vong hoặc nếu qua khỏi cơn nguy kịch (tai biến mạch máu não) sẽ để lại di chứng nặng nề (liệt, rối loạn tâm thần…). Ngoài ra, mỡ máu tăng cao còn có thể gây tắc mạch ở ruột gây hoại tử ruột, ở chi gây tắc mạch máu chi gây đau đớn, hoại tử hoặc gây viêm tụy, bệnh lý tiểu đường týp 2, tê chân, bệnh gan nhiễm mỡ…

Nguyên tắc điều trị

Cần được khám bệnh để được xác định cụ thể và được điều trị đúng, sớm. Người bệnh không nên tự đoán bệnh hoặc nghe theo người không có chuyên môn về y học, chỉ bắt mạch đã cho rằng bị tăng mỡ máu và dùng thuốc không rõ nguồn gốc sẽ rất nguy hiểm.

Phòng mỡ máu tăng cao

Để hạn chế mỡ máu cao, mọi người, đặc biệt người cao tuổi, cần có chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý, nên hạn chế ăn các loại thức ăn có chứa các chất béo và cholesterol như: bơ, sữa toàn phần, thịt xông khói, dầu dừa, dầu quả cây cọ, các phủ tạng động vật, da gà, da vịt, da ngỗng, các loại thịt đỏ, tôm và mỡ, lòng động vật. Hạn chế dùng các loại thực phẩm có chứa transfat (các loại chiên rán, nhất là chiên rán với loại dầu, mỡ đã sử dụng nhiều lần như quẩy, thịt rán, mì ăn liền). Nếu bị béo phì, nên giảm béo một cách từ từ, không nóng vội, không dùng các loại dược phẩm, thuốc nam, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, chưa được phép của nhà chức trách. Hạn chế hoặc bỏ rượu , bia khi đã tăng mỡ máu.

Lời khuyên của thầy thuốc

Cần vận động cơ thể thường xuyên và đúng bài bản, ví dụ như tập thể dục buổi sáng, chơi các môn thể thao nhẹ hoặc đi bộ. Đi bộ nên thực hiện khoảng 60 phút hàng ngày, chia làm 3 – 4 lần, mỗi lần từ 15 – 20 phút, không nên đi bộ một lúc 60 phút, không đi bộ vào lúc trời nắng hoặc mưa, lạnh. Nên đi bộ quanh bờ hồ, đường mát mẻ không có xe ô tô, xe máy đi qua là tốt nhất. Ngoài ra, người cao tuổi cần đi khám bệnh định kỳ để biết được tình trạng mỡ máu của mình, trên cơ sở đó sẽ được bác sĩ khám bệnh điều chỉnh liều lượng sử dụng thuốc giảm mỡ máu hợp lý.